Rusland: 470 miljard euro voor modernisering van krijgsmacht

Arnout Brouwers

MOSKOU - Rusland wil de komende tien jaar zijn verouderde krijgsmacht van nieuw materieel voorzien en investeert daarin 470 miljard euro. De uitgaven aan defensiematerieel stijgen van 0,5 procent naar 1,5 procent van het bbp.


Experts betwijfelen of de modernisering van de strijdkrachten kan slagen zonder afschaffing van de dienstplicht en een grondige herziening van de verbrokkelde en ondoelmatige defensie-industrie.


Het nieuwe bewapeningsprogramma voorziet in veel nieuwe 'toys for the boys', waaronder acht nieuwe nucleaire onderzeeboten, honderd nieuwe schepen, duizend helikopters en zeshonderd nieuwe jachtvliegtuigen. Ook moet de Russische soldaat, naar westers voorbeeld, 'een soldaat van de toekomst' worden, uitgerust met nieuwe gepantserde kleding, nieuwe helm en bewapening. De bedoeling is dat Rusland die zelf gaat maken, na buitenlandse voorbeelden 'getest' te hebben.


De afgelopen tien jaar heeft Rusland de defensie-uitgaven verdubbeld. Met 38,5 miljard euro is het defensiebudget een van de hoogste ter wereld: alleen de VS, China, Frankrijk en Groot-Brittannië geven meer uit. De afgelopen twintig jaar teerde het land echter op defensiesystemen die in de nadagen van de Sovjet-Unie (of eerder) zijn ontworpen.


Volgens de onafhankelijke defensie-specialist Pavel Felgenhauer kan de herbewapening zinvol zijn, omdat zij de Russische afhankelijkheid van tactische nucleaire wapens in een militair conflict kan verkleinen. 'Rusland is zo slecht voorbereid op conventionele oorlogvoering dat de nucleaire drempel behoorlijk laag is.' Investeringen in betere conventionele wapens 'verlagen de kans op het uitbreken van een kernoorlog'.


Met zijn investeringsprogramma treedt Rusland verlaat in de voetsporen van westerse krijgsmachten, die al twintig jaar geleden begonnen hun logge strijdkrachten te hervormen en gereed te maken voor daadwerkelijke inzet in crisisgebieden ver van eigen huis. Ruslands korte oorlog tegen Georgië, in augustus 2008, leidde wel tot een klinkende overwinning - maar een Blitzkrieg was het niet: commandanten belden elkaar met hun eigen mobieltjes vanwege gebrek aan communicatieapparatuur en veel rijdend materieel dat via Zuid-Ossetië koers zette naar Gori viel letterlijk uit elkaar.


Uit documenten die door WikiLeaks zijn gepubliceerd, toonde de NAVO zich niet onder de indruk van de staat van de Russische strijdkrachten. Na twee grote oefeningen, in 2009, concludeerde een verslag van de Amerikaanse ambassadeur bij de NAVO, Ivo Daalder: 'De oefeningen toonden dat Rusland een beperkte capaciteit heeft voor geïntegreerd en gezamenlijk optreden met luchtstrijdkrachten; gebruikmaakt van verouderd materieel; niet in alle weersomstandigheden kan optreden; en niet over strategisch transportcapaciteit beschikt.'


Russische experts betwijfelen of het 'inhaalprogramma' kan slagen zonder drastische hervorming van het hele defensieapparaat. Zo poogt Defensie al jaren de omvang van het leger terug te dringen, onder meer door tweehonderdduizend officieren te ontslaan. Maar onlangs moesten er zeventigduizend weer in dienst worden genomen, naar verluidt omdat er te weinig huisvesting was voor al die vroege pensionado's.


De diensttijd is teruggebracht naar een jaar, maar de dienstplicht blijft bijzonder impopulair vanwege veelvuldige mishandeling . Dat loopt uiteen van fysieke mishandeling tot inzet als arbeidskracht op het buitenhuis van een officier. De gemiddelde prijs voor het illegaal 'afkopen' van de dienstplicht is 4.000 euro, waardoor in de praktijk de last van de dienstplicht vooral gedragen wordt door arme, laagopgeleide landelijke huishoudens.


Terwijl het gebruik van modern wapentuig juist een 'professioneel officierscorps vergt met goed opgeleide specialisten', zegt Felgenhauer tegen het persbureau AP.


En dan is er nog het probleem van de nieuwe wapens zelf, die - met uitzondering van de Mistral helikopterschepen die Rusland van Frankrijk koopt - in Rusland zelf geproduceerd moeten worden. Veel van de nieuwe schepen en vliegtuigen zijn volgens onafhankelijk militair expert Alexander Golts nog gebaseerd op modellen uit de late Sovjet-tijd. 'Slechts 10 procent van de strijdkrachten is echt modern. En zonder radicale reorganisatie van onze defensie-industrie wordt al dat nieuwe geld simpelweg verspild.'


Meer over