Schandaal blijft CDU achtervolgen

HET was een merkwaardige scène, gisteren in het tijdelijke hoofdkwartier van de CDU aan de Mauerstrasse in Berlijn. Helmut Kohl had bozig zijn gedeeltelijke schuldbekentenis voorgelezen en voortijdig het pand verlaten....

Philippe Remarque

Opnieuw benadrukte Schäuble dat de huidige CDU-leiding niets met de financiële zonden van het tijdperk-Kohl te maken heeft. De opzet was geslaagd: onder druk van de partij had Kohl de schuld op zich genomen. Nu kan de CDU zich weer in alle rust richten op de tot nu toe zo succesvolle campagne tegen de rood-groene regering van Gerhard Schröder, is de hoop van Kohls opvolgers.

Die gedachtegang lijkt erg optimistisch. Dat bleek alleen al uit de vele lastige vragen die de journalisten tijdens de persconferentie op de steeds maar vrolijk blijvende Schäuble afvuurden. Waar kwam het geld op de geheime partijrekeningen vandaan? Om hoeveel ging het? Waar werd het precies aan uitgegeven? Waarom gebeurde dat in het geheim?

Er zijn te veel vragen open gebleven, om de CDU rust te geven. 'Wat een bevrijdingsslag had moeten worden, is hooguit een adempauze voor de CDU', stelde ZDF-commentator Peter Elgard vast.

De verklaring die Kohl gisteren gaf, bevestigde slechts wat al sinds vrijdag bekend was: dat de CDU onder zijn leiding er een parallel financieringssysteem op nahield.

Maar de voormalige bondskanselier zei niet waarom hij dat deed. Kohls vaststelling dat hij 'persoonlijk vertrouwen' altijd belangrijker heeft gevonden dan 'zuiver formele controles' suggereert dat het geld slechts diende om het 'systeem-Kohl' te smeren.

Kohl stond bekend als een leider die zich van de loyaliteit van de partijbasis verzekerde door zich persoonlijk te bekommeren om het lot van lokale bestuurders. Zijn instrumenten waren de telefoon en zijn overredingskracht, en naar nu blijkt ook geld.

Dat is de minimum-verklaring. De schade voor de CDU zou beperkt blijven tot een geldboete van enkele miljoenen mark, indien een overtreding van de partijenwet wordt vastgesteld. Ook blijft het tijdperk-Kohl een schaduw werpen op de huidige leiders van de CDU, waarmee politici als partijvoorzitter Schäuble, secretaris-generaal Merkel en mogelijk kanselierkandidaat Volker Rühe nauw verbonden zijn.

Kohls reputatie als kanselier van de Duitse eenheid zal er op den duur niet onder lijden. Hij heeft bij de Duitsers een integere indruk achtergelaten. De eigenaardigheden van zijn stijl van leidinggeven zouden de Duitsers hem kunnen vergeven.

Maar de geheimhouding van een aantal rekeningen kan op iets ernstigs duiden: dat de herkomst van het geld verborgen moest blijven. Dat is precies wat de parlementaire enquête-commissie gaat onderzoeken, die door de SPD en de Groenen is ingesteld. Was de miljoen mark die de wapenhandelaar Karlheinz Scheiber aan de CDU gaf een beloning voor de regering-Kohl? Die had kort daarvoor een Duitse wapenfabriek een exportvergunning verleend voor 36 tanks aan Saudi-Arabië.

Voor de CDU, zeggen alle partijprominenten, zou het schadelijk zijn als nieuwe feiten hierover als gevolg van de parlementaire enquête in kleine stukjes naar buiten komen. De verhoren kunnen twee jaar gaan duren. Ze beginnen aan de vooravond van de voor de CDU belangrijke verkiezingen in Sleeswijk-Holstein, waaruit moet blijken of de lokale CDU-lijsttrekker Volker Rühe kans maakt over enkele jaren kanselierskandidaat te worden.

Zolang Kohl en de CDU-top geen volledige openheid van zaken geven, blijft het risico van een slepende affaire bestaan.

Meer over