nieuws

Rusland zet Europese diplomaten uit wegens ‘deelname aan illegale protesten’

Rusland wijst drie Europese diplomaten uit wegens hun aanwezigheid bij protesten van de oppositie tegen de veroordeling van Kremlincriticus Aleksej Navalny. Moskou vindt het ‘onacceptabel’ dat de gezanten uit Duitsland, Zweden en Polen ‘meededen’ aan ‘illegale’ demonstraties.

Minister Sergey Lavrov en Josep Borrell na hun persconferentie vrijdag.  Beeld AP
Minister Sergey Lavrov en Josep Borrell na hun persconferentie vrijdag.Beeld AP

De uitwijzing zet de toch al verslechterde verhoudingen tussen de EU en Rusland op scherp. Europese regeringsleiders reageren woedend op het feit dat Moskou hun diplomaten tot ongewenste personen verklaarde. Polen riep Moskou op deze beslissing terug te draaien. Zweden liet vrijdag direct weten dat geen van hun diplomaten ooit meedeed aan een betoging.

Het komt soms voor dat diplomaten demonstraties observeren, als onderdeel van hun takenpakket. De Duitse premier Angela Merkel zei de uitwijzing te zien als een facet van ‘zaken die we op dit moment waarnemen in Rusland, die nogal ver verwijderd zijn van een rechtsstaat.’

De regeringen van de drie betrokken landen overwegen nu tegenmaatregelen.

Dieptepunt

De uitwijzing van de EU-diplomaten viel samen met het bezoek van de hoogste EU-diplomaat Josep Borrell aan de Russische minister van buitenlandse zaken Sergei Lavrov in Moskou.

Het is Borells eerste bezoek aan Rusland, waar hij besprekingen voert over het ‘dieptepunt’ waarin de Russische-Europese betrekkingen verkeren. Borell drong aan op vrijlating van oppositieleider Navalny, die maandag tot 3,5 jaar gevangenisstraf werd veroordeeld. Hij sprak tegenover Lavrov ook de Europese zorgen uit over de hardhandige arrestatie van naar schatting tienduizend demonstranten die de afgelopen weken zijn opgepakt tijdens grote demonstraties uit solidariteit met Navalny. De 44-jarige oppositieleider werd vorige maand gearresteerd na terugkeer uit Duitsland, waar hij vijf maanden herstelde van vergiftiging.

Een onafhankelijk onderzoek ‘ter verduidelijking van de gebeurtenissen rond de vergiftiging van Navalny’ is nodig, aldus Borell in een persconferentie met Lavrov. Ondanks dat Borell zei dat er op dit moment in Brussel geen formeel voorstel voor sancties ligt, kreeg hij een veeg uit de pan van de Russische buitenlandminister: de EU is wat betreft Lavrov ‘een onbetrouwbare partner’, die naar Amerikaans voorbeeld landen willekeurig straft met eenzijdige sancties.

Woedend

Al voor zijn vertrek vonden veel Europarlementariërs het bezoek van Borell getuigen van ‘slechte timing’. Zo kwam tijdens Borells bezoek Navalny opnieuw voor de rechter. Ditmaal wordt hij beschuldigd van het beledigen van een oorlogsveteraan, een vergrijp waar een taakstraf op staat. Naast deze ‘PR-stunt’, zoals Navalny het nieuwste proces noemde, had Moskou een tweede provocatie in petto voor Borell, die volgens de buitenlandse dienst van de EU tijdens het gesprek met Lavrov te horen kreeg dat drie EU diplomaten Rusland moeten verlaten wegens ‘onacceptabel en ongepast’ gedrag.

Moskou beschouwt de solidariteitsbetogingen voor Navalny als illegale demonstraties en pakt deelnemers massaal op. De Europese diplomaten, die volgens de Russen zouden hebben meegedaan aan de eerste protesten op 23 januari, kunnen vanwege hun onschendbaarheid niet worden gearresteerd.

Ook uit andere Europese hoofdsteden kwamen furieuze reacties. De Franse president Emmanuel Macron veroordeelde de uitzetting en zijn Britse collega Raab noemde het een ‘grove poging’ om de aandacht af te leiden van de repressie waarmee Moskou zijn critici aanpakt.

Lees ook

Vorige week werd de Russische oppositieleider Navalny veroordeeld tot 3,5 jaar gevangenisstraf.

Na de veroordeling gingen inwoners van Moskou massaal de straat op om te protesteren. Rusland-correspondent Tom Vennink heeft nog nooit zoveel politie op straat gezien, zegt hij.

Vrijwel direct na de uitspraak van de rechter eisten de Amerikaanse, Duitse, Franse en Britse regering dat de Kremlincriticus ‘onmiddellijk en zonder voorwaarden’ wordt vrijgelaten.

Bewusteloze demonstranten in politiebussen, machteloze arrestanten die elektroschokken toegediend krijgen: president Poetins veiligheidsdiensten grijpen zwaarder in tegen vreedzame demonstranten dan ooit tevoren.

Meer over