Russen sluiten 'vage' vrede met Tsjetsjenen

De Russische president Jeltsin en de Tsjetsjeense leider Maschadov hebben maandag in het Kremlin een nieuw vredesakkoord ondertekend. Jeltsin verklaarde enthousiast dat het document een einde maakt aan 'een vierhonderd jaar oude oorlog'....

Reuter, AP

MOSKOU

De ontvangst in het Kremlin van de Tsjetsjeense leider als volledig gelijkwaardige gesprekspartner was zeker een opmerkelijk schouwspel. 'Ik wil de president van de Tsjetsjeense republiek Itsjkeria verwelkomen' zei president Jeltsin. Daarmee gebruikte hij de naam die de separatisten aan Tsjetsjenië hebben gegeven. In Moskou, waar het Kremlin zijn mislukte invasie in Tsjetsjenië altijd rechtvaardigde met harde uitvallen naar de 'Tsjetsjeense terroristen', was dat woord taboe.

Maar het akkoord, dat slechts uit enkele zinnen bestaat, geeft geen uitsluitsel over de belangrijkste kwestie die nog niet was geregeld na de terugtrekking van de Russische troepen. Erkent Moskou de onafhankelijkheid van Tsjetsjenië nu wel of niet? Volgens de wapenstilstand die vorig jaar werd gesloten door Aleksandr Lebed is die vraag pas in 2003 aan de orde. Kennelijk heeft het Kremlin zich ook nu niet aan deze gevoelige kwestie willen branden.

In het vredesakkoord van maandag beloven de partijen dat ze geweld of de dreiging daarmee 'voorgoed' verwerpen bij het oplossen van geschillen. Ook spreken Moskou en Grozny af dat ze hun betrekkingen zullen baseren op algemeen aanvaarde principes en normen van het internationale recht. Het akkoord moet dienen als basis voor nog te sluiten overeenkomsten die de verhouding volledig regelen.

Jeltsin zei dat het akkoord vooral bedoeld was om 'een einde te maken aan vijandschap, terreurdaden en gijzelingen'. De spanningen in het grensgebied tussen Rusland en Tsjetsjenië is de laatste maanden sterk toegenomen. Bomaanslagen, roofovervallen en gijzelacties zijn aan de orde van de dag. Moskou en Grozny hebben elkaar er van beschuldigd de oorlog te willen hervatten.

Maschadov, de gematigde legerleider die met de Russen over de wapenstilstand onderhandelde en begin dit jaar tot president werd gekozen, heeft moeite zijn gezag te laten gelden in Tsjetsjenië. Hij heeft weinig greep op sommige gewapende groeperingen, die profiteren van chaos en wetteloosheid.

Maschadov, die zijn hoge Tsjetsjeense bontmuts droeg, was duidelijk verheugd met de concessies van Moskou, die de radicale oppositie thuis wind uit de zeilen neemt. Hij denkt dat de ondertekening van het vredesakkoord zijn autoriteit in Tsjetsjenië zal vergroten. 'Nu zullen we aan de hele wereld bewijzen dat de Tsjetsjeense autoriteiten en de president de macht hebben', zei hij. 'Er zal in Tsjetsjenië geen plaats meer zijn voor terroristen en ontvoerders.'

Maschadov ontmoette later op de dag premier Tsjernomyrdin, met wie hij een economische samenwerkingsovereenkomst tekende tussen Rusland en het door oorlog verwoeste Tsjetsjenië. De twee landen spraken af de uitkering van pensioenen en herstelbetalingen aan de Tsjetsjeense bevolking beter te coördineren.

De ceremonie in Moskou betekent dat Jeltsin heeft gekozen voor de lijn ten opzichte van Tsjetsjenië die de 'duiven' in zijn staf voorstaan. Naaste veiligheidsadviseurs als Ivan Rybkin en Boris Berezovski stellen dat alleen economische samenwerking Tsjetsjenië binnen de Russische invloedssfeer kan houden, en dat de Tsjetsjeense leiders niet in de radicale hoek moeten worden gejaagd.

De 'haviken' onder leiding van minister van Binnenlandse Zaken Koelikov waarschuwen dat de Tsjetsjeense leiders zich willen afscheiden en niet in staat zijn de terreuraanslagen en ontvoeringen in Zuid-Rusland tegen te houden. Ze willen dat Rusland pas economische hulp verleent als de Tsjetsjenen aan alle eisen van het Kremlin voldoen.

Parlementariërs waarschuwden gisteren al dat het akkoord tot een rel in de nationalistisch gezinde Doema zal leiden, omdat sommige artikelen het doen lijken op een internationaal verdrag, en niet op een akkoord tussen het federale centrum en een van de regio's. Maar Jeltsin maakte zich geen zorgen. 'Het maakt niet uit hoeveel artikelen dit document heeft. Er is een vredesakkoord getekend en dat is het belangrijkste', zei de president.

Meer over