Scènes uit een huwelijk

Met FiftyFifty - over een open huwelijk - schreef columniste Aaf Brandt Corstius haar eerste toneelstuk. Zelf zou ze nooit een open huwelijk omarmen, 'maar het fascineert me mateloos'.

DOOR HEIN JANSSEN

Aaf Brandt Corstius moet een paar keer hard lachen om haar eigen grappen. Of liever: om haar eigen dialogen, die ze heeft geschreven in het toneelstuk FiftyFifty. Tijdens een doorloop in het Amsterdamse theater Bellevue zit Aaf (merknaam) met een notitieboekje op schoot. Ze kijkt naar haar toneelschrijfdebuut, dat in een productie van Mugmetdegoudentand wordt gespeeld door Marcel Musters en Lies Visschedijk.

Het is ruim een week voor de première en eigenlijk is de voorstelling zo goed als af. Hier en daar kan nog een puntje op een i worden gezet en dan kan er voluit worden gespeeld. In FiftyFifty zijn we getuige van de strubbelingen in de relatie van de veertigers Jens en Milou. Om de sleur te doorbreken hebben ze afgesproken het fenomeen open huwelijk te omarmen. Zij heeft minnaars, hij een minnares. Maar ze hebben nog steeds, en vooral ook, elkaar.

Heb je jezelf aangeboden als toneelschrijfster bij de Mug?

'Nee, ze hebben me gevraagd en daarbij stonden twee dingen vast: het zou gespeeld worden door Marcel Musters en Lies Visschedijk en ik mocht me, als ik dat wilde, houden aan het thema: 'democratie'.'

Zei je meteen ja?

'Eigenlijk wel. Omdat het twee super-acteurs zijn waarmee weinig kan misgaan, en omdat ik het thema democratie op mijn eigen wijze mocht invullen. Ik dacht meteen aan een democratisch huwelijk als uitgangspunt. Twee mensen laten elkaar vrij en proberen daar zo open mogelijk mee om te gaan.

'Ik ben niet iemand die snel een politiek geëngageerd stuk zou schrijven. Ik ben niet een heel serieus persoon, ik heb niet allemaal heftige politieke meningen. Ik heb wel meningen natuurlijk, maar die vind ik niet per se origineel of erg belangrijk. Mijn mening lijkt nogal op die van de gemiddelde, linkse Amsterdammer.

'Ik had dus geen zin me ineens druk te gaan maken over Geert Wilders ofzo. Dat vind ik ook helemaal niet de functie van theater. Ik vind wat Woody Allen doet bijvoorbeeld leuker, dat gaat helemaal niet over deze tijd. Dat gaat over liefde en over mensen en over hun gezeik.

FiftyFifty gaat onder meer over een open huwelijk. Heb je daar zelf ervaring mee?

'Nee, daar ben ik veel te jaloers voor, maar het fascineert me mateloos. Zoals ik ook een bijna obsessieve fascinatie heb voor Heleen en Ton van Royen. Hoe zit dat nou tussen die twee, wat doen ze dan precies? Ging zij veel vreemd en hij niet, of is het een verzonnen verhaal? Toen het tussen hen ineens uitging, fascineerde ook dát mij weer enorm.

'Zij heeft een groep vrouwen geïnspireerd, denk ik. Ik was eens op de Huishoudbeurs en daar stonden Heleen en Marlies Dekkers hun boek Stout te signeren. Een heel lange groep helemaal niet zulke mooie vrouwen uit de provincie stond geduldig te wachten, met ook zo'n spannende beha aan. Waarom? Wat is er aan de hand? Waarom wil iedereen ineens stout zijn? Ik zou doodmoe worden van een leven waarin je je de hele tijd moeten afvragen met wie je nu weer naar dat burleske feest zou moeten gaan. Wat is er mis met saaiheid en sleur? Ik vind voor beide veel te zeggen. Ik ben voor burgerlijkheid.'

Gaat FiftyFifty over twee mensen die de sleur proberen voor te zijn?

'Wat mij interesseert is wat mensen die een lange relatie hebben zoal doen om het interessant te houden. Je leest veel over seks, alles kan en alles mag, maar het is taboe te praten over wat voor seks je hebt, of niet hebt, als je al tien jaar bij elkaar bent. Daar hebben mensen het niet graag over. En dat is ook veel intiemer dan te vertellen dat je op een gek fetisjfeest bent geweest, of dat je het met zweepjes doet.'

Waarom vroeg Mugmetdegoudentand specifiek jou een toneelstuk voor hen te schrijven?

'Omdat ze om mijn columns moeten lachen, althans dat zei Joan Nederlof van De Mug tegen me. En omdat ik volgens hen ook wel weet wat er zoal leeft in het moderne leven. Ik heb meteen gezegd dat ik niet iets maatschappelijks ga beweren. Maar nu het stuk af is, zou je het ook kunnen opvatten als een commen-taar op de tijdgeest. Hoeft niet, maar het mag.'

Je schrijft voornamelijk columns met je eigen leven als uitgangspunt. Dit toneelstuk is fictie, was dat moeilijk?

Mijn vriend Gijs (Gijs Groenteman, red.) las een stukje en herkende een dialoog regelrecht uit ons eigen leven. Je neemt daaruit toch dingen mee. Ik wilde het niet al te fictief maken, het moest wel realistisch en herkenbaar blijven. Tegelijk is het leuke aan theater dat alles mogelijk is, daarom heb ik er ook een paar verrassende wendingen in proberen te brengen. Tijdens het schrijven heb ik regelmatig met Joan en de spelers gesproken. Ik werd tenslotte ook in het diepe gegooid, want hoe schrijf je nou een toneelstuk? 'Ga nou maar gewoon dialogen schrijven, je hoeft niet meteen al een plot te hebben', zeiden ze tegen me. Dat vond ik een waanzinnig goede aanwijzing, anders was ik waarschijnlijk geblokkeerd geraakt. Dialogen schrijven tussen twee mensen die ruzie maken, dat vind ik goed te doen, maar een plot bedenken is echt moeilijk. Tijdens het schrijven zeiden ze ook dat ik die lichte toon moest zien vast te houden. Gelukkig, dacht ik, ze zijn niet tegen een lichte toon. Daar was ik namelijk bang voor.'

Kibbelen, ruziemaken - het lijkt een tweede natuur van je personages. Weet je veel van ruzie maken?

'Gijs en ik zijn enorme ruziemakers, ja. Kibbelen probéren we niet te doen, zeuren over waarom de ander weer niet de afwasmachine heeft leeggeruimd of de kattenbak heeft verschoond, vind ik niet sexy. Bij mij gaat het dan liever van: 'Klootzak, waarom doe je dat, godverdomme?', dat vind ik veel dynamischer. Zoiets kan ook in één keer de lucht klaren, terwijl kibbelen de hele dag door kan gaan. Maar we moeten wel oppassen met het geruzie, zeker als onze zoon zegt dat het pijn doet aan zijn oren.'

Het feit dat deze twee mensen voortdurend met hun smartphones en iPads in de weer zijn en vergaderen om de agenda's door te nemen, zegt dat iets over onze tijd?

'Ik vrees dat wij ook regelmatig zo op de bank zitten, ieder in een eigen hoek met de laptop op schoot. Als mensen bij ons door het raam naar binnen zouden kijken, zou dat er best eens triest en leeg kunnen uitzien. Maar de vraag is of dat slechter of erger is dan de hele avond samen naar een serie of film kijken.'

Wat doen jullie dan zoal met die laptops op de bank? 'Vakantiehuisjes zoeken, filmpje terugkijken, het nieuws bijhouden, Instagram, kleding kopen, speelgoed kopen, het gaat maar door. Zelf doe ik gelukkig niet aan Facebook en Twitter, dat scheelt al uren. Maar ik kan ook niet als een kluizenaar niets digitaals, ik wil wel een deel van deze wereld zijn en op de hoogte blijven.'

Je collega Sylvia Witteman schreef ook al een toneelstuk, De Huisvrouw-monologen. Heb je die voorstelling gezien?

'Nee, maar ik heb het wel gelezen, want het is ook als boekje verschenen. Ik heb er met Sylvia over gemaild, over hoe zij dat heeft aangepakt enzo. We zijn geen vriendinnen die samen gaan winkelen, maar ik vind het wel mooi om die plek in de krant met haar te delen. Toevallig speelt Lies Visschedijk behalve in FiftyFifty ook de hoofdrol in Soof, de film die op Sylvia's columns is gebaseerd.

Van columnist naar toneelschrijver - doet men dat ook omdat het statusverhogend is?

'Dat weet ik eigenlijk niet. Daar doe ik het in elk geval niet voor. Meetellen in literaire kringen, dat zegt me niet veel, het brengt je ook niks extra's. Als columniste van de Volkskrant heb ik echt een goed podium. Werken bij de Mug is in die zin een stuk obscuurder, zal ik maar zeggen.

'In alles wat ik doe, gaat het voor mij om drie dingen: prestige, poen en plezier. En dat is hier alle drie aan de hand, maar het plezier is toch het belangrijkst. Ik vond het werken met deze acteurs heerlijk. Ik schrijf nu onderhand acht jaar columns en dat doe je voornamelijk in je eentje. Nu had ik zin om met een fijne groep mensen te werken, en me niet terug te trekken om binnen drie maanden een kant-en-klaar stuk in te leveren.

'De eerste keer dat de acteurs het lazen, heb ik zo zitten lachen om mijn eigen tekst, dat was gewoon gênant. Het was ook een van de mooiste momenten uit mijn carrière. Het heeft zoiets magisch, als twee mensen in het theater een heel leven kunnen verbeelden.'

En dan komen zondag de critici die over je eerste toneelstuk gaan oordelen. Eng?

'Over recensies moet je niet moeilijk doen, vind ik, het is ook maar een mening. Dat is meteen ook het leuke van zo'n recensie, dat het een mening is en niet alleen een feitelijk verslag. Borgman kreeg alleen maar lovende kritieken, maar ik vond het helemaal niet zo'n goede film, terwijl ik erg van de films van Alex van Warmerdam hou. Ik ken die critici ook helemaal niet, ik weet niet wat hun smaak is. Je mag ervan uitgaan dat ze verstand hebben van hun vak. Toch zie ik er wel een beetje tegenop. Ik kan namelijk niet zo goed tegen kritiek en relativeren is ook al niet mijn sterkste kant. Bij slechte recensies zal ik best wel van slag kunnen zijn. Nou ja, dat moet dan maar.'

Credit: FiftyFifty van Aaf Brandt Corstius door Mugmetdegoudentand gaat op 3/11 in Theater Bellevue in Amsterdam in première, 12.30 uur. De voorstelling is daar te zien t/m 24/11. Lunchtheater.nl

Extra: Aaf Brandt Corstius in Wie is de mol?

In januari zal Aaf Brandt Corstius te zien zijn als deelnemer in het nieuwe seizoen van het AVRO-programma Wie is de mol? Andere deelnemers zijn onder anderen Tygo Gernandt, Susan Visser, Daphne Bunskoek en Owen Schumacher. Het programma is dit voorjaar al opgenomen in Hongkong. De deelnemers hebben een zwijgplicht. 'Ik volg Wie is de mol? al jaren en vind vooral het psychologische spel intrigerend. Als je er dan zelf aan meedoet, blijkt dat het heel heftig is, je bent er bloedserieus mee bezig. Hoe lang ik van huis ben geweest, mag ik niet zeggen, want dan zou ik al iets verraden. En dan zou ik een kwart miljoen aan de AVRO moeten betalen.'

undefined

Meer over