Nieuws

Rusland afwezig op eerste zittingsdag bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag

Rusland is niet komen opdagen op de eerste zittingsdag van de rechtszaak die Oekraïne heeft aangespannen bij het Internationale Gerechtshof in Den Haag. De Russische ambassadeur Alexander Sjoelgin heeft het Hof laten weten dat zijn land ‘niet van plan is deel te nemen aan de mondelinge procedure’.

Rob Vreeken
Anton Korinevitsj, de afgevaardigde van Oekraïne voor het Internationaal Gerechtshof, licht maandag de positie van zijn land toe. Naast hem Oksana Zolotariova van het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken. Beeld AP
Anton Korinevitsj, de afgevaardigde van Oekraïne voor het Internationaal Gerechtshof, licht maandag de positie van zijn land toe. Naast hem Oksana Zolotariova van het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken.Beeld AP

Oekraïne voert aan dat Rusland het genocideverdrag schendt en misbruikt door te beweren dat de Russische bevolking in Oost-Oekraïne het slachtoffer is van genocide, en dat het Russische leger daarom moest ingrijpen. Volgens Oekraïne is van genocide geen sprake. Het betreft een ‘cynische leugen, bedoeld om zelf het misdrijf van agressie te kunnen plegen’.

‘Het feit dat de zetels van Rusland vandaag leeg zijn, spreekt boekdelen’, zei de Oekraïense afgevaardigde Anton Korinevitsj. ‘De Russen zijn niet hier in dit gerechtshof, ze zijn op het slagveld om een agressieoorlog tegen mijn land te voeren.’

Oekraïne wil dat het Hof zich uitspreekt over de Russische claim dat de Oekraïense regering genocide pleegt (en dus het verdrag schendt). Zo’n procedure, waarin het Hof een grondig onderbouwd juridisch oordeel geeft, kan lang duren. Daarom vroeg Korinevitsj het Hof maandag met de grootst mogelijke urgentie ‘voorlopige maatregelen’ te treffen.

Die zouden erop neerkomen dat Rusland wordt verplicht alle militaire activiteiten te staken, en alles nalaat dat het geschil kan verergeren of een oplossing zou kunnen bemoeilijken.

Spoedig oordeel en maatregelen tegen Rusland

De voorzitter van het Hof, Joan Donoghue, zei aan het eind van de zitting dat de rechters ‘zo spoedig mogelijk’ zullen oordelen over de noodzaak van voorlopige maatregelen. Die kunnen al worden getroffen vóórdat de rechters definitief hebben vastgesteld of ze in deze zaak überhaupt rechtsmacht hebben. Mogelijk zal dat al over enkele dagen zijn.

Uitspraken van het Hof zijn bindend, maar maatregelen om naleving af te dwingen, kunnen alleen worden getroffen op last van de Veiligheidsraad. Rusland zal daar in dit geval zeker gebruik maken van zijn vetorecht.

Een deel van hun spreektijd gebruikten de Oekraïense vertegenwoordigers om aan te tonen dat er sprake is van een ‘geschil’ tussen Rusland en Oekraïne, zodat het Internationale Gerechtshof gemachtigd is op te treden. Ze wezen erop dat Moskou al sinds 2015 – ten onrechte – beweert dat in Oost-Oekraïne genocide wordt gepleegd.

Oekraïne beschuldigt Rusland nu zelf van schending genocideverdrag

Ook voerde Oekraïne aan dat Rusland zelf het genocideverdrag schendt, door geen gebruik te maken van de middelen die het verdrag biedt om conflicten op te lossen en in plaats daarvan over te gaan tot militair ingrijpen. Daarbovenop kwam het verwijt dat de Russen zich nu zelf schuldig maken aan genocidale acties.

Het Russische leger ‘gebruikt tactieken die doen denken aan middeleeuwse belegeringsoorlogen’, zei Jonathan Gimblett, lid van het Oekraïense team. ‘Steden worden omsingeld, vluchtroutes afgesneden, de bevolking bestookt met zwaar geschut.’

Overigens is het Hof niet gevraagd zich uit te spreken over de vraag of Rusland inderdaad oorlogsmisdrijven pleegt. De Mensenrechtenraad van de VN doet daar onderzoek naar, evenals de aanklager van het Internationaal Strafhof.

Meer over