SCHAKEN: Vrouwen maken Kortsjnoi humeurig

'Zou u het vervelend vinden van een vrouw te verliezen?' Deze vroeger vaak aan topspelers gestelde vraag kom je tegenwoordig bijna nooit meer tegen....

Niemand? Onlangs won Viktor Kortsjnoi een sterk bezet toernooi in Madrid. Het enige vlekje op zijn schitterende prestatie was een nederlaag in de laatste ronde tegen Judit Polgar. De eerste plaats was toen al veilig gesteld, zo erg was het niet, zou je zeggen. Maar Kortsjnoi was bijzonder humeurig. Hij wilde de partij niet met Polgar analyseren en pas bij de prijsuitreiking verscheen er weer een glimlach op zijn gezicht.

Na afloop vroeg de Spaanse journalist Garcia aan Kortsjnoi wat hij van Polgar vond. Hij kreeg een verrassend antwoord: 'Ik waardeer haar vechtlust maar van haar speelsterkte heb ik geen al te hoge dunk. Ze kan me alleen verslaan als ik, zoals vandaag, niet geïnteresseerd ben in het spelen van een echte partij.'

Kortsjnoi vertelde ook van een andere nederlaag tegen een vrouw. Eens speelde hij in Biel een partij tegen de Zweedse Pia Cramling. Het was uitzonderlijk warm in de toernooizaal en de deelnemers zaten luchtig gekleed achter de borden. Maar Kortsjnoi niet: 'Ik vond dat ik tegen zo'n aardig uitziende jonge vrouw niet in mijn gewone kleren kon verschijnen. Ik kleedde me onberispelijk, kon haast geen adem halen en verloor. In een latere ronde zag ik hoe Hübner, in korte broek, geen enkele moeite had met Cramling. Dat was een lesje voor me. Als je tegen een vrouw speelt moet je gewoon jezelf zijn.'

Onlangs speelde Kortsjnoi voor het eerst mee in het traditionele Veteranen tegen Vrouwen toernooi. Misschien had hij het niet moeten doen. Hij mag 64 jaar oud zijn, Kortsjnoi is geen gewone veteraan. Hij wint nog grote toernooien en hij werkt aan het spel met een inzet en discipline die vele jongeren niet kunnen opbrengen. Bovendien bleek uit het interview met Garcia al dat hij zich niet op zijn gemak voelt als hij tegen vrouwen speelt.

Uit verslagen van eerdere edities van het Veteranen tegen Vrouwen toernooi heb ik begrepen dat het altijd een gemoedelijke bijeenkomst was. De vrouwen beschouwden de wedstrijd als een nuttige training en de grootmeesters op hun retour waren ingenomen met de uitstekende condities die zij in andere toernooien zelden meer kregen aangeboden.

Dit jaar was de sfeer minder ontspannen. Toen Kortsjnoi in de tweede ronde verloor van Cramling kon hij zich even niet beheersen. Hij maakte zijn tegenstandster duidelijk dat ze bitter weinig van het spel begreep en dat er geen enkele reden was om trots te zijn op haar prestatie. Cramling was zo ontdaan dat ze haar tranen niet kon bedwingen.

Cramling - Kortsjnoi

Praag 1995

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pg1-f3 d7-d5 4. Pb1-c3 c7-c6 5. Lc1-g5 h7-h6 6. Lg5xf6 Dd8xf6 7. e2-e3 Pb8-d7 8. Lf1-d3 g7-g6 9. c4xd5 e6xd5 10. 0-0 Lf8-g7 11. b2-b4 Df6-d6 12. Dd1-b3 Pd7-b6 13. a2-a4 Lc8-e6 14. Pf3-d2 Pb6-d7 15. Pc3-e2 0-0 16. Tf1-c1 Tf8-e8 17. Ta1-b1

Het zal Kortsjnoi bij zijn voorbereiding niet zijn ontgaan dat Cramling een speciale voorkeur heeft voor deze wit weinig belovende variant. In Praag speelde ze ongeveer net zo tegen Spassky en de stelling die nu op het bord staat, is nog bekend uit een onlangs in Reykjavik gespeelde partij Cramling - Tisdall waarin zwart verder ging met het logische 17 . . . f5. Na een kort intermezzo kiest Kortsjnoi hetzelfde plan.

17 . . . Ta8-c8 18. a4-a5 Le6-g4 19. Pe2-c3 Lg4-e6 20. Db3-c2 f7-f5

Eindelijk.

21. Pd2-b3 b7-b6 22. Ld3-a6 Tc8-b8 23. La6-d3

Wit was ongetwijfeld tevreden met remise.

23 . . . Pd7-f6 24. a5xb6 a7xb6 25. Pc3-e2 Le6-d7 26. Pe2-f4 g6-g5 27. Pf4-e2

Door de g-pion naar voren te lokken heeft wit het hoogtepunt van de strijd dichterbij gebracht. Zwart staat goed maar hij mag niet te optimistisch zijn.

27 . . . Pf6-g4 28. Pe2-g3 Te8-f8 29. Pg3-f1 f5-f4 30. e3-e4

zie diagram volgende kolom

30 . . . f4-f3?

Te slim. Juist is 30 . . . dxe4 31. Lxe4 Tbc8 en zwart kan de toekomst met vertrouwen tegemoet zien.

31. e4-e5 Dd6xb4

Hierop had Kortsjnoi vertrouwd.

Na 31. Pc5 Dxd4 32. Pxd7 fxg2 33. Pxb8 gxf1D+ 34. Txf1 Txb8 heeft

zwart met drie pionnen voor de

(...)

kwaliteit beslissend voordeel.

32. g2-g3!

Maar deze rustige tussenzet doet de kansen keren. Er dreigt zowel 33. Pc5 als 33. h3.

32 . . . Db4-e7 33. h2-h3 Pg4xe5 34. d4xe5

Ook 34. Te1 komt in aanmerking. Nu zou zwart er verstandig aan hebben gedaan genoegen te nemen met de onduidelijke stelling die ontstaat na 34 . . . Dxe5. In hevige tijdnood kiest Kortsjnoi een riskantere zet.

34 . . . c6-c5 35. Pf1-e3 Ld7-e6

Want 35 . . . Dxe5 zou nu beantwoord worden met 36. Pxd5.

36. Pe3-f5 De7-d7 37. Pf5xg7 Kg8xg7

(...)

38. Pb3xc5

Een beslissing die praktisch zeker verantwoord is. Zwarts koning staat vanaf nu minstens zo onveilig als die van wit.

38 . . . b6xc5 39. Dc2xc5 Le6xh3 40. Tb1-b6! Tb8-c8 41. Tb6-g6+ Kg7-h7??

Het zal vooral deze blunder zijn geweest die Kortsjnoi bijna uit zijn vel liet springen. Natuurlijk had hij 41 . . . Kf7 moeten spelen waarna de strijd verder gaat al is zwarts positie na 42. De3 Txc1+ 43. Dxc1 weinig benijdenswaardig.

42. Tg6-d6+ . . .

En zwart gaf op.

Kortsjnoi bleef mokken. Nadat hij in de vijfde ronde een gunstige stand tegen Judit Polgar remise had laten lopen, liet hij, net als in Madrid, zijn tegenstandster weten geen trek te hebben in een nabespreking omdat hij 'natuurlijk gewonnen had gestaan zoals in alle voorgaande partijen die hij met deze variant van het Konings-Indisch tegen haar had gespeeld'.

Met die bewuste variant won Kortsjnoi later in het toernooi wel een indrukwekkende partij van wereldkampioene Xie Jun:

Kortsjnoi - Xie Jun

Praag 1995

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 Lf8-g7 4. e2-e4 d7-d6 5. Lf1-e2 0-0 6. Pg1-f3 e7-e5 7. 0-0 Pb8-c6 8. d4-d5 Pc6-e7 9. Pf3-e1 Pf6-d7 10. Lc1-e3 f7-f5 11. f2-f3 f5-f4

De geijkte voortzetting. In de genoemde partij Kortsjnoi - Polgar volgde 11 . . . Pg8 13. c5 Lh6 14. Lf2 Pgf6 15. a5 Ph5 16. g3 fxe4 17.Pxe4 en wit stond beter.

12. Le3-f2 g6-g5 13. a2-a4 h7-h5 14. a4-a5 Pe7-g6 15. Pc3-b5 Pd7-f6 16. Pb5xa7 Lc8-d7 17. c4-c5

Deze stelling is al een aantal malen in de praktijk voorgekomen. Zwarts resultaten zijn erbarmelijk.

17 . . . g5-g4 18. c5-c6 g4-g3 19. h2xg3 f4xg3 20. Lf2xg3 Ta8xa7 21. c6xd7 h5-h4

Xie zet alles op de aanval en laat de pion op d7 in leven. Ze zal er spijt van krijgen.

22. Lg3-f2 Ta7-a8 23. Pe1-c2 Lg7-h6 24. Pc2-e3 Lh6-f4 25. Pe3-f5 Pf6-h5 26. Le2-b5 Ph5-g3

(...)

27. Dd1-c2

Een kwaliteit kan er in zo'n stelling gemakkelijk af. Belangrijker is dat het bolwerk op f5 intact wordt gelaten.

27 . . . Dd8-g5 28. Tf1-d1 Tf8-f7 29. a5-a6 h4-h3 30. Lf2xg3 Lf4xg3 31. a6xb7 Ta8-f8 32. g2xh3 Pg6-f4 33. Lb5-f1 Tf7-h7 34. Ta1-a8 Th7xh3 35. Ta8xf8+ Kg8-h7 36. Tf8-f7+ . . .

Zwart geeft op.

De vrouwen wonnen het toernooi in Praag met 26,5-23,5 en Cramling en Judit Polgar eindigden bovenaan in het individuele klassement met 6,5 uit 10.

Voor Kortsjnoi was het een schrale troost dat hij als enige van de mannen positief scoorde: 5,5 uit 10. Maar of hij volgend jaar weer meedoet?

Meer over