Nieuws

RUG stopt samenwerking met instituut na kritiek op mogelijke Chinese invloed

De samenwerking tussen de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en het Groningen Confucius Instituut stopt dit jaar. De universiteit luistert daarmee naar de wens van onder anderen de studenten, die vrezen voor een te grote invloed van de Chinese organisatie op hun onderwijsinstelling.

De Rijksuniversiteit Groningen Beeld Google Maps
De Rijksuniversiteit GroningenBeeld Google Maps

De universiteit kreeg de afgelopen vijf jaar geld van het instituut om de leerstoel Chinese taal en cultuur te bekostigen. De overeenkomst kwam in opspraak, toen bleek dat de organisatie invloed lijkt uit te oefenen op de inhoud van de lesstof. Zo betaalt het instituut volgens de NOS de helft van het salaris van een hoogleraar op de universiteit. In zijn contract zou een verbod staan om ‘het imago van China te beschadigen’.

Minister Van Engelshoven (Hoger Onderwijs) nuanceert de zorgen in een Kamerbrief. Het salaris voor de hoogleraar wordt volgens haar volledig door de RUG betaald, waardoor een dergelijke bepaling in zijn contract onwaarschijnlijk is.

In de overeenkomst tussen Hanban, de overkoepelende organisatie van Confucius Instituten, en de universiteit staat wél een aantal ‘ontbindende bepalingen’, schrijft Van Engelshoven. Bij ‘ernstige schendingen van Chinese wet- en regelgeving en het ernstig schaden van het imago van China’ kan de organisatie de geldkraan dichtdraaien.

(Zelf)censuur

Zo’n bepaling is volgens de minister ‘onwenselijk’. Het kan resulteren in ‘(zelf)censuur’, als betrokkenen een druk voelen of ervaren ‘om geen dingen te doen die de cofinanciering in gevaar kunnen brengen’. De overeenkomst tussen Hanban en de RUG startte in 2016 en loopt tot 2021. De universiteit heeft de mogelijkheid om het contract te verlengen, schrijft Van Engelshoven, maar maakt daar dus geen gebruik van.

Confucius Instituten dienen de educatieve samenwerking tussen China en andere landen te bevorderen. Het Aziatische land is niet het enige land met zo’n organisatie: bijvoorbeeld Spanje, Duitsland en Frankrijk hebben een equivalent. Maar waar de Europese tegenhangers losstaan van de regering van het thuisland, is Beijing voor de Confucius Instituten nooit ver weg. ‘Banden doorsnijden met de overheid bestaat niet in China’, zei Clingendael-onderzoeker Ingrid d’Hooghe in februari tegen de Volkskrant.

Universiteit van Leiden doorbrak twee jaar geleden haar banden met de instantie, omdat de activiteiten van de organisatie niet meer aansloten ‘bij de China-strategie van de universiteit’. Ook in andere Westerse landen staat het instituut onder druk. ‘Steeds meer democratische landen krabben zich nu achter de oren of ze die Chinese onderwijsinstanties wel in huis hadden moeten halen’, zei D’Hooghe.

Meer over