Sanders wint overtuigend in Nevada, absolute favoriet bij Democraten

Met een nog ruimer dan verwachte overwinning heeft Bernie Sanders zaterdag in Nevada bewezen de absolute favoriet te zijn om het in november namens de Democraten tegen de Amerikaanse president Trump op te nemen.

De Democratische presidentskandidaat Bernie Sanders met zijn vrouw Jane, zaterdag op een campagnebijeenkomst.Beeld AP

Sanders, de progressieve senator uit Vermont, haalde bij de Democratische voorverkiezingen in Nevada 47 procent van de gedelegeerden binnen, nadat de helft van de stemmen was geteld. Voormalig vicepresident Joe Biden stond op 19 procent. Peter Buttigieg, de oud-burgemeester van een provincieplaatsje in Indiana die Sanders in de eerste twee staten nog stevig partij had geboden, stond op 15 procent.

De afgetekende overwinning is een bewijs dat Sanders sociaal-democratische agenda breed wordt gedragen. Sanders kreeg in Nevada grote steun van latino’s (meer dan de helft van hen stemde op hen), maar was in bijna elke bevolkingsgroep, van jong tot oud, van laagopgeleid tot hoogopgeleid, en van man tot vrouw de populairste. Alleen onder zwarte kiezers won Biden, maar Sanders volgde kort daarachter.

‘We hebben een coalitie van meerdere generaties en meerdere rassen gesmeed’, juichte Sanders in zijn overwinningstoespraak. ‘Daarmee winnen we niet alleen in Nevada, maar daarmee winnen we het hele land!’

Onzekerheid

Sanders appelleert aan de grote economische onzekerheid die in het rijke Amerika tot en met de middenklasse wordt gevoeld: de lonen zijn relatief laag, de kosten van met name de zorg, huisvesting en hoger onderwijs zijn hoog. Vandaar de voorgestelde oplossingen, naast verhoging van het minimumloon: een ziekenfonds van overheidswege (‘medicare for all’), betaalbare woningbouw en huurbescherming (‘housing for all’) en gratis universiteiten en kwijtschelding van studieschulden (‘college for all’).

Daarnaast heeft hij een ambitieus plan om klimaatverandering tegen te gaan – een andere bron van onzekerheid.

Zijn populariteit onder met name millennials (en de generatie daaronder), die het meest te vrezen hebben van de dure toekomst, is dan ook hoog. Volgens peilingen stemde zaterdag tweederde van de kiezers tussen 17 en 29 jaar op Sanders.

Wie is Bernie Sanders?
Bernie Sanders, een naam die een roep om verandering is geworden, is zelf nooit veranderd. Lees hier het profiel over de 78-jarige presidentskandidaat die al een halve eeuw dezelfde idealen heeft.

Biden

De race om de tweede plaats werd gewonnen door Biden, die dat vierde als een overwinning. ‘Ik voel me heel erg goed’, zei hij tijdens zijn toespraak vroeg op de avond. ‘De pers is er altijd vroeg bij om mensen dood te verklaren. Maar wij leven nog, en we komen terug en we gaan winnen.’

Biden was de grote verliezer in Iowa en New Hampshire, en had vanaf het begin zijn hoop gevestigd op meer gekleurde staten in het zuiden en westen, waar in 2016 Hillary Clinton haar winst veiligstelde. Volgende week volgt South Carolina, waar ruim de helft van de Democratische kiezers zwart is. Maar Sanders, wiens boodschap van vier jaar geleden inmiddels veel meer verspreid is onder de arme en conservatieve Afro-Amerikanen van het zuiden, lijkt er daar, afgaande op het resultaat van Nevada, veel beter voor te staan dan vier jaar geleden.

Achter Biden hobbelde Buttigieg, die nauwelijks voet aan de grond heeft gekregen onder gekleurde kiezers. In zijn toespraak zaterdagavond viel hij Sanders fel aan. ‘Senator Sanders gelooft in een onbuigzame ideologische revolutie die de meeste Democraten buitensluit, en zeker de meeste Amerikanen.’ Volgens hem kan Sanders daarom Trump niet verslaan, en maakt hij het ook lastiger voor Democraten in het Congres om herkozen te worden.

Sanders deed zaterdag een tweet uitgaan waarin hij zei zowel tegen het Republikeinse als Democratische establishment te strijden. Ook veel gematigde Democraten voelden zich daardoor aangesproken. Aan de andere kant was Sanders in Nevada volgens peilingen ook de grootste onder Democraten die zich gematigd en zelfs conservatief noemen.

Hardnekkig

Meest opvallend aan de verkiezingen in Nevada was eigenlijk dat geen enkele kandidaat er de brui aan gaf. De senatoren Elizabeth Warren (10,3 procent) en Amy Klobuchar (4,5 procent) bleven hardnekkig perspectief zien in de 47 staten die nog moeten komen.

Bovendien zal volgende week, op Super Tuesday, als in veertien staten bijna 40 procent van de gedelegeerden wordt verdeeld, ook Mike Bloomberg zich op de kandidatenlijsten melden. Dat brede veld lijkt vooral Sanders in de kaart te spelen, omdat een kandidaat minimaal 15 procent van de stemmen moet halen om gedelegeerden achter zich te krijgen. Als ze daaronder blijven heeft dat het gevolg dat Sanders met 30 of 35 procent van de stemmen toch een ruime meerderheid van de gedelegeerden wint.

Daardoor kan zijn zegetocht over tien dagen al nagenoeg onomkeerbaar zijn, al wordt er in sommige Democratische kringen wel gedacht dat Sanders, mocht hij niet de absolute meerderheid halen, op de Conventie in juli te stoppen zou zijn.

Daarmee zou de partij wel de zorgen, het enthousiasme en de stemmen van miljoenen kiezers negeren – een scenario dat de kansen op een overwinning op Trump in november niet zal vergroten.

Meer lezen?
Ook de Democratische presidentskandidaat Bernie Sanders wordt vanuit Rusland ‘geholpen’, zo hebben Amerikaanse inlichtingendiensten hem een paar weken geleden verteld. Sanders reageerde: ‘Mijn boodschap aan Poetin is helder: blijf weg van de Amerikaanse verkiezingen. En als president zal ik ervoor zorgen dat dat gebeurt.’

Het Democratische veld nog ongekend verdeeld. Hoe langer dat duurt, hoe minder kans er is dat een kandidaat de absolute meerderheid krijgt. Er zijn nog negen kandidaten in de race, van wie er zeven genoeg stemmen binnenhalen om de koplopers dwars te zitten.

Wat staat de Amerikaanse kiezers de komende maanden te wachten? Welke Democraat gaat proberen Trump van een tweede termijn af te houden? U leest het in het dossier.

Meer over