Russen rukken op naar Oekraïens eilandje

De Oekraïense president Koetsjma heeft er zijn staatsbezoek in Latijns Amerika voor afgebroken. Het Oekraïense leger is in paraatheid gebracht en parlementariërs bepleiten het sturen van oorlogsschepen....

Van onze correspondente Corine de Vries

Drie weken geleden begonnen de Russen zand te kieperen in de Straat van Kertsj, die de Zee van Azov met de Zwarte Zee verbindt. Aan de ene kant van de waterweg ligt het Zuid-Russische Krasnodar, aan de andere kant de Oekraïense Krim. Inmiddels is de dam Toezla op honderd meter genaderd.

De dam moet het ecologische evenwicht in de regio herstellen, zeggen de autoriteiten van Krasnodar, die het niet nodig vonden om Oekraïne van hun plannen op de hoogte te stellen. Het hoge zoutgehalte in de Zwarte Zee zou enkele vissoorten in de Zee van Azov bedreigen, schrijven Russische kranten. Volgens Kiev is de dam een bedreiging voor de Oekraïense soevereiniteit. Oekraïense kranten suggereren dat Rusland een weg over de dam wil aanleggen om het smokkelen naar de Krim te vereenvoudigen.

Oekraïense parlementariërs eisen dat Rusland de aanleg van de dam onmiddellijk staakt. De Russische ambassadeur in Kiev, Tsjernomyrdin, heeft beloofd dat de dam niet tot aan de kust van Toezla zal doorlopen. Maar ook trok hij de status van Toezla in twijfel. 'De bepalingen stammen uit de tijd dat de Krim nog bij de Russische Federatie hoorde. Sindsdien heeft niemand het meer over de status van het eiland gehad.'

Sovjet-leider Chroetsjov gaf in 1954 het Russische schiereiland de Krim aan Oekraïne, toen beide landen nog Sovjet-republieken waren. Tot een storm in 1925 zat Toezla - een strook land van zeven kilometer lang en zeshonderd meter breed - vast aan Krasnodar.

Poetin en Koetsjma tekenden in januari een verdrag waarmee zij veel grensconflicten oplosten. Maar over de Zee van Azov en de Straat van Kertsj bereikten zij geen akkoord. Die grens ligt gevoelig omdat de Zee van Azov rijk is aan olie en mineralen.

Rusland wil dat de hele zee tot de beschikking van beide landen blijft. Kiev wil de Oekraïense grens aan weerszijden van de binnenzee doortrekken, wat Oekraïne 70 procent van het oppervlak zou opleveren.

Moskou heeft onlangs aan Kiev gevraagd om de status van Toezla te bewijzen. Volgens de Russische parlementariër Dmitri Rozogin zijn de papieren niet rechtsgeldig. 'Oekraïne beroept zich op een document uit de jaren zeventig, getekend door beschonken autoriteiten uit de Krim en Krasnodar. Volgens dit idiote, ongeratificeerde document behoort Toezla aan Oekraïne. En nu probeert Oekraïne de hele Kertsj-waterweg te claimen, zodat het geld kan eisen van alle passerende schepen.'

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Ivanov maande gisteren tot kalmte. Hij hoopt het conflict te kunnen oplossen als hij op 30 oktober zijn Oekraïense collega in Kiev ontmoet. Klein probleem: gezien het voortvarende tempo waarin de Russische graafmachines en enkele honderden werklieden deze klus klaren, heeft de dam Toezla al op 26 oktober bereikt.

Meer over