Rusland rijp voor nieuwe revolutie

Hoewel hij vrijdagavond op de Russische tv nog strijdbaar verklaarde president te blijven tot de verkiezingen in 2000, wordt Boris Jeltsin in de buitenlandse weekbladen al volledig afgeschreven....

Het verst gaat het Amerikaans zakenblad Forbes. Onder de kop 'De laatste dagen van Boris Jeltsin' voorspelt Vladimir Kvint, hoogleraar in de VS en lid van de Russische Academie voor Natuurwetenschappen, de spoedige val van de president en zijn regering. Kvint is niet zomaar iemand die wat roept. In februari 1990 schreef hij ook al in Forbes dat de Sovjet-Unie uiteen zou vallen. Iedereen verklaarde hem voor gek, maar twee jaar later kreeg hij het gelijk aan zijn kant.

Kvint vergelijkt het huidige Rusland met de situatie van vlak voor de Oktober-revolutie in 1917, toen een zwakke en inefficiënte democratische regering werd vervangen door een totalitair bewind. 'Rusland is rijp voor een nieuw revolutie. De huidige regering is zwak en totaal verrot. Jeltsin kwam op democratische wijze aan de macht, maar is alles behalve democratisch. Zijn regering is weinig meer dan en dekmantel voor een bende opportunisten die het land verarmen.'

Om zijn betoog kracht bij te zetten heeft Kvint uitgerekend dat de Russische schatkist sinds 1992 150 miljard dollar is misgelopen door Jeltsins 'corrupte' privatiseringsprogramma. Al dat geld is verdwenen in de zakken van de tycoons en hun vrienden. Ze hebben er bedrijven mee gekocht, ze geven het uit aan de Franse Rivièra of hebben het veilig opgeborgen in Zwitserland. 'Jammer genoeg had Gorbatsjov gelijk, toen hij voorspelde dat Jeltsin wijdverbreide corruptie zou creëren.'

Volgens Kvint is Alexander Lebed, de gouverneur van Krasnojarsk, de meest waarschijnlijke opvolger van Jeltsin. Lebed is populair, 'betrekkelijk eerlijk', geen extreme nationalist en hij beëindigde de oorlog in Tsjetsjenië. Kvint denkt dat Lebed de presidentsverkiezingen zal winnen en met steun van de nationalisten en/of Viktor Tsjernomyrdin de nieuwe bewoner van het Kremlin zal worden.

Volgens Kvint zal de nieuwe autoritaire regering de 150 miljard dollar moeten terughalen, de nep-privatiseringen moeten terugdraaien en de tycoons voor de rechter moeten slepen. 'Als alles goed gaat, kan Rusland de weg van Taiwan of Chili volgen: een autoritair bewind dat de weg vrijmaakt voor de vestiging van een democratie', aldus Kvint. 'En als de regering-Jeltsin valt, hoeven we geen medelijden te hebben. Jeltsin is noch democratisch, noch kapitalistisch; hij is eenvoudigweg incompetent.'

In Der Spiegel komt Alexander Lebed zelf aan het woord. Ook hij is ervan overtuigd dat de dagen van Jeltsin zijn geteld. 'Hij leeft in een virtuele wereld. Hij denkt dat hij nog aanhangers heeft, maar niemand gelooft hem meer. Hij is aan het einde van zijn Latijn.'

Lebed betwijfelt of Viktor Tsjernomyrdin in staat is de economische crisis op te lossen. 'Maar hij is de enige die vlak voor de afgrond nog voor een verandering ten goede kan zorgen.' De ex-generaal zegt nooit te zullen toetreden tot het volgende kabinet en wekt de indruk rustig in Krasnojarsk de presidentsverkiezingen af te wachten. 'Presidentsverkiezingen vergen veel tijd, zenuwen en geld. Veel geld heb ik niet en bedelen ligt mij niet. Maar als men mij nodig heeft, is er ook geld te vinden. Dat is voor mij het belangrijkste: dat men mij nodig heeft.'

De andere weekbladen zijn nog zo druk bezig met het analyseren van de politieke en economische crisis dat ze vrijwel niet aan speculeren over de toekomst van Rusland toekomen. De kritiek op Jeltsin is vernietigend.

Volgens Time heeft zeven jaar Jeltsin tot niets geleid. Wat zich in Rusland afspeelt is 'een ramp'; Jeltsin is een 'gepasseerd station', 'onbetrouwbaar', 'reddeloos verloren' en 'vertoont geen tekenen die erop wijzen dat hij begrijpt wat het probleem is'.

The Economist constateert dat Jeltsins tweede ambtstermijn 'net zo waardeloos is als de roebel' en omschrijft zijn besluit Kirijenko te ontslaan als 'een wanhopige daad van een oude autocraat die geen energie, ideeën en opties meer heeft'. The Economist zou The Economist niet zijn als het de nieuwe regering niet adviseert 'het financiële Tsjernobyl' te vervangen door een functionerende markteconomie. 'Slechts de meest kritiekloze optimisten zullen vol overtuiging verklaren dat Tsjernomyrdin daartoe in staat is.'

Art van Iperen

Meer over