CommentaarRaoul du Pré

Rutte IV begint aan een ongewis maar ambitieus avontuur

 Mark Rutte tijdens een formatiebijeenkomst in het Logement in Den Haag op 17 december 2021. Beeld Freek van den Bergh
Mark Rutte tijdens een formatiebijeenkomst in het Logement in Den Haag op 17 december 2021.Beeld Freek van den Bergh

Rutte IV is een diverse ploeg met hier en daar ingebakken risico’s. Sommige bewindslieden zullen de nodige inwerktijd nodig hebben.

Raoul du Pré

In de nasleep van de val van Rutte III klonk vaak de roep om meer zij-instromers op het Binnenhof, vakmensen met verstand van zaken die zonder al te politieke bril gewoon problemen gaan oplossen. Met Robbert Dijkgraaf, Conny Helder en Ernst Kuipers hebben de coalitieleiders hun best gedaan op dat vlak.

Dat verlangen is van alle tijden maar biedt geen garantie op succes. Genoeg nieuwkomers gingen kopje onder op het Binnenhof, terwijl er ook genoeg beroepspolitici zijn – type Jan Pronk, Henk Kamp – met zoveel bestuurlijk vermogen dat je ze vrijwel elk departement kunt laten runnen tot tevredenheid van hun ambtenaren en de Tweede Kamer. De coalitieleiders zien zulke types nu kennelijk in Hugo de Jonge, Carola Schouten en Kajsa Ollongren, en bovenal in zichzelf. Kaag en Hoekstra nemen beiden een politieke gok met hun ruil van departement – kennelijk in de veronderstelling dat veel beleidsinhoudelijke voorkennis van ondergeschikt belang is.

Het is te hopen dat ze zichzelf snel bijspijkeren, want voor het open dualisme waar de Tweede Kamer zo naar snakt zijn niet alleen assertieve Kamerleden nodig maar ook bewindslieden die inhoudelijk sterk genoeg in hun schoenen staan om niet elk politiek risico te willen afdekken via vooroverleg in de achterkamers.

Ook op Justitie neemt de coalitie die gok met de benoeming van de niet-juristen Dilan Yeşilgöz en Franc Weerwind. In combinatie met het record aan vrouwelijke ministers geven zij een heel nieuwe dimensie aan de diversiteit van het landsbestuur, maar hun gebrek aan een juridische basis maakt hen wel bij voorbaat kwetsbaar, in de Kamer en op hun eigen departement.

Uiteindelijk wordt een ministerschap getekend door incidenten. Je kunt reeksen goed doortimmerde wetsvoorstellen naar de Kamer sturen; één tbs’er die op verlof aan het moorden slaat, wordt alsnog je politieke ondergang. De twintig nieuwe ministers beginnen dan ook aan een ongewis avontuur, maar wel op basis van een ambitieus regeerakkoord waarop ze zelf een belangrijke stempel kunnen gaan drukken. Er is veel te doen.

VVD-coryfee Hans Wiegel muntte de wijsheid dat het ministerschap slechts op twee dagen leuk is, op de eerste en de laatste dag. Na de stilstand van het politieke rampjaar 2021 is het voor het land te hopen dat die laatste dag voor Rutte IV een tijdje op zich laat wachten.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over