Russische redder met dubieus verleden

De Zweden hopen dat Vladimir Antonov het kwakkelende Saab aan een nieuwe start helpt. Maar zijn curriculum is daarbij een hinderpaal.

YVONNE HOFS

Achttien kogelhulzen vindt de Russische politie op 11 maart 2009 in de Moskouse Raspletinstraat. Zeven kogels hebben doel getroffen. De levende schietschijf ligt met vijf gaten in zijn buik en een in zijn borst zwaargewond in het ziekenhuis. De zevende kogel amputeerde zijn vinger. De moordenaars wachtten het slachtoffer op toen hij 's ochtends zijn huis verliet. Het doelwit is de dan 59-jarige Alexander Antonov, een welgestelde Russische zakenman. Onmiddellijk circuleren in de Russische media geruchten dat het gaat om een afrekening in het criminele milieu. Antonov zou betrokken zijn bij duistere zaakjes in de haven van Kaliningrad, waarvan hij aandeelhouder is. De maffia heeft hem natuurlijk wegens een of ander akkefietje op de korrel genomen, zoemt het Moskouse roddelcircuit.

Vanwege onverkwikkelijkheden als deze was Antonovs zoon Vladimir vorig jaar niet welkom als mede-eigenaar van Saab. Eigenaar General Motors wilde de boel alleen aan Spyker overdoen als grootaandeelhouder Antonov daar zijn biezen zou pakken. De Rus geeft knarsetandend toe en parkeert zijn Spyker-aandelen in de besloten vennootschap Tenaci Capital. Wel financiert hij de overname van Saab met een lening van 74 miljoen euro. Een maand voordat die deal beklonken wordt, ventileert Antonov zijn frustraties in een opiniestuk in The New York Times. Zijn onverdiende pariastatus is volgens hem louter te wijten aan een Russen-fobie bij westerse bedrijven.

Wat is waarheid? Die blijkt in dit geval bijzonder ongrijpbaar. Zeker is dat het cv van Vladimir Antonov bijzonder veel 'akkefietjes' telt. Hij is beschuldigd van betrokkenheid bij twee moorden en medeplichtigheid aan diverse witwasoperaties bij zijn banken. Anderzijds zijn hij en zijn vader nooit veroordeeld voor criminele activiteiten. Zowel in zijn voor- als nadeel spreekt dat in het Russische zakenleven de grens tussen onder- en bovenwereld veel waziger is dan in het Westen. Antonovs verklaring voor het grote aantal controverses in zijn carrière is dan ook dat hij in Rusland wordt zwartgemaakt door zijn vijanden: maffiosi en corrupte functionarissen die hem zijn zakelijke successen misgunnen.

Dat Vladimir Antonov (35) veel afgunst opwekt, is niet verwonderlijk. Hij is een van de jongste roebelmiljardairs in de Russische rijkenlijst, met een geschat vermogen van omgerekend 300 miljoen euro. Antonov is eigenaar en topman van de Converse Group, een omvangrijk conglomeraat van onder meer banken in diverse landen, Baltische mediaconcerns, investeringsmaatschappijen én autobedrijven.

Hij stamt uit een prominente familie van Sovjet-wetenschappers. Zijn grootvader Yuri Antonov was in de jaren veertig en vijftig een van de kopstukken van het Russische kernwapenprogramma. Vader Alexander is in zijn jonge jaren ook nucleair ingenieur. De kleine Vladimir, een enig kind, groeit op tussen de uraniummijnen. Hij komt op 20 juni 1975 ter wereld in Navoi, een mijnstadje in Oezbekistan. Kort na zijn geboorte verhuist de familie naar Chkalovsk in Tadzjikistan, de hoofdzetel van de Sovjetkernwapenindustrie.

Vladimir verlaat het ouderlijk huis op zijn 17de om in Moskou technische natuurkunde te studeren, maar hij verandert van gedachten als het Sovjetrijk uiteenvalt. Hij ziet dat in het nieuwe Rusland meer valt te verdienen in de financiële sector en switcht naar een studie economie.

In 1998 legt hij bij de Lefkobank de basis voor zijn fortuin. Als hoofd van de trading desk is hij zo slim de Russische staatsobligaties die de bank bezit vlak vóór de roebelcrisis van de hand te doen. Dat levert de bank veel winst op en Antonov als beloning een bonus van 5 miljoen dollar.

Voor ongeveer 200 duizend dollar koopt hij daarna de noodlijdende Akademkhimbank. In 2003 voegt hij de Conversbank en de Litouwse Bankas Snoras aan zijn financiële stal toe. Als zijn vader wordt neergeschoten is autogek Vladimir al grootaandeelhouder van Spyker Cars, het nietige sportwagenmerk uit Nederland. Antonov koopt in 2007 een aandeel van 29,9 procent in het bedrijf van durfkapitalist Victor Muller. De mannen hebben elkaar het jaar daarvoor ontmoet bij de 24 uurs-race van Le Mans. Als Muller enkele jaren later zijn oog op Saab laat vallen, is Antonov meteen in voor het avontuur. Saab is Antonovs lievelingsauto. De eerste bolide die hij op zijn 19de aanschaft is een peperdure Saab 9000 Aero. Hij wil dolgraag eigenaar worden van het Zweedse nichemerk.

Maar eind 2009 komt er een kink in de kabel. De Zweedse geheime dienst Säpo meldt aan de Zweedse overheid dan dat de Rus in het verleden in verband was gebracht met witwaspraktijken en de georganiseerde misdaad. Zweden brieft deze verdenkingen door aan de FBI, die op zijn beurt de Amerikaanse overheid inlicht. Washington verbiedt de verkoop van Saab aan Spyker, zolang Antonov daar een rol speelt.

De Rus legde zich bepaald niet neer bij zijn afservering als dubieus figuur. Antonov huurt het detectivebureau IPSA in om een antecedentenonderzoek uit te voeren dat zijn naam moest zuiveren. De Zweedse staat gaf het Amerikaanse onderzoeksbureau Kroll tegelijkertijd opdracht voor een onderzoek. In december 2010 bericht de Zweedse zakenkrant Dagens Industri dat beide onderzoeken geen enkel bewijs hebben opgeleverd voor de aantijgingen tegen Antonov.

Gezien die resultaten, en het feit dat Antonov inmiddels zo'n beetje de enige reddingsboei is voor Saab, werd hij afgelopen donderdag weer in genade aangenomen door de Zweedse overheid. Zweden geeft hem nu wel toestemming aandeelhouder te worden.

Toch is het laatste woord nog niet gezegd over de vermeende criminele activiteiten van de familie Antonov. Vader en zoon zijn namelijk verwikkeld in een nieuw schandaal. In Rusland loopt sinds kort een juridisch onderzoek naar Investbank, een bank waarin Antonov een belang van 40 procent bezat. Dat aandeel heeft hij zes weken geleden plotseling verkocht. Het Russische Openbaar Ministerie vermoedt dat er bij de Investbank 5,3 miljoen euro is witgewassen door het indienen van valse facturen. Via de Investbank zou bovendien op illegale wijze 400 miljoen dollar naar de Antonovs zijn doorgesluisd.

undefined

Meer over