Ruiters op een hobbelpaard

De rente hobbelt heen en weer. Maandag daalde de rente iets. Dinsdag ging de rente weer enkele basispunten omhoog. Pensioenfondsen en vermogensbeheerders staan voor een dilemma: moeten ze op dit moment obligaties kopen of kunnen ze beter wachten op het tijdstip dat de rente definitief naar boven of beneden uitbreekt?...

Van onze verslaggever

Peter de Waard

AMSTERDAM

De beslissing is moeilijk. Op deposito wordt nu niet meer dan een rente van 3 procent vergoed. Het rendement op obligaties bedraagt 6 procent. Op een bedrag van 10 miljoen gulden scheelt dat bijna duizend gulden per dag. Het is op het eerste gezicht aantrekkelijker om het bedrag onmiddellijk in obligaties te steken.

Indien de rente daalt, dan wordt ook nog een leuke koerswinst op de obligatieportefeuille gemaakt. Maar de rente neigt tot stijgen. Op de obligatiemarkt kan daardoor een forse buil worden opgelopen. Is het niet beter nog even te wachten, hoewel de vermogensbeheerder daardoor direct in de portemonnee wordt getroffen?

Het is ook mogelijk om van twee walletjes te eten. Het bedrag van 10 miljoen wordt op deposito gezet, waarop 3 procent rente wordt ontvangen. Maar daarnaast wordt een financieel termijncontract - een zogenoemde future - afgesloten op de obligatiemarkt. Hiermee wordt toch de hoge obligatierente binnengehaald, inclusief de voor- of nadelige koersverschillen, maar wordt de mogelijkheid gecreëerd snel te anticiperen op nieuwe rente-ontwikkelingen.

De rentefuture wordt niet afgesloten op de Nederlandse staatsobligatie, maar op die van de Duitse staatslening, de zogenoemde Bund. Omdat de Nederlandse en Duitse rente bijna aan elkaar vastgeklonken zijn, is dat geen probleem. Het voordeel van de bundfuture is dat voor dit produkt een veel grotere markt bestaat. De bundfuture, die op vrijwel alle optie- en termijnbeurzen wordt verhandeld, geldt als een van de meest liquide derivaten ter wereld.

Daardoor is de spread - het verschil tussen de bied- en laatprijs - zeer gering. Op de Londense termijnmarkt deed de future gisteren bijvoorbeeld 98,40 bieden en 98,41 laten. 'De kosten van het kopen en verkopen van futures zijn veel geringer dan die op gewone obligaties. Als de rente vandaag dertig basispunten zakt, dan verkoop je het contract. Mocht de rente morgen weer een paar basispunten gestegen zijn, dan koop je het contract weer terug', zegt directeur Henk Boom van vermogensbeheerder Optimix.

Het systeem van de future is simpel. De koper is verplicht op een bepaalde termijn - standaard geldt een termijn van drie maanden - een obligatieportefeuille af te nemen tegen de huidige rentestand. De onderliggende waarde van één bundfuture is een bedrag van 250 duizend D-mark aan Duitse staatsobligaties. Iemand die 10 miljoen gulden te beleggen heeft, zal nu 35 futures moeten kopen.

Indien de rente daalt, stijgt de waarde van de onderliggende obligatieportefeuille en dus ook de waarde van de future. Stijgt de rente dan daalt de koers van de obligaties en wordt de koper met verlies opgezadeld. Op de futures geldt een klein disagio - het verschil tussen de geld- en kapitaalmarktrente - zodat de belegger uiteindelijk altijd hetzelfde koersresultaat boekt als op een gewone obligatieportefeuille. Ook het renteresultaat is uiteindelijk exact gelijk. 'Het voordeel van futures ten opzichte van gewone obligaties is dat je veel flexibeler kunt opereren. Nu er zoveel onzekerheid rond de rente is, zijn de futuresomzetten ook fenomenaal', stelt Boom. Wie futures koopt of verkoopt, moet wel een margin storten, zo'n 10 procent van de onderliggende waarde. 'Maar op dat miljoen krijg je gewoon de depositorente vergoed.'

Futures hebben echter een slechte naam als zeer riskante derivaten. Maar Boom voelt zich geen tweede Nick Leeson die zo'n positie in futures opbouwde dat hij uiteindelijk een hele bank opblies. 'Onze positie is volledig afgedekt, omdat het volledige bedrag op deposito staat. Dat hoeft niet per se. Het Quantum-fonds van Georges Soros stopt tien keer zijn vermogen in dit soort dingen. In dat geval kun je rendementen halen van meer dan 100 procent per jaar. Maar je loopt ook gigantische risico's.'

Boom denkt zich in goed en veilig opererend gezelschap te bevinden. 'Op deze rentemarkt doen alle grote beleggers het. Kijk maar naar Rorento. Zij schuiven continu met futures.'

Meer over