'Samenwerking met CDA en PVV smaakt goed'

Voor het bereiken van een akkoord over de pensioenen deed minister Kamp (VVD) zaken met de PvdA. Maar voor nieuwe hervormingen zal hij zich richten op de coalitiepartijen.

DOOR GIJS HERDERSCHEÊ EN REMCO MEIJER

Het was voor VVD'er Henk Kamp, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de week waarin hij tot preciezere afspraken kwam met de PvdA over het pensioenakkoord. Maar het was ook de week waarin de FNV, onderling hopeloos verdeeld over datzelfde pensioenakkoord, aankondigde zichzelf op te heffen om tot een Nieuwe Vakbeweging te komen.

'Persoonlijk hecht ik aan een sterke vakbeweging die zoveel mogelijk werknemers aan zich bindt. Dat is belangrijk voor de samenleving. Als de FNV denkt dat dat in een nieuwe opzet beter lukt, hoop ik dat zij daarin gelijk krijgt. Wel ga ik ervan uit dat alle gemaakte afspraken geldig blijven', zegt Kamp, terugkijkend op een hectische periode.

Maar er is meer. Volgende week verdedigt Kamp (59) zijn begroting voor 2012 in de Tweede Kamer. Alle twaalf 'opdrachten' uit het regeerakkoord op zijn terrein heeft hij inmiddels afgewerkt. Het gros ligt voor behandeling bij de Tweede Kamer, sommige al bij de Eerste Kamer. Daarover staat een reeks debatten op de agenda.

En nog is Kamp niet klaar. Want wetten moeten ook in de praktijk worden gebracht. Het pensioenakkoord voorop. Opvallend is natuurlijk vooral dat het akkoord politiek draagvlak kreeg door samenwerking van de regeringscoalitie met oppositiepartij PvdA.

Kamp: 'Het pensioenakkoord houdt verhoging van de pensioenleeftijd in naar 67 en koppeling aan de levensverwachting. Daar krijgen VVD en CDA geen steun voor van de PVV. Al bij de formatie is afgesproken dat wij dan konden zoeken naar andere steun. Dat heb ik gedaan en daarbij heb ik me gaandeweg met name gericht op de PvdA.

'Ik had al geregeld, ook rekening houdend met de opvattingen van de PvdA, dat als de pensioenleeftijd van 65 naar 66 gaat, mensen met lage inkomens en een lang arbeidsverleden toch met 65 met pensioen kunnen. Dat ze er dan niet meer dan 1,5 procent op achteruit gaan. Toen zei de PvdA in de Kamer: wij willen dat als je van 66 naar 67 gaat, deze groep nog steeds op 65 jaar kan stoppen met maximaal 3 procent korting. Die afspraak is nu uitgewerkt.'

Dat noemt PVV-leider Geert Wilders 'kruimels' waarmee de PvdA zich het bos laat insturen.

'Dit zijn geen kruimels. Het gaat om substantiële bedragen. De groep die de PvdA voor ogen had, is ook echt bediend in de uitwerking van de afspraken.'

Smaakt het naar meer, deze samenwerking met de oppositie?

'Wat mij goed smaakt, is samenwerking in het huidige kabinet met CDA en PVV. We hebben een ambitieus regeer- en gedoogakkoord kunnen afsluiten. De afspraken daarin hebben we in moeilijke omstandigheden allemaal kunnen uitvoeren. Daar ben ik tevreden over. We wisten dat er witte plekken in zaten. Voor sommige hebben we een alternatieve invulling gevonden, zoals het pensioenakkoord. Alles wat we op dat punt doen, blijft binnen de marges van de regeringssamenwerking die er nu is.'

Samenwerking binnen deze gedoogconstructie gaat voor samenwerking met de oppositie?

'Wij zijn erop uit deze samenwerking succesvol te laten zijn, zodat we de hele kabinetsperiode tot mei 2015 kunnen doen wat nodig is. Als dat goed gaat, hebben we een aanzet gegeven voor toekomstige samenwerking. Dus ik richt mij vooral op de huidige regeer- en gedoogcoalitie.'

De behandeling van de begroting volgende week valt samen met de publicatie van nieuwe CPB-cijfers voor 2012. Breed is de verwachting dat extra bezuinigingen nodig zijn.

'Laten we eerst de ramingen van het CPB voor 2013 afwachten, voor dat jaar moet straks een nieuwe begroting worden opgesteld. Die ramingen komen in het voorjaar. Daar wordt dan over gesproken met de leiders van de drie partijen die de coalitie schragen. Regeer- en gedoogakkoord zijn eigendom van de drie fracties, niet van het kabinet. Zij kunnen de gemaakte afspraken wijzigen of aanvullen als zij dat nodig vinden. Ik denk niet dat het het proces positief beïnvloedt als ik er nu op vooruit loop.'

Extra bezuinigingen kunnen reden zijn hervormingen door te voeren die nu binnen de coalitie taboe zijn. Is ook dan samenwerking met de PvdA denkbaar?

'Ik ben niet uit op wisselende meerderheden. Ik ben voor de hele kabinetsperiode uit op goede samenwerking tussen VVD en CDA, gesteund door de PVV. Als er iets extra's moet gebeuren, wil ik dat graag in dat verband tot een oplossing brengen.'

Als u wakker wordt met een tweet van Wilders die zegt dat bij extra bezuinigingen eerst nog eens 4 miljard euro ontwikkelingshulp geschrapt kan worden, denkt u dan: dat is voorsorteren voor opblazen? Of: dat is belletje trekken?

'Ik heb nog nooit het gevoel gehad dat een van de fracties bezig was de samenwerking op te blazen. Maar het is wel zo dat de gedoogpartner meer vrijheid heeft tegenover het kabinet dan CDA en VVD die echt samen het regeerakkoord hebben afgesloten. Dus ja, hij heeft meer ruimte en hij gebruikt die op zijn manier. Dat laat ik graag aan hem.'

Hebt u er al eens aan gedacht zo'n tweet te beantwoorden?

'Als ik een boodschap wil afgeven, heb ik meestal meer woorden nodig dan ik in een tweet kwijt kan. Voor mij is het niet de ideale communicatievorm.'

Stef Blok, fractievoorzitter van uw VVD in de Tweede Kamer, signaleert dat de samenwerking met het CDA lastiger wordt nu die partij het in de peilingen zo slecht doet.

'Blok zit in de Tweede Kamer. Hij kan dat daar het beste beoordelen. Ik kan alleen maar zeggen hoe het in het kabinet gaat en hoe mijn samenwerking met de Kamer is. Ik vind dat ik door de CDA-fractie in de Kamer constructief tegemoet word getreden. Ze houden zich aan het regeerakkoord. Ik signaleer ook geen wrijving in het kabinet.'

Zonder breuk hebt u nog ruim drie jaar te gaan. Wat wilt u voor erfenis achterlaten als minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid?

'We zijn bezig met het hele gebouw van de sociale zekerheid. De regelingen voor wat vroeger de onderkant van de arbeidsmarkt werd genoemd, voegen we samen - de sociale werkplaatsen, de bijstand en de jong gehandicaptenuitkering Wajong. De Ziektewet gaan we activerender maken. Nu komen er nog veel flexwerkers in die daarna te vaak in de arbeidsongeschiktheid belanden. Dat moet anders. En ik steek veel tijd in de AOW en de pensioenen, om te zorgen dat het geheel van de oudedagsvoorziening zo goed mogelijk in stand blijft.

Wat is bij dit alles uw motto?

'Activeren en moderniseren.'

Versoberen?

'Dat is eerder een middel dan een doel. Het uitgangspunt bij sociale zekerheid moet zijn wat je kunt, niet wat je niet kunt. Dus neem de Ziektewet voor mensen met een tijdelijk arbeidscontract. Wij willen graag dat die voor hen net zo activerend wordt als hij nu al is voor mensen met een vaste baan. Daar ligt het risico de eerste twee jaar bij de werkgevers, waardoor deze zich zeer inspannen om arbeidsongeschiktheid te voorkomen. Iets vergelijkbaars willen wij voor tijdelijke contracten organiseren.

'Staatssecretaris De Krom en ik hebben een wetsvoorstel gemaakt voor een fors aangescherpt fraudebeleid. Wij werken ook aan een wetsvoorstel waarin het voor iedereen met een uitkering die kan werken noodzakelijk wordt gemaakt werk te vinden en werk te behouden. Op die manier kunnen wij wezenlijk bijdragen aan de kwaliteit van de samenleving.'

Dat laatste betekent sollicitatieplicht voor iedereen met een uitkering?

'Ja. We hebben een half miljoen mensen onder de 65 met een uitkering die wel kunnen werken. We hebben 300 duizend mensen uit andere Europese landen die hier banen vervullen. En we hebben nog eens 100 duizend vacatures. Het werk is er.

'Van iedereen die kan werken, en voor wie werk is, willen we dat die zich inspant dat werk ook te krijgen. Dat betekent dat wie moeite heeft werk te vinden omdat hij de Nederlandse taal niet goed beheerst, moet zorgen dat hij de taal wél goed beheerst.'

Op basis van vrijwilligheid of als verplichting?

'Als voorwaarde. Wij vinden dat mensen zelf gehouden zijn belemmeringen uit de weg te ruimen die werken in de weg staan. Dat is hun verantwoordelijkheid.'

Een plicht, dus.

'Ja. Een ander voorbeeld: als mensen werk kunnen krijgen, maar ze moeten daar een afstand voor overbruggen, dan moeten ze dat doen. Of ze nu een WW- of een bijstandsuitkering hebben. Als er werk is voor jou, je kunt werken, dan moet je dat ook doen.'

En verhuizen?

'Als verhuizen noodzakelijk is, dan is dat zo. Niet willen verhuizen, betekent niet dat je met een uitkering aan de kant mag blijven staan.'

Verplichte verhuizing?

'Niet verplichte verhuizing, maar wel een verplichting om werk dat er is te verrichten en daardoor niet meer van een uitkering afhankelijk te zijn. Natuurlijk bij voorkeur dicht in de buurt, maar als het moet op afstand, door te reizen of te verhuizen. We nemen nu zowel de regels als de uitvoering daarvan door de uitkeringsinstanties onder de loep.'

Maar is dat mogelijk, gedwongen verhuizing?

'Ik dwing niet om te verhuizen.'

Je krijgt alleen je uitkering niet meer.

'Stel, je woont als journalist in Den Haag, bent werkloos en hebt een uitkering. Als er een vacature is in Amersfoort, moet je bereid zijn daar naartoe te reizen of, als dat nodig is, te verhuizen. Dezelfde eisen die je aan een WW'er stelt, kun je ook mensen met een bijstandsuitkering opleggen.'

En als je niet gaat, ben je je uitkering kwijt.

'Je moet je inspannen om werk te krijgen. Is dat vlakbij, mooi. Is dat op enige afstand en je moet reizen, ook goed. Maar is het nodig dat je verhuist, dan moet je dat ook doen of je verliest je uitkering.'

Als dit kabinet in uiterlijk 2015 vertrekt, zal het dan zichtbaar zijn dat jarenlang twee VVD'ers op dit departement hebben gezeten?

'Jazeker. Wat wij hier aan het doen zijn, is voor de mensen heel herkenbaar, denk ik. Op de andere ministeries waarop ik heb gewerkt, VROM en Defensie, vormde ik een duo met CDA-staatssecretarissen. Die samenwerking verliep soepel. Maar het is wel zo dat staatssecretaris De Krom en ik hier op SZW geen tijd kwijt zijn aan onderlinge discussies. Wij trekken op dezelfde manier aan dezelfde kant van het touw.

'Het ontbreken van onderlinge verschillen is ook gemakkelijk voor onze ambtelijke medewerkers. Nederlandse ambtenaren werken hard, zijn loyaal, hebben geen eigen politieke agenda en stellen duidelijkheid op prijs. Als wij weten wat we willen, weten zij hoe het uitgevoerd kan worden. Zo hebben De Krom en ik, samen met de ambtelijke medewerkers, het overgrote deel van wat in het regeerakkoord staat in het eerste jaar in wetgeving kunnen omzetten. En zo gaan we wat mij betreft door.'

CV

23 juli 1952

geboren in Hengelo

1980-1986

fiscaal rechercheur

1986-1994

wethouder Borculo

1994-2002

lid Tweede Kamer (VVD)

2002-2003

minister van VROM

2002-2007

minister van Defensie

2006-2008

lid Tweede Kamer (VVD)

2009-2010

commissaris voor Bonaire, St-Eustatius en Saba

2010-heden

minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Henk Kamp is gehuwd en heeft een dochter en een zoon

undefined

Meer over