Rudi Vranckx: 'IS bestrijden als organisatie en als idee'

'Het incident tussen Turkije en Rusland toont aan hoezeer het Syrische conflict ons aan het verscheuren is', zegt de Vlaamse journalist Rudi Vranckx van de VRT vandaag in de Nieuwsbreak. 'Op het vlak van de maatschappij, intern, maar ook bij de internationale politiek in de wereld. De impact kan enorm groot zijn.'

De Vlaamse journalist en presentator Rudi Vranckx Beeld anp
De Vlaamse journalist en presentator Rudi VranckxBeeld anp

U bent veel in het Midden-Oosten geweest en heeft daar ook boeken over geschreven. Had u ooit gedacht dat de gruwel van daar, zo dichtbij zou komen?

'Absoluut. Die oorlog die in het Midden-Oosten aan de gang is, die komt dichtbij. Je hebt honderden jihadisten die naar die landen gaan en weer kunnen terugkeren. Het is een illusie te geloven dat het alleen daar gebeurt. Vroeg of laat moest dit gebeuren. Ik geloof dat het moeras waar men daar in wegzinkt, hier niet goed onder ogen is gezien, dat men de zaak veel te lang heeft laten aanmodderen.'

Rudi Vranckx (L) tijdens de 'Boekenbeurs 2015' in Antwerpen Beeld belga
Rudi Vranckx (L) tijdens de 'Boekenbeurs 2015' in AntwerpenBeeld belga

Het slagveld naar het Westen verplaatsen. Is dat niet het gevolg van alle bombardementen die Westerse landen uitvoeren op IS?

'Ik denk dat je een causaal verband kunt leggen. Het is zo dat IS onder zware militaire druk staat in Irak en Syrië; dat ze terrein verliezen, hun blazoen moeten oppoetsen en de strijd moeten verleggen. Zo veranderen ze dus ook van tactiek. Ze hebben een territorium en daar wil een deel op inzetten en een andere deel wil vooral op de internationale jihad inzetten. Daar komt bij dat wij zelfs vorig jaar eigenlijk hun de oorlog hebben verklaard. IS heeft weer oorlogsverklaringen teruggestuurd, waarbij jihadisten van daar boodschappen via social media naar ons stuurden: dat ze ons ook zullen treffen, of een oproep daartoe. Aan de andere kant denk ik niet dat als we daar niks hadden gedaan, dat de ellende dan niet naar ons toe was gekomen.'

Is IS eigenlijk wel te bestrijden?

'Absoluut. IS is een organisatie, maar ook een idee. Je moet militair ter plekke de organisatie bestrijden en zorgen voor veiligheid in onze landen. Maar je moet het ook bestrijden als idee. Je moet de radicalisering tegengaan en de problemen tegengaan.

'IS valt alleen maar te bestrijden met alle middelen, en dat is niet alleen militair. Dat heeft met psychologie te maken, met maatschappelijke initiatieven, met onderwijs. Met alles.'

Hoe groot acht u de kans dat er alsnog grondtroepen gaan worden ingezet?

'Dat soort beslissingen komen vaak in een stroomversnelling na nieuwe incidenten. Als je ziet dat er nog geen overeenkomst is op diplomatiek gebied, laten we dan eerst daar sleutelen. Komt het tot grondtroepen, denk dan aan troepen uit de regio. Zoals de Koerden, maar ook andere landen die betrokken zijn zoals Irak en Egypte.'

Bent u veel in Brussel geweest de afgelopen dagen?

'Ik werk aan de rand van Brussel. Ik heb Brussel verder vermeden. Dat is niet omdat het mij angst inboezemt, maar omdat ik er niet hoef te zijn.'

Voelt u een soort angst?

'Nee. Ik ben erger gewend. De plekken waar ik naartoe ga in het Midden-Oosten zitten bijna voortdurend in crisissfeer.'

Wat vond u van de 'lockdown' in Brussel?

'Ik durf te denken dat men hele concrete indicaties had van wat er fout zou kunnen gaan en wat men niet kon beschermen. Dan denk ik inderdaad dat men hier niet het risico kon lopen dat er iets fundamenteel fout liep en dat er een terreuraanslag zou kunnen zijn. Ik hoop alleen maar dat op termijn duidelijk zal worden wat die indicaties waren en wat er nu juist allemaal aan de hand is, want we beschikken op dit moment over bitter weinig informatie. We hebben, als de dreiging voorbij is, recht op een helder inzicht in de beweegredenen van de regering.'

Militairen in het centrum van Brussel vanwege verhoogde terreurdreiging Beeld anp
Militairen in het centrum van Brussel vanwege verhoogde terreurdreigingBeeld anp

De scholen zijn vandaag heropend en de metro's rijden weer; logisch?

'Dat is een moeilijke vraag. Ik ga er vanuit dat men nu meer maatregelen heeft getroffen om ons te kunnen beschermen. Maar op het oog is er weinig veranderd in vergelijking met maandag. Ik vraag mij af wat de nieuwe gegevens zijn. Als het toen onveilig was, waarom kan het nu dan wel? Behalve dat men meer en beter georganiseerde veiligheidsmaatregelen heeft genomen.'

Raken we niet te veel in paniek met z'n allen?

'Ik heb niet zoveel paniek gehoord. Er zijn veel forse maatregelen genomen, maar ik vind niet dat we als bevolking in paniek zijn geraakt. Ik denk dat er angst is gekomen, maar dat de paniek nog relatief meevalt.'

Wij kijken hier in Nederland natuurlijk naar de situatie in België, maar moeten we niet bij onszelf te raden gaan of we in Nederland geen Molenbeek hebben?

'Ik weet niet genoeg van Nederland om te weten of dat bij jullie bestaat. Ik heb wel het gevoel dat het bij jullie meer onder controle is. Dat jullie via de 'community policy' en via veiligheidsdiensten al meer antwoorden hebben.'

Dinsdag werd bekend dat Turkije een Russisch gevechtsvliegtuig heeft neergeschoten. Hoe verontrustend is dit incident?

'Dit verandert alweer de kaarten op het terrein natuurlijk. Dit kan, en zal wellicht wel impact hebben. Na Parijs werd de druk om samen met Rusland IS te bestrijden weer wat groter. Dit drijft de spanningen alweer op. Dit toont hoezeer het Syrische conflict ons allemaal aan het verscheuren is op het vlak van de maatschappij, intern, maar ook bij de internationale politiek in de wereld. Die impact kan wel enorm groot zijn. Ik vermoed alleen dat men het diplomatiek heel snel onder de mat gaat vegen om het onder controle te krijgen.'

Het Russische vliegtuig dat door Turkije uit de lucht werd geschoten Beeld epa
Het Russische vliegtuig dat door Turkije uit de lucht werd geschotenBeeld epa

De Belgische koning Filip belde met de Marokkaanse koning Mohammed IV en vroeg om nauwe samenwerking op het gebied van inlichtingen en veiligheid. Is dat verstandig?

'Dat is een keuze die gemaakt is door de regering. Dan ga ik ervan uit dat de persoonlijke banden tussen de twee koningshuizen misschien meespelen. Ik vraag mij af of het nodig is en of de Marokkaanse veiligheidsdiensten voldoende in hun kaarten laten kijken, omdat het via de koning gaat. Eigenlijk is dit een signaal dat er onvoldoende wordt samengewerkt.'

U bent sinds kort met collega's een pagina begonnen genaamd 'Antwoorden na Parijs' waar u elke dag probeert om vragen van bezorgde burgers te beantwoorden. Waarom doet u dat?

'Ik vind dat je je als journalist moet aanpassen en moet inspelen op alle mogelijke platformen van nieuwe media. Ik voel de laatste weken de onzekerheid bij veel mensen. Dit kan een goede manier zijn om op een directe manier de vragen te beantwoorden. Het is ook een manier om verbinding te maken met de mensen die tenslotte jouw kijkers zijn, of jouw lezers. We hebben ook de juiste contacten om de juiste mensen vragen te stellen. Dus dan moeten we dat gebruiken. Het zou jammer zijn als we die potentie niet zouden gebruiken.'

Wat voor vragen krijgt u het meest binnen?

'Er waren er vorige week al meer dan duizend binnengekomen en het worden er nog steeds meer. Dat gaat overal over: Hoe moeten we het de kinderen vertellen? Wat doe je in de scholen? Zal Parijs ooit nog dezelfde stad zijn? Gaat de angst onze levens veranderen? Is de Derde Wereldoorlog begonnen? De vragen gaan zowel over internationale politiek als over de impact op ons eigen bestaan.'

Tot slot: Heeft u voor onze lezer nog een algemene tip in deze angstige tijden?

'Wie schrik heeft, krijgt ook slaag. Dat is een slogan die ik gebruik. Dat wil zeggen dat je je leven niet mag laten bepalen door angst, want dan neem je sowieso de verkeerde beslissing.'

Dit is aflevering 614 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Meer over