Nieuws

Russische militairen in Timboektoe, Mali ontkent dat het omstreden huurlingen zijn

De strijd tegen jihadisten in Mali heeft een nieuwe dimensie gekregen met de aankomst van Russische militairen. De eerste Russen zijn aangekomen in de noordelijke stad Timboektoe, de stad die bijna tien jaar terug nog werd ingenomen door de regionale tak van Al Qaida.

Stieven Ramdharie
De Malinese vlag wordt gehesen tijdens de overdrachtsceremonie van de militaire basis Barkhane van de Fransen aan het Malinese leger in Timboektoe, op 14 december 2021. Beeld Florent Vergnes / AFP
De Malinese vlag wordt gehesen tijdens de overdrachtsceremonie van de militaire basis Barkhane van de Fransen aan het Malinese leger in Timboektoe, op 14 december 2021.Beeld Florent Vergnes / AFP

Mali, waar ook Nederland tot 2019 actief was, bevestigde donderdag de aankomst van de Russen in Timboektoe om het Malinese leger te trainen. Maar het Westen maakt zich zorgen dat het voornamelijk gaat om Russische huurlingen van het omstreden veiligheidsbedrijf Wagner, dat beschuldigd wordt van mensenrechtenschendingen in onder andere Libië.

De Malinese regering ontkent dat het huurlingen het land heeft binnengehaald, nu Frankrijk de militaire missie in het land afbouwt. Het Franse leger leverde sinds 2013 een belangrijke bijdrage aan de strijd tegen jihadistische strijdgroepen in het noorden van het land. Maar Parijs wil de naar schatting vijfduizend militairen in de regio terugbrengen tot zo’n drieduizend in 2023 en zich meer gaan toeleggen op het trainen van lokale militairen. Medio december verlieten de laatste Franse militairen in Timboektoe hun basis.

Mali zei in december voor het eerst dat ‘Russische trainers’ in het land waren aangekomen. Maar het bestreed berichten dat het ging om Wagner-huurlingen. ‘Ongefundeerde beschuldigingen’, aldus de regering van couppleger kolonel Assimi Goita. Volgens de regering waren de Russen naar het land gestuurd in het kader van een overeenkomst met de Russische regering, niet met Wagner. Om hoeveel militairen het gaat, wil Mali niet zeggen.

Transport huurlingen

De Russen moeten Malinese militairen onder andere trainen voor het gebruik van Russisch militair materieel dat is aangeschaft. In oktober leverde Moskou vier Mil Mi-171-gevechtshelikopters. ‘Het kost ons aanzienlijk minder om ons hier te trainen dan om naar Rusland te gaan’, aldus een legerwoordvoerder donderdag. Maar westerse landen die de afgelopen tien jaar Mali hielpen in de strijd tegen de jihadisten, zijn niet overtuigd.

In een verklaring trok een groep van vijftien landen, waaronder Frankrijk en Nederland, in december aan de bel. De landen zeiden dat het overbrengen van Wagner-huurlingen naar Mali was begonnen, met logistieke steun van Moskou. Nederland is nog op kleine schaal aanwezig in Mali met een Hercules-transportvliegtuig, dat wordt gebruikt voor vluchten van de VN-missie.

‘Wij zijn ons bewust van de betrokkenheid van de regering van de Russische Federatie bij het verlenen van materiële steun aan de inzet van de Wagner-groep in Mali en roepen Rusland op terug te keren naar een verantwoordelijk en constructief optreden in de regio’, aldus de groep landen. ‘Wij veroordelen met klem de inzet van huurlingen op Malinees grondgebied.’

Inzet passagiersvliegtuig

Uit onderzoek van de Franse zender France24 blijkt onder andere dat Moskou een passagiersvliegtuig van de Russische luchtmacht inzet voor de vluchten naar Mali. Dit toestel, een Tupolev, vloog via Syrië en Libië, waar Wagner al lange tijd actief is. Het vliegtuig maakt deel uit van een onderdeel van de luchtmacht dat door de VN al jaren ervan wordt verdacht huurlingen en materieel van Wagner te vervoeren naar diverse landen. Zo zouden diverse vliegtuigen van deze eenheid in 2020 zijn ingezet om Wagner te bevoorraden in Libië.

Een Tupolev van de eenheid landde in oktober vorig jaar ook in de Centraal Afrikaanse Republiek, waar Wagner-huurlingen al sinds 2018 het leger trainen. In december besloot de EU zijn trainingsmissie in dit land te beëindigen omdat er ‘geen zekerheid was dat Centraal-Afrikaanse soldaten niet in dienst zullen treden van Wagner-huurlingen.’

Moskou vindt de westerse bezorgdheid over de mogelijke inzet van Wagner in Mali ongegrond. ‘Overdreven’, zo noemde het hoofd van de Afrika-afdeling van het ministerie van Buitenlandse Zaken, Vsevolod Tkatsjenko, dinsdag de Franse kritiek. ‘Het is een reactie op iets dat niet bestaat’, aldus de hoge ambtenaar in een interview met de Russische nieuwssite Sputnik. ‘Wij helpen Mali in het opleiden van mensen. Dit is volkomen normaal.’