Saksen-Anhalt is testcase voor verkiezingen Bonn

Zestig optredens binnen enkele weken, een meesterlijke euro-rede in de Bondsdag en een partijbesluit dat alle inspanningen weer teniet doet....

Van onze correspondent

Willem Beusekamp

HALLE

De in Halle geboren 'super-Ossi' was er kort na de val van de Muur persoonlijk voor verantwoordelijk dat zijn partij in de nieuwe deelstaat Saksen-Anhalt nog nooit vertoonde verkiezingsresultaten behaalde. Genscher (71) is nog steeds populair in Oost-Duitsland, getuige de grote oploop op het marktplein van Halle, waar hij zijn stadgenoten toespreekt. Uiterlijk is hij nauwelijks veranderd - nog steeds die flapperende regenjas en onafscheidelijke gele pullover.

De FDP, zegt hij, komt op voor de belangen van de kleine man. De liberalen, kleinste coalitiepartners van Helmut Kohl, willen alle knellende regelgeving opruimen en de belasting verlagen. In 1994 noemde de FDP zich echter 'partij van de beter verdienenden'. Ondanks Genscher werd die campagneleuze in het arme Saksen-Anhalt genadeloos afgestraft: de FDP kelderde van 13,5 naar 3,6 procent.

En nu? De liberalen willen de solidariteitsheffing, de in West-Duitsland gehate 'Soli' schrappen.

Op het totale bedrag dat jaarlijks in de ex-DDR moet worden gepompt - dit jaar een record van 180 miljard mark - is de fiscale heffing een schijntje. De 'Soli' moet veeleer letterlijk worden genomen: de hele bevolking betaalt uit solidariteit direct mee aan de wederopbouw van Saksen-Anhalt en de andere vier 'nieuwe deelstaten'. Genscher kan niet uitleggen waarom uitgerekend zijn partij af wil van de heffing.

Er gaat geen pfenning minder naar het oosten, verzekert Genscher; 'de burgers van de voormalige DDR kunnen op ons rekenen.'

Genscher is niet het enige kanon uit Bonn, dat de bevolking van Saksen-Anhalt oproept zondag de juiste stem uit te brengen. Kohl, Lafontaine, Schröder en Fischer van de Groenen sloven zich ook uit, omdat de deelstaatverkiezing de laatste testcase is voor de bondsdagverkiezingen in september (afgezien van Beieren, dat twee weken daarvoor naar de stembus gaat). Mede van Saksen-Anhalt hangt af of het tijdperk-Kohl zijn einde nadert.

In Saksen-Anhalt regeert het 'Maagdenburger-model', een minderheidscoalitie van SPD en Groenen, gedoogd door de postcommunisten van de PDS. De stilzwijgende samenwerking met de PDS was in strijd met de beloften van het tegendeel en in '94 mede oorzaak van de ondergang van Rudolf Scharping, toen nog federaal lijsttrekker van de SPD. De coalitie in Maagdenburg wordt geleid door de Oost-Duitse sociaal-democraat Reinhard Höppner, die wegens zijn treffende gelijkenis met de Britse komiek Rowan Atkinson in Bonn 'Mister Bean' wordt genoemd.

Höppner wil het liefst van de PDS-steun af en hoopt op het 'Schröder-effect', de euforie over het succes van Gerhard Schröder, de nieuwe kanselierskandidaat. De peilingen geven hem hoop: de SPD zou van 34 richting 42 procent gaan. De Groenen (5,1 procent in '94) zakken echter onder de kiesdrempel en zouden evenals de FDP buiten het parlement oppositie moeten voeren. De CDU doet het volgens de prognose ook bedroevend met een daling van 34,4 naar 25 procent.

De postcommunisten hadden bijna 20 procent en zullen waarschijnlijk een paar punten verliezen. Op papier blijven er dus drie partijen over: SPD, CDU en PDS. Om een hernieuwde samenwerking met de opvolgers van Honeckers SED te vermijden ligt een grote coalitie - SPD en CDU - voor de hand. Dit model, zo menen veel waarnemers, is na september kopieerbaar voor de Bondsdag.

Meer over