Rusland en Japan willen eindelijk vrede sluiten

Rusland en Japan zullen er alles aan doen om voor het jaar 2000 een vredesverdrag te sluiten. Dat zijn de Japanse premier Hashimoto en de Russische president Jeltsin overeengekomen tijdens een informele topontmoeting bij de Siberische stad Krasnojarsk, halverwege Moskou en Tokyo....

REUTERS; AFP

Reuters, AFP

KRASNOJARSK

De twee landen hebben wegens een territoriaal geschil de vijandschap uit de Tweede Wereldoorlog formeel nog steeds niet beëindigd. Japan maakt aanspraak op de Koerilen, vier eilandjes die door Stalin in de laatste dagen van de oorlog werden bezet. Rusland heeft tot nu toe geweigerd de Koerilen terug te geven. Dat heeft de ontwikkeling van economische betrekkingen tegengehouden.

Maar Jeltsin en Hashimoto zeiden na afloop dat hun Siberische 'ontmoeting zonder stropdas' het begin is van een nieuw tijdperk van samenwerking. Met omhelzingen en kussen demonstreerden de twee leiders dat aan een halve eeuw wantrouwen een einde is gekomen.

'Dit is een grote doorbraak in de betrekkingen tussen Rusland en Japan', zei Jeltsin zondag na een wandeling met Hashimoto langs de Jenisej. Een oplossing voor het dispuut over de Koerilen is niet gevonden, maar de twee leiders hebben besloten snel vooruitgang te boeken.

'De president en ik zijn overeengekomen ons uiterste best te doen om voor het jaar 2000 een vredesverdrag te ondertekenen', zei Hashimoto. De Russische vice-premier Nemtsov suggereerde echter dat Moskou eerder denkt aan de gezamenlijke economische ontwikkeling van de Koerilen dan aan teruggave.

Op zaterdag presenteerden de twee leiders hun 'Jeltsin- Hashimoto-plan', waarin Rusland en Japan toezeggen samen te werken op het gebied van energievoorziening, handel en transport. Militaire leiders zullen bezoeken afleggen en gezamenlijke reddingsoefeningen organiseren.

Japan zal verder de kandidatuur van Rusland steunen voor APEC, het Aziatisch economisch samenwerkingsverband. Rusland steunt het Japanse streven om permanent lid van de Veiligheidsraad te worden. Moskou en Tokyo zullen een 'hotline' opzetten, waarmee de regeringsleiders rechtstreeks telefonisch contact met elkaar kunnen onderhouden.

Hashimoto's woordvoerder zei dat de twee leiders een 'goede persoonlijke verhouding' hadden opgebouwd. Tijdens een vistochtje op de Jenisej, waarbij alleen Hashimoto een kleine vis ving, besloten ze elkaar voortaan aan te spreken met 'Boris' en 'Ryu'.

Maar ondanks de nadruk op de persoonlijke dynamiek is het eerder de economische en geopolitieke realiteit die Rusland en Japan in elkaars armen drijft. Japan heeft nauwelijks grondstoffen, terwijl Rusland investeringen nodig heeft om zijn bodemschatten in het Verre Oosten te exploiteren.

Een van de projecten die Jeltsin en Hashimoto bespraken is een pijpleiding die Siberisch gas via Mongolië en China naar Japan moet brengen. Jeltsin vindt dat Rusland tot nu toe te veel aandacht aan zijn betrekkingen met westerse en zuidelijke buren heeft besteed. 'We moeten Japan en het Japanse volk leren begrijpen', zei hij.

Meer over