POSTUUMSaeb Erekat (1955-2020)

Saeb Erekat (1955-2020): Palestijns vredesonderhandelaar die zijn missie niet heeft kunnen volbrengen

De Palestijnse topdiplomaat Saeb Erekat is op 65-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van het coronavirus. Erekat ‘wijdde zijn leven aan vrede’ en onderhandelde op het hoogste niveau over een overeenkomst tussen Israël en de Palestijnen.

Saeb Erekat tijdens een toespraak in Chili in 2015.  Beeld EPA
Saeb Erekat tijdens een toespraak in Chili in 2015.Beeld EPA

Tussen alle grijze pakken die in 1991 in Madrid kwamen onderhandelen over vrede tussen Israël en de Palestijnen, stond de diplomaat Saeb Erekat met een zwart-wit geblokte sjaal om zijn nek: een symbool van Palestijns verzet dat sommigen toejuichten, maar anderen zagen als een smakeloze provocatie.

De twee kampen zijn altijd gebleven: nadat bekend werd dat Erekat dinsdag in het ziekenhuis in Jeruzalem was overleden aan de gevolgen van corona, werd hij door sommigen herdacht als een man die zijn leven lang heeft gestreden voor vrede. Anderen zwaaiden een vijand uit die leugens over Israël heeft verteld om het land te demoniseren, en erop stond dat de families van terroristen een uitkering van de Palestijnse Autoriteiten krijgen.

Geheime onderhandelingen

De vredesconferentie in 1991 in Madrid leverde weinig op, maar daarna volgden geheime onderhandelingen die in 1993 leidden tot de Oslo-akkoorden: een serie van overeenkomsten tussen Israël en de Palestijnen die uiteindelijk zouden moeten leiden tot een definitief vredesakkoord. Erekat, die in een dorp nabij Jeruzalem is geboren, maar in de Verenigde Staten had gestudeerd, was in de jaren die volgden een graag geziene gast bij Amerikaanse zenders als CNN. Hier verwierp hij in vloeiend Engels het geweld van beide zijden, maar waarschuwde dat het vredesproces gevaar liep omdat Israël zich niet terugtrok uit de bezette gebieden.

Saeb Erekat met buitenlandse diplomaten op de Westelijke Jordaanoever.  Beeld REUTERS
Saeb Erekat met buitenlandse diplomaten op de Westelijke Jordaanoever.Beeld REUTERS

In 2000 was Erekat een van de belangrijkste onderhandelaars die in Camp David op uitnodiging van Bill Clinton probeerden om tot een overeenkomst te komen. De top mislukte, en enkele maanden later brak de Tweede Intifadah uit, die leidde tot jarenlang bloedvergieten.

Ondertussen werden de Palestijnen ook nog eens verzwakt door interne strijd, waarbij de partij Fatah uiteindelijk het gezag kreeg over de Westelijke Jordaanoever, en Hamas over de Gazastrook. Erekat was een trouw lid van Fatah. Hij trad meerdere keren uit protest af om een punt te maken, maar keerde ook altijd weer terug. De afgelopen jaren moest de diplomaat en politicus, gedwongen door een zwakke gezondheid, steeds verder terugtreden.

‘Apartheid’

Het vredesproces met Israël ligt al jaren volledig stil, en Erekat waarschuwde herhaaldelijk dat een twee-statenoplossing verder weg is dan ooit. ‘Het wordt een één-staatrealiteit, waarbij Israël het hele gebied beheerst, en een ander systeem hanteert voor Joden dan voor Palestijnen’, schreef hij vorige jaar in The New York Times. ‘Dat systeem kennen we als apartheid.’

‘Het doet me pijn dat Saeb is overleden’, verklaarde de voormalige Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Tzipi Livni, die met Erekat bevriend was geraakt. ‘Hij wijdde zijn leven aan zijn volk, en het sluiten van vrede. Toen hij ziek werd, stuurde hij me een sms: ‘Ik ben nog niet klaar met waarvoor ik geboren ben.’’

Saeb Erekat is 65 jaar oud geworden.

Meer over