Saarland hoopt op nieuw wonder bij verkiezingen

Dit weekend kiest Saarland zijn deelstaatparlement. Belangrijkste thema: de wegen en bruggen uit de tijd van het Wirtschaftswunder zijn ver over de houdbaarheidsdatum. Politici beloven beterschap, maar is er ook geld?

Sterre Lindhout
De Saarlandse bruggen verkeren in slechte staat. Beeld Marcel van den Bergh
De Saarlandse bruggen verkeren in slechte staat.Beeld Marcel van den Bergh

Waar het asfalt van snelweg 620 het centrum van Saarbrücken doorklieft, rijdt het verkeer stapvoets. In de cabine van zijn kraanwagen kijkt vrachtrijder Thomas Zimmer (50) op het handgeschreven lijstje afleveradressen op z'n dashboard. 'Eerst zetten ze met veel gedoe een weg of een brug af en vervolgens gebeurt er heel lang niets', verzucht hij.

Hij kan het weten, zegt hij, want hij distribueert al 23 jaar lang, vijf dagen per week, buizen en pijpen voor de firma Zickwolff uit Saarbrücken.

De kleinste deelstaat van Duitsland grossiert in slechte wegen en vooral in probleembruggen: viaducten die gedeeltelijk of helemaal zijn afgesloten wegens acuut of toekomstig instortingsgevaar.

Dat leidt tot een overdaad aan knipperende bordjes en feestelijk verlichte pijlen die de weg wijzen naar uiterst ingewikkelde omleidingsparcoursen over smalle binnenwegen, waarop de gaten in het asfalt vullingen zowat uit je kiezen hobbelen.

De problemen met de infrastructuur in het Saarland zijn zo zichtbaar en voelbaar, dat alle partijen voor de deelstaatverkiezingen van komende zondag wel verbetering moesten beloven. Dat doen ze dan ook zonder uitzondering.

De CDU van Minister-President Kramp-Karrenbauer eist meer geld uit Berlijn. De SPD van Anke Rehlinger, de huidige minister van Economie en Verkeer, belooft meer banen in de wegenbouw en liet zich voor een van de campagneposters fotograferen op een gerenoveerd snelwegviaduct.

De Groenen pleiten voor minder belasting van de autowegen door aanleg van fietspaden, maar die halen in het Saarland waarschijnlijk de kiesdrempel van 5 procent niet.

Vrachtrijder en voormalig mijnwerker Zimmer moet nog zien wat al die politieke beloften in de praktijk waard zijn. 'Ik ben vooral benieuwd waar ze het geld vandaan gaan halen, maar ja, dat zeggen politici er nooit bij.'

Vlak daarna draait hij zijn wagen de Fechinger Talbrücke op, de grootste probleembrug uit de regio, al zou je dat op deze donderdagmiddag niet zeggen. Het verkeer raast zonder oponthoud naar de groene heuvel aan de overkant.

Saarland, met smalle, steile heuvelruggen afgewisseld met kronkelige dalen, is het ideale landschap voor spectaculaire bruggen zoals de Fechinger Talbrücke, die vorig jaar in allerijl moest worden afgesloten omdat onderzoek had uitgewezen dat hij 'in elkaar zou kunnen klappen als een colablikje'. Dat was het gevolg van langdurige blootstelling aan zwaar vrachtverkeer - veel meer vrachtverkeer dan bouwers van de brug zich in 1963 konden voorstellen.

In 2025 zal er over de Duitse snelwegen tien keer zoveel vrachtverkeer daveren als in 1980, berekende het Duitse ministerie van Economie twee jaar geleden. Wie over een probleembrug als de Fechinger Talbrücke rijdt, passeert dus de uiterlijke houdbaarheidsdatum van de infrastructuur uit de tijd van het Wirtschaftswunder.

Omdat ook na de renovatie nog een hypothetisch inklapgevaar bestaat, wordt naast de huidige brug een nieuwe gebouwd.

'Een nachtmerrie', zegt Zimmer, wijzend naar de hij de omweg die hij tussen vorig jaar Pasen en oktober moest maken over het kronkelweggetje in het dal. 'Het kostte me minstens een half uur extra, soms langer.'

Probleembruggen

En dan stuitten Zimmer en zijn vrachtwagen beneden in de vallei ook nog regelmatig op demonstranten tegen geluidsoverlast. 'Dat begreep ik wel, al dat vrachtverkeer door die kleine straatjes. Uit schuldgevoel nam ik dan nog een langere omweg, maar dan was de baas weer boos.' De sluiting van de brug betekende voor veel bedrijven uit de regio Saarbücken een miljoenenverlies.

Probleembruggen bestaan er ook buiten het Saarland en die bezorgen ondernemers in het hele westen van Duitsland hoofdbrekens. In het oosten zijn de wegen en bruggen er beter aan toe, met dank aan de solidariteitstoeslag die de Westduitse deelstaten na 1989 betaalden.

Het Ruhrgebied is er het ergst aan toe. De regering in Berlijn investeert deze kabinetsperiode vele miljarden extra. Maar nog niet genoeg.

null Beeld
Beeld

Zeker niet voor het Saarland, dat in de jaren vijftig en zestig extra rijkelijk met infrastructuur werd bedeeld - een cadeau van kanselier Adenauer toen de Saarlanders in 1955 te kennen hadden gegeven dat ze bij Duitsland wilden horen, na eeuwen heen en weer geslingerd te zijn tussen Frankrijk en Duitse koninkrijkjes.

Maar het Saarland heeft nog een veel groter probleem: je kunt ook om de kleine deelstaat heenrijden. Martin Haiss, de baas van firma Zickwolff, een veertiger in een ribfluwelen jasje en een sterk Schwäbisch accent, had al langer bedacht dat dit gevaar bestond.

En ten tijde van de afsluiting van de Fechinger Talbrücke zag hij zijn doemscenario waarheid worden. Franse transportbedrijven, die normaal gesproken ook ladingen voor hem meenamen, gingen een zuidelijker route rijden, over Straatsburg. Het gevolg was dat vaste klanten elders gingen bestellen. 'Het Saarland is zo klein dat je het kunt vergeten. Dat is de angst van veel ondernemers hier.'

Hoe anders was dat in 1922, toen de opa van Martin Haiss zijn bedrijf vanuit Baden-Württemberg naar Saarbrücken verhuisde. De bloeiende mijnbouw- en ijzerindustrie waren een magneet voor het bedrijfsleven.

Die goede tijd was definitief ten einde toen in 1986 de laatste mijn dichtging. Veel grote bedrijven trokken weg, andere moesten financieel overeind worden gehouden door de regionale overheid die daardoor zulke grote schulden maakte dat Berlijn financieel moest bijspringen.

Nu teert de deelstaat op de overgebleven ijzerindustrie en de autofabrieken van Ford. De regering doet haar best om een gunstig klimaat voor de hightech- en ictsector te scheppen, onder andere door in Berlijn aan te dringen om meer geld voor de wegen en bruggen.

Zickwolff-chef Haiss anticipeert op nog vele jaren wegwerkzaamheden. Daarom laat hij Thomas Zimmer en zijn kraanwagen niet, zoals vroeger, om zeven uur 's morgens vertrekken maar om half vijf. Vóór de files. 'Anticyclisch rijden', noemt Haiss het. Zimmer noemt het gewoon 'vroeg opstaan'.

'Maar ik houd van dit werk, zegt Zimmer als zijn wagen even later door de bossen dendert. Wat dat betreft is hij een echte Saarlander. Nooit lang ontevreden. Het is zoals het is. Bovendien: over twee weken gaat hij een week op vakantie. Naar Frankrijk.

Hoe stemt Saarland?

In het Saarland regeert een grote coalitie van CDU en SPD. De meerderheid zou na verkiezingen graag weer een grote coalitie zien. Die kans is groot. In de peilingen ligt de CDU aan kop, met 37 procent van de stemmen. De SPD volgt met 32 procent. Een paar maanden geleden, voordat Martin Schulz partijleider van de SPD werd, was de voorsprong van de christen-democraten nog veel groter. Nu zou de SPD zondag de grootste partij kunnen worden en zouden de sociaal-democraten ook kunnen kiezen voor een rood-rode regering met die Linke van Oskar Lafontaine (14 procent in de peilingen). Een rood-rood Saarland zou het eerste tastbare resultaat zijn van het 'Schulz-effect', de reanimatie van de Duitse sociaaldemocratie. Schulz is hier extra populair omdat zijn vader Saarlander is. Maar zoals het er nu voorstaat, lijkt de kans op weer vier jaar CDU en SPD het grootst. Grote onenigheden zijn er niet tussen de partijen. De grote gezamenlijke prioriteit zijn economie en infrastructuur.

Meer over