Rusland spreekt in de Veiligheidsraad voor de tiende keer in zes jaar veto uit over Syrië

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties is er niet in geslaagd het mandaat te vernieuwen van de commissie die onderzoek doet naar het gebruik van chemische wapens in Syrië. Twee concurrerende resoluties, van Rusland en de Verenigde Staten, werden donderdag allebei verworpen. Het was de tiende keer in zes jaar dat de Russen in de Veiligheidsraad hun veto gebruikten om een resolutie over Syrië tegen te houden.

null Beeld epa
Beeld epa

Het mandaat van het Joint Investigative Mechanism (JIM) liep vrijdag af. De werkzaamheden worden dus ogenblikkelijk stopgezet, tenzij later op de dag een Japans voorstel wordt aangenomen om de activiteiten nog een maand voort te zetten. Het was de bedoeling het in 2015 ingestelde mandaat opnieuw met een jaar te verlengen.

Het drie uur durende debat in de Veiligheidsraad liep uit op een bittere uitwisseling van verwijten tussen Russen en Amerikanen. 'Tot mijn Russische vrienden: de volgende chemische aanval staat op jullie conto', zei de Amerikaanse VN-ambassadeur Nikki Haley. 'Rusland heeft het JIM om zeep geholpen en accepteert in feite het gebruik van chemische wapens.'

Haar Russische collega Vassili Nebenzia verweet de Amerikanen aan te sturen op een 'marionetachtige structuur om de publieke opinie te manipuleren op grond van valse informatie'.

Het JIM werd ingesteld in augustus 2015. De VN werken erin samen met de in Den Haag gevestigde Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW). Een ontwapeningsmissie van VN en OPCW onder leiding van Sigrid Kaag, inmiddels minister voor Ontwikkelingssamenwerking, concludeerde in september 2014 dat het chemisch arsenaal van de regering van president Bashar al-Assad was vernietigd.

Niettemin werd nadien nog enkele malen gifgas ingezet in de burgeroorlog. Het JIM heeft geconstateerd dat het regime in 2014 en 2015 zeker twee aanvallen heeft uitgevoerd. Ook Islamitische Staat heeft chemische wapens gebruikt.

Het ernstigste incident vond 4 april dit jaar plaats bij de stad Khan Sheikhoun in Noord-Syrië. Bij een aanval met het mosterdgas sarin kwamen ongeveer honderd mensen om het leven. Volgens het vorige maand gepubliceerde eindverslag van het JIM was het regeringsleger verantwoordelijk. De gebeurtenissen waren voor de Amerikaanse regering aanleiding een strafbombardement uit te voeren op doelen in Syrisch regeringsgebied.

Rusland vindt dat de JIM-onderzoekers tot nu eenzijdig de schuld hebben gelegd bij het Assad-kamp. Zij zijn afgegaan op 'twijfelachtig bewijs van de oppositie en zelfs terroristische groepen' en hebben verzuimd Khan Sheikhoun te bezoeken. Hun aanpak kent 'fundamentele fouten' en zou daarom grondig gewijzigd moeten worden.

Met dat doel diende Moskou donderdag een alternatieve tekst in, naast die van de Verenigde Staten. De resolutie kreeg niet de vereiste negen stemmen. Alleen Rusland, China, Bolivia en Kazachstan stemden voor. De Amerikaanse resolutie kreeg de steun van elf van de vijftien lidstaten van de Veiligheidsraad, maar werd getroffen door een Russisch veto. Ook Bolivia stemde tegen; China en Egypte onthielden zich.

De ruzie werpt een schaduw over de vredesbesprekingen over Syrië onder auspiciën van de VN, die 28 november worden hervat in Genève. 'Hoe kunnen we vertrouwen op Russische steun voor vrede in Syrië?', aldus ambassadeur Haley. Het debat donderdag in New York heeft volgens haar bewezen dat Rusland 'spelletjes speelt met mensenlevens'.

Meer over