Analyse

Rusland heeft een groot deel van Oost-Oekraïne veroverd, alle tegenslagen ten spijt

De Russische invasie van Oekraïne verloopt geenszins volgens plan, maar ze heeft president Poetin wel aanzienlijke terreinwinst opgeleverd. In het oosten van Oekraïne probeert Rusland die winst dagelijks uit te breiden. Een overzicht met speciale aandacht voor drie strategische plaatsen.

Tom Vennink
Galina Abdurashikova (65) is haar kamer kwijt sinds de flat in Severodonetsk waar ze woont door artillerievuur werd getroffen. Ze verblijft nu in een verlaten auto.  Beeld AFP
Galina Abdurashikova (65) is haar kamer kwijt sinds de flat in Severodonetsk waar ze woont door artillerievuur werd getroffen. Ze verblijft nu in een verlaten auto.Beeld AFP

Na nederlagen ten noorden van Kyiv heeft de Russische president Poetin zijn troepen in Oekraïne verplaatst naar het oosten. Daar veroverde Rusland de afgelopen weken dorpen, stadjes en tussengelegen velden. Daarmee komt Rusland stapje voor stapje dichter bij een strategisch doel: bezetting van de Donbas.

Na tweeënhalve maand oorlog heeft Rusland grote delen van deze streek in handen. Bijna de hele provincie Loehansk staat onder Russische controle. Ook in de provincie Donetsk heeft Rusland gebied ingenomen, en in het zuiden van Oekraïne heeft Rusland langs de Zee van Azov een strook bezet land die Rusland verbindt met het geannexeerde schiereiland de Krim.

Het Oekraïense leger slaagt erin om Rusland op de meeste plekken tegen te houden en op sommige plekken terug te drijven. De Oekraïense president Zelenski noemde de heroveringen van vier dorpen bij Charkiv deze week ‘goed nieuws’ en hij sprak van ‘bovenmenselijke krachten’ in zijn leger.

Maar hij vroeg de Oekraïeners om de heroveringen niet te vieren. Dat zou het leger te veel onder druk zetten om dagelijks met overwinningen te komen, zei Zelenski. En dagelijkse overwinningen, zo leek de president te impliceren, zijn niet realistisch.

null Beeld

Severodonetsk

Rusland heeft bijna de hele provincie Loehansk ingenomen. Naast wat dorpen zijn er nog maar twee hele steden en een halve stad in Oekraïense handen.

De grootste plaats, de provinciehoofdstad Severodonetsk, ligt al weken onder onafgebroken artillerievuur. Volgens de burgemeester is 70 procent van de stad vernietigd en zijn er meer dan 400 graven gedolven voor slachtoffers van de beschietingen. De inwoners – van de 130 duizend zijn er zo’n 20 duizend achtergebleven – zitten zonder water, elektriciteit en telefoonverbindingen. Winkels zijn sinds het begin van de invasie gesloten.

De situatie wordt steeds penibeler. Het Oekraïense leger meldde woensdag nieuwe Russische artilleriebeschietingen en luchtaanvallen. Ondertussen dreigt de stad omsingeld te worden. Ten noorden en oosten is er al geen ontsnappen meer mogelijk. Afgelopen weekend viel ten zuiden van Severodonetsk de plaats Popasna in Russische handen. Alleen in het westen is er nog een aanvoerroute open voor wapens en voedsel.

Maar ook die ligt onder vuur. Serhij Gajdaj, de gouverneur van de provincie Loehansk, meldde de afgelopen dagen op zijn Telegramkanaal verscheidene aanvallen op voertuigen die voedsel vervoerden naar schuilende inwoners. ‘De weg is nog steeds gevaarlijk’, schreef hij woensdag. Dinsdag blies de gouverneur een evacuatie af uit een plaatsje ten noordwesten van Severodonetsk, toen Russische militairen ook daar vorderingen maakten.

Izjoem

Izjoem staat al eeuwen bekend als de poort tot de Donbas. De stad is sinds begin april in Russische handen en speelt een belangrijke rol in Moskous poging om het oosten van Oekraïne te veroveren. Als Rusland ten zuiden van Izjoem doorbreekt, dan heeft het kans om het Oekraïense leger in het oosten in te sluiten.

Oekraïne slaagt er vooralsnog in om die doorbraak te voorkomen, maar zegt dat Rusland zich voorbereidt op een nieuw offensief. Het Oekraïense leger zegt dat de Russen bij Izjoem zich hergroeperen en verkenningsmissies uitvoeren om zuidwaarts op te rukken in de richting van de stad Slovjansk.

Terwijl Rusland zich voorbereidt, voert Oekraïne tegenaanvallen uit. Bij een artillerieaanval op een Russische basis in Izjoem kwamen eind april volgens Oekraïne tweehonderd militairen om het leven. Er zou ook een Russische generaal zijn omgekomen bij de aanval, maar Rusland heeft dat niet bevestigd.

Oekraïners maken zich sinds de Russische moordpartijen in het noorden van Oekraïne grote zorgen om de duizenden inwoners van Izjoem die zuchten onder de Russische bezetting. Dinsdag troffen reddingswerkers in de buurt van Izjoem 44 lichamen van burgers aan onder een ingestort gebouw. De flat van vijf verdiepingen was in maart door het Russische leger verwoest, zei gouverneur Oleh Synehoebov. ‘Weer een verschrikkelijke oorlogsmisdaad van de Russische bezetters tegen de burgerbevolking.’

Charkiv

Nergens zijn de Oekraïense tegenaanvallen zo succesvol als bij Charkiv. Het Oekraïense leger verdedigde de tweede stad van het land maandenlang tijdens een hevig Russisch offensief en is nu aan de winnende hand in de regio. Dinsdag kondigde president Zelenski de herovering aan van vier dorpen ten noorden van Charkiv. Eerder deze maand had Oekraïne al andere dorpen weer ingenomen. Zo drijft het Oekraïense leger het Russische langzaam het land uit – Russische troepen die 40 kilometer Oekraïne in waren getrokken, staan nu weer op 10 kilometer van de Russische grens.

De terreinwinst bij Charkiv is voor Oekraïne van groot belang, stelt The Institute for the Study of War, een Amerikaanse militaire denktank die de oorlog nauwgezet volgt. De Russische artillerie kan de buitenwijken van Charkiv nauwelijks meer bereiken. Ondertussen kan Oekraïne zijn eigen artillerie in stelling brengen om de aanvoerlijnen van het Russische leger te bestoken in bezette gebieden ten oosten van Charkiv. Dat zou andere Russische offensieven kunnen bemoeilijken. Ook militaire infrastructuur in Rusland komt binnen het bereik van de Oekraïense artillerie.

Meer over