Schelmenstreken en de doodsteek

Een klassiek schelmenverhaal speelde zich lang geleden af bij een landenwedstrijd Bulgarije - Roemenië. Op de avond voor de eerste ronde nam de eerste bordspeler van het Roemeense team zijn Bulgaarse collega apart: 'Vreselijk hè, die landenwedstrijden....

Gert Ligterink

Toen de Bulgaar na een uurtje merkte dat hij een pion ging verliezen, herinnerde hij zijn tegenstander aan de eerder gemaakte afspraak. De Roemeen schudde zijn hoofd: 'Je begrijpt dat ik moeilijkheden krijg met mijn captain als ik in deze stand remise geef. Weet je wat? Laat mij deze partij winnen, dan mag jij morgen winnen.' Een dag later verloor de Bulgaar ook de tweede partij.

Als een 'het kan altijd nog erger' troostverhaal zal deze oude geschiedenis misschien verteld zijn aan Konstantin Asejev na de elfde ronde van het Europees kampioenschap in het Macedonische Ohrid. Duivels was de Rus op zijn 17-jarige tegenstander Ruslan Ponomariov die hem zojuist had fijngeknepen in een eindspelletje. 'Het is onmenselijk', klaagde Asejev. 'Bij het ontbijt spraken we remise af maar anderhalf uur voor het begin van de partij komt Ponomariov me vertellen dat hij toch liever wil spelen. Is het een wonder dat ik verlies?'

Asejev vond een welwillend gehoor voor zijn klacht maar uiteraard kon de wedstrijdleiding niets voor hem doen. Bijna was de affaire hem overigens fataal geworden. Toen hij de volgende dag opnieuw verloor was zijn zeker lijkende kwalificatie voor het WK plotseling in groot gevaar. Maar Asejev raapte zich net op tijd bijeen en plaatste zich bij de beste 46 door op de slotdag een marathonpartij van 82 zetten te winnen.

Ik zal de laatste zijn om Ponomariovs gedrag te verdedigen maar Asejev had ook zich zelf iets te verwijten. In de gewraakte partij stond het na 57 zetten zo:

Zie diagram 1

Asejev - Ponomariov na 57 ... Lc8-f5. Kan zwart deze stelling winnen als wit 58. Le8-a4 speelt? Het lijkt mij onwaarschijnlijk. Wit heeft de invalsvelden van de zwarte koning op de damevleugel onder controle en kan volstaan met het heen en weer spelen van zijn loper op de diagonaal a4-e8. Pas na de volgende zet wordt wits situatie kritiek.

58. Le8-f7? Kb6-b5 59. Lf7-e6 Lf5xe6 60. d5xe6 Kb5-c4 61. f4-f5?

Nu is wit definitief verloren. Ik zie geen winst voor zwart na 61. Ke4 d5+ 62. Ke3 en veld d5 is niet beschikbaar voor de koning.

61 ... Lc3-d4+ 62. Ke3-e2 Kc4-d5 63. Pd3-f4+ Kd5-e5

En zonder zijn tegenstander de hand te reiken verliet wit de speelzaal.

Ponomariov profiteerde optimaal van zijn schelmenstreek en eindigde ten slotte met een score van 9 uit 13 op de met de Israeliër Sutovsky gedeelde eerste plaats. Loek van Wely bleef een punt op de leiders achter. Hij was steeds voorin te vinden en na de achtste ronde voerde hij zelfs alleen het veld aan. Maar in de laatste week bleef hij op remises steken totdat een heldhaftige poging in de slotronde hem fataal werd. Hoewel hij zeker niet beter stond, sloeg hij tweemaal een remiseaanbod af van de Georgiër Azmaiparasjvili om ten slotte nog te verliezen. De nederlaag wierp hem terug naar de twaalfde plaats die hij moest delen met 34 deelnemers die zich allemaal kwalificeerden voor het later dit jaar te houden FIDE-WK.

Naast Van Wely zal ook Sergei Tiviakov een uitnodiging ontvangen voor de jaarlijkse knock-out wedstrijd. Of Jeroen Piket mee zal doen, hangt af van zijn resultaat in een barrage waarin zeer veel spelers om zeer weinig WK-plaatsen zullen strijden. Piket was matig op dreef in Ohrid en mocht zijn Duitse tegenstander in de slotronde danken dat hij een laatste strohalm in handen kreeg:

Piket - Bischoff

1. d2-d4 g7-g6 2. e2-e4 Lf8-g7 3. Pb1-c3 d7-d6 4. Lc1-e3 a7-a6 5. Dd1-d2 Pb8-d7 6. Pg1-f3 h7-h6 7. 0-0-0 e7-e6 8. h2-h4 Pg8-e7 9. e4-e5 d6xe5 10. d4xe5 b7-b6 11. h4-h5 g6-g5

Zie diagram 2

12. Pf3xg5!

Zondermeer verantwoord. Na het offer staat zwart helemaal opgevouwen.

12 ... h6xg5 13. Le3xg5 Lc8-b7

Ook geen pretje voor zwart is 13 ... Lxe5 14. f4 Ld6 15. Pe4.

14. f2-f4 Lg7-h6 15. Lg5xh6 Th8xh6 16. Th1-h3 Pe7-d5 17. g2-g4 Dd8-e7 18. Lf1-g2 0-0-0 19. Lg2xd5 e6xd5 20. Pc3xd5 De7-e6 21. Pd5xc7!

Zie diagram 3

In grote stijl gaat wit verder. Na 21 ... Kxc7 komt 22. f5 Dxa2 23. Ta3 Dd5 24. Dxh6.

21 ... De6xg4 22. Th3-c3 Kc8-b8 23. e5-e6 f7xe6 24. f4-f5

Allemaal even schitterend gespeeld. Wit wint het stuk met groot voordeel terug.

24 ... Th6-h8 25. Pc7xe6 Td8-c8 26. Dd2-h2+ Kb8-a8 27. Td1xd7 Dg4xf5 28. Pe6-c7+

Op zoek naar de doodklap die er vreemd genoeg niet in blijkt te zitten. Wit moet genoegen nemen met een technisch gewonnen stand en had die het best kunnen bereiken met het prozaische 28. Txc8+ Txc8 29. De2.

28 ... Ka8-a7 29. Dh2-d2 Th8xh5

Nu is de winst minder eenvoudig.

30. b2-b3 Df5-e5 31. Pc7-d5?

En na deze zet zit wit zelfs in grote problemen. Met 31. Dd4 kon hij alle gevaar uitbannen maar het eindspel zou moeilijk te winnen zijn.

31 ... Tc8-c5!

Zie diagram 4

Verplaats u in de wanhoop die Piket zal zijn overvallen. Na een winnende offeraanval te hebben ingezet, dreigt hij opeens te verliezen. Het paard op d5 hangt in de lucht en 32. Txc5 gaat niet wegens 32 ... Da1 mat. In opperste tijdnood vond hij de enige zet:

32. Dd2-f2!!

Nu gaat 32 ... Txc3? niet wegens 33. Dxb6+ en na 32 ... Txd5 maakt wit remise door eeuwig schaak met 33. Txb7+ Kxb7 34. Df7+.

32 ... Th5-f5!

Dwingt wit nogmaals een 'enige' zet te vinden.

33. Df2-h4!

En Piket vindt die zet. Opnieuw is het remise na 33 ... Txd5 34. Txb7+ Kxb7 35. Dh7+.

33 ... Tc5xc3 34. Pd5xc3 Tf5-f3

Geen vraagteken, zwart had niets aan remise en waagt, hoe onverantwoord ook, een laatste poging. Met 34 ... Dxc3 35. Txb7+ Kxb7 36. Dh7+ Kb8 37. Dxf5 Da1+ 38. Kd2 Dxa2 kon hij remise afdwingen.

35. Dh4-e4! De5xe4 36. Pc3xe4

En wit speelt weer op winst. Het zal duidelijk zijn dat Bischoff niet meer de motivatie voor een taaie verdediging op kon brengen.

36 ... Ka7-b8 37. Pe4-d6 Lb7-c6 38. Td7-e7 b6-b5 39. a2-a3 Tf3-f6 40. Pd6-f7 Lc6-b7 41. Pf7-e5 Tf6-f5 42. Kc1-d2 Tf5-f2+ 43. Kd2-d3 Tf2-h2 44. Kd3-c3 Lb7-e4 45. Pe5-d7+ Kb8-c7 46. Pd7-f6+ ...

Zwart geeft op.

Meer over