nieuws

Saoedische rechtbank veroordeelt vijf mensen ter dood wegens moord op Khashoggi

Een rechtbank in Saoedi-Arabië heeft vijf mensen ter dood veroordeeld wegens de moord op de dissidente journalist Jamal Khashoggi op het Saoedische consulaat in Istanbul. Drie anderen kregen jarenlange gevangenisstraffen. Maar de man die gezien wordt als het brein achter de operatie gaat vrijuit.

De kritische Saoedische journalist Jamal Khashoggi in 2014. Beeld AP
De kritische Saoedische journalist Jamal Khashoggi in 2014.Beeld AP

Khashoggi, die de Saoedische autoriteiten ergerde met de kritische columns die hij voor The Washington Post schreef, werd vorig jaar vermoord toen hij het Saoedische consulaat in Istanbul bezocht om papieren te krijgen voor zijn aanstaande huwelijk. Zijn Turkse verloofde zat buiten het gebouw te wachten, uit vrees dat er iets met hem zou gebeuren. Uiteindelijk sloeg zij alarm toen Khashoggi niet meer naar buiten kwam. Later bleek dat een team uit Saoedi-Arabië hem had omgebracht en in stukken had gezaagd.

Opmerkelijk was dat Saud al-Qahtani, een vertrouweling en adviseur van de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman, vrijuit gaat. Volgens plaatsvervangend openbaar aanklager Shalaan bin Rajih al-Shalaal is er een onderzoek tegen hem ingesteld, maar was er geen aanleiding hem aan te klagen. Qathani werd eerder dit jaar door VN-rapporteur Agnès Callamard aangewezen als het vermoedelijke brein achter de operatie om Khashoggi uit de weg te ruimen. Ook de toenmalige Saoedische consul-generaal in Istanbul, Mohammed al-Otaibi, werd vrijgesproken.

Callamard hekelde de uitkomst van het proces. ‘Het komt hierop neer: de huurmoordenaars worden ter dood veroordeeld. Maar de bedenkers van het plan gaan vrijuit', schamperde zij op Twitter. Ook Christophe Deloire, het hoofd van de organisatie Reporters Without Borders had felle kritiek: ‘Als de Saoediërs vijf mensen ter dood veroordelen, vrezen wij dat ze hen op die manier het zwijgen proberen op te leggen en de waarheid proberen te verhullen.’

In haar rapport over de zaak concludeerde Callamard dat er geloofwaardig bewijs is dat kroonprins Mohammed bin Salman en andere hoge functionarissen verantwoordelijk zijn voor de moord op Khashoggi. Zij baseerde zich onder meer op geluidsopnamen die zij van de Turkse autoriteiten had gekregen. Daarop is te horen hoe de leden van het team dat speciaal uit Saoedi-Arabië was overgevlogen de journalist ombrengen. Vervolgens wordt zijn lijk in stukjes gezaagd onder leiding van Salah al-Tubaigy, een patholoog-anatoom van het Saoedische ministerie van Binnenlandse Zaken.

Een Turkse politieagente loopt langs een portret van Jamal Khashoggi op een muur vlakbij het Saoedische consulaat in Istanbul waar de journalist vorig jaar werd vermoord. Beeld AP
Een Turkse politieagente loopt langs een portret van Jamal Khashoggi op een muur vlakbij het Saoedische consulaat in Istanbul waar de journalist vorig jaar werd vermoord.Beeld AP

De moord op Khashoggi wierp een smet op de reputatie van de kroonprins Mohammed bin Salman, die zich juist aan de wereld probeerde te presenteren als een hervormer die zijn land een nieuw tijdperk zou binnenleiden. Ook de Amerikaanse inlichtingendienst CIA was er volgens The Washington Post van overtuigd dat MbS, zoals de kroonprins bekend staat, zelf opdracht had gegeven tot de moord.

Schoonmakers

Na de moord op Khashoggi kwam er een team schoonmakers over uit Saoedi-Arabië dat kennelijk de opdracht had de sporen van de gruwelijke misdaad uit te wissen. Aanvankelijk beweerden de Saoedische autoriteiten dat Khashoggi het consulaat had verlaten, maar toen beelden van bewakingscamera's uitwezen dat dit niet het geval was, gaven ze toe dat hij bij een worsteling was omgekomen.

Toen bleek dat de Turkse autoriteiten over geluidsopnamen van de moord beschikten, gooiden de Saoedische autoriteiten het weer over een andere boeg en beweerden zij dat de moordenaars op eigen houtje opereerden. Helena Kennedy, een Britse advocaat die de 45 minuten geluidsopnamen van de Turken beluisterde in het kader van het onderzoek van VN-rapporteur Callamard, zei dat te horen viel hoe de leden van het moordteam zaten te lachen terwijl ze op Khashoggi wachtten. ‘Ze wisten dat hij eraan kwam en dat hij zou worden vermoord en in stukjes zou worden gezaagd’, vertelde ze tegenover de BBC. Ze hoorde ook de angst in de stem van Khashoggi, toen deze doorkreeg wat ze met hem van plan waren. ‘De rillingen lopen over je lijf.’

De affaire was ook pijnlijk voor de Amerikaanse president Trump die de Saoedische kroonprins ziet als een cruciale bondgenoot in de krachtmeting met Iran. De Amerikaanse president veroordeelde de moord, maar weigerde af te zien van lucratieve wapencontracten met Saoedi-Arabië. ‘Als we die contracten dwaas genoeg annuleren, dan zouden Rusland en China daar enorm van profiteren. Dat zou een geweldig cadeautje van de VS voor hen zijn.’

Meer over