REPORTAGE

's Nachts een bed, overdag de straat

Slechts 5 van de bijna 200 actievoerende asielzoekers in Amsterdam slapen in de opvang van de gemeente. Wat houdt die opvang in?

Abdi Fatah uit Somalië. Beeld Guus Dubbelman
Abdi Fatah uit Somalië.Beeld Guus Dubbelman

Hij was het zat, zegt Abdi Fatah (27), uitgeprocedeerd asielzoeker uit Somalië. De muffe kamers in de sombere Vluchtgarage, de smerige douche, de onderlinge irritaties. 'Op televisie zag ik dat dit er was.' Sliepen de meeste vluchtelingen die maandag uit het kraakpand in de Bijlmer werden gezet 's nachts uit protest op straat, Fatah gaf het op. Hij koos voor de bed-, bad- en broodvoorziening in Amsterdam-Osdorp.

Bed, bad, brood

Het debat over bed, bad, brood drijft een wig tussen de coalitiepartijen PvdA en VVD. Zeventien uur lang is er vergaderd, de afgelopen dagen. Waar is zo lang overleggen goed voor?

Zo ziet burgemeester Eberhard van der Laan het graag. Waarom zouden de bijna 200 actievoerende asielzoekers in zijn stad nog in kraakpanden wonen, terwijl de gemeente hen een avondmaaltijd biedt, een douche, een bed en een ontbijt? Maar Fatah is een van de slechts vijf vluchtelingen van 'We are here' die tot nu toe hebben aangeklopt bij de nachtopvang in een voormalig kinderdagverblijf - met vrolijke schilderingen van Nijntje, een clown en een ijsje met drie bolletjes op de buitenmuur.

Het al dan niet steunen van illegalen is een splijtzwam geworden in het kabinet. Van der Laan pleit hartstochtelijk voor het behoud van de opvang. Volgens hem is We are here kwaad op hem omdat 'met bed, bad en brood hun zaak weg is'. De vluchtelingen - die zeggen niet terug te kunnen keren naar eigen land - eisen 24-uursopvang. 'Maar dan zou iedere prikkel om te werken aan terugkeer worden weggenomen', zei Van der Laan in Nieuwsuur. Met een humanitaire, sobere opvang komt volgens hem weer zicht op waar het werkelijk om gaat: 'Het werken aan de toekomst.'

Statenloze minderheid

Faisal Iqbal (37) uit Bangladesh heeft al sinds half december, toen de nachtopvang werd geopend, een vast bed. Hij behoort tot een statenloze minderheid in het land en moest naar eigen zeggen vluchten na te zijn bedreigd. Een paar jaar zwierf hij over straat. 'Iets is beter dan niets', zegt hij. Om vijf uur elke dag komt hij binnen, tussen zes uur en half acht kan er worden gegeten. Vandaag is er rijst, runderstoof en chiliboontjes. 'Lekker', zegt een man tegen de medewerkster die het eten opschept.

's Avonds kijken de bijna 75 bezoekers televisie of kaarten ze. Vanaf halfelf moet het stil zijn op de slaapzalen, die tussen de twee en zeven stapelbedden tellen. De volgende ochtend krijgen de mannen maximaal vier boterhammen, tenzij er brood overblijft. Dan mogen er lunchpakketjes worden gemaakt. Zoals ook 's avonds nog een tweede bord eten genomen kan worden. Als er nog over is.

Vanaf negen uur 's ochtends moeten de bezoekers de straat op. Het is verboden om te blijven rondhangen binnen een straal van 500 meter. 'Sinds een maand krijgen we twee tramkaartjes', zegt Iqbal. 'Een om naar de stad te gaan, een om weer terug te keren. Daarvoor liep ik 2,5 uur naar het centrum.' Overdag op straat verblijven, is het zwaarst, zegt hij. 'Ik blijf nergens stilstaan, uit angst dat bewoners de politie bellen. En overal hangen camera's. En ik kan niets te eten kopen en nergens naar de wc, want ik heb geen geld.'

Echte vrienden

Iqbal deelt zijn kamer met drie Pakistanen, een Iraniër en een Eritreeër. 'We zijn echt vrienden geworden. We vertellen elkaar onze levensverhalen, omdat we niet veel anders te doen hebben.' Volgens teammanager Larissa Wijnnobel van HVO-Querido, dat hulp biedt aan dak- en thuislozen, is de sfeer in de opvang opvallend goed. 'Dat is wonderbaarlijk, met al die individuen die bij elkaar moeten slapen. Er zijn hier mensen uit bijna alle brandhaarden van de wereld.'

Keek de buurt eerst wat wantrouwig naar de nieuwe opvang, nu wil het buurtcomité een barbecue houden voor de illegalen. En ruim honderd kinderen van de school ernaast hebben een tijdje geleden bezoek gebracht. Overdag weliswaar, waardoor ze de bezoekers niet hebben ontmoet, maar ze lieten wel eigen cakejes achter. Aan de muur hangt een poster voor een gratis knipbeurt en een gratis bezoek aan de beautysalon in het wijkhuis.

null Beeld Guus Dubbelman
Beeld Guus Dubbelman

Goede Samaritanen

Wijnnobel en haar collega Harrie Herfs zijn trots op een kaartje dat een Filipijnse cliënt stuurde die is teruggekeerd naar zijn land. 'Er zijn goede Samaritanen in Amsterdam. Dank, bbb-familie.' Abdi Fatah is tot nu toe tevreden met zijn verblijf. 'Hier is het schoon, hier is geen muizenplaag zoals in de Vluchtgarage.'

Maandag opende een tweede bbb-locatie in Amsterdam-Buitenveldert. Er meldde zich een bewoner uit de Vluchtgarage. Na een nacht werd hij overgeplaatst naar Osdorp. Alle 60 plaatsen in Buitenveldert staan nog open voor de uitgeprocedeerden van We are here. Volgens burgemeester Van der Laan zijn ze van harte welkom.

undefined

Meer over