Russen begrijpen hun feestdagen niet

De Russen begrijpen zelf nog nauwelijks iets van hun feestdagen. De autoriteiten geven de Russen vandaag vrij vanwege het verdrijven van de Polen in augustus 1612....

De Russen zijn vandaag vrij. Ze vieren dat op 4 november 1612 het Poolse leger uit Moskou werd verdreven, waarmee een einde kwam aan de Tijd der Troebelen. Deze gloednieuwe feestdag gaat de Dag van de Eenheid van het Volk heten. Maar in plaats van eenheid lijkt de dag vooral verdeeldheid te zaaien.

Ultranationalistische organisatie hebben al aangekondigd dat ze vandaag een mars door Moskou zullen houden tegen de ‘bezetting’ van Rusland door illegale immigranten. En burgemeester Joeri Loezjkov houdt maandag 7 november, de dag van de feestdag die nou juist moest verdwijnen, een grote militaire parade op het Rode Plein. Ter herdenking van de beroemde parade in 1941, toen de Sovjet-soldaten langs het Kremlin marcheerden en direct doorgingen naar het front voor de strijd tegen tegen nazi-Duitsland.

Het Kremlin wilde nu eindelijk af van de herdenking van de Grote Socialistische Oktober Revolutie. Die werd op 7 november gevierd vanwege het verschil tussen de Juliaanse en Gregoriaanse kalender.

De eerste Russische president na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, Boris Jeltsin, had het niet aangedurfd deze feestdag te schrappen, maar doopte die om tot ‘Dag van Overeenstemming en Verzoening’. Idee was dat de Russen zich dan bewust zouden zijn van hun gewelddadige verleden. In de praktijk kwam het erop neer dat de communisten massaal met hun rode vlaggen de straat opgingen, terwijl de meeste Russen zich volstopten met eten en drank.

Omdat de Russen erg gehecht zijn aan hun vrije dag begin november, volgde een zoektocht naar een feestdag die 7 november zou kunnen vervangen. De bevrijding van de Polen in 1612 was een herdenking waarover snel overeenstemming werd bereikt. Sinds Polen lid is geworden van de EU en de revolutie in Oekraïne steunde, kan dat land volgens de Russen toch geen goed meer doen. Alleen de herdenkingsdatum, 4 november, komt als een verrassing. In werkelijkheid verdreven de slager Koezma Minin en prins Dmitri Pozjarski al eind augustus de Polen uit Moskou.

Geen land ter wereld heeft zoveel problemen om de kalender met nationale feestdagen op te stellen als Rusland. Kerstmis, dat door de Sovjets was verboden, wordt op 7 januari gevierd omdat de Russisch-orthodoxe kerk de Gregoriaanse kalender nooit heeft geaccepteerd. Oudjaar op 31 december was altijd een groot feest en dat is nu nog steeds zo, alleen vieren sommige Russen dit op 13 januari (1 januari volgens de Juliaanse kalender) opnieuw.

Twee socialistische feestdagen, 8 maart (Vrouwendag) en 1 mei (Dag van de Arbeid) worden nog altijd trouw gevierd. Om de mannen ook een dag in de schijnwerpers te gunnen, promoveerde Poetin 23 februari tot vrije dag. Dat was voorheen de Dag van het Sovjet-Leger en Marine (waarop de Russen geen vrij kregen) en heet nu de Dag van de Beschermers van het Vaderland, alias mannendag.

De meest omstreden vrije dag is 12 juni. Deze dag, waarop een einde kwam aan de Sovjet-Unie, is omgedoopt tot Onafhankelijkheidsdag. Maar de Russen hebben als enige sovjetvolk die dag nooit als een bevrijding ervaren. Een andere vrije dag waar de Russen weinig van begrijpen is 12 december: de Dag van de Grondwet.

Vaak wordt gezegd dat Rusland een land is met een onvoorspelbaar verleden, zegt Grigori Bovt, hoofdredacteur van het tijdschrift Profil. ‘Onze historici slagen er niet is een coherent beeld van onze geschiedenis te schetsen. Toch proberen onze huidige leiders een fundament te bouwen op het verleden. Maar je kunt geen toekomst opbouwen als je voortdurend achterom kijkt. Met als gevolg dat we niet alleen geen idee hebben waar we als natie naartoe onderweg zijn, we weten ook niet hoe we op dit punt zijn gekomen.’

Meer over