Nieuws

Royement radicale leden bezorgt SP hoofdbrekens voor raadsverkiezingen

De problemen van de SP met radicale jongeren kunnen de partij parten spelen bij de gemeenteraadsverkiezingen, die over vier maanden worden gehouden. De kandidatenlijsten in Rotterdam en Utrecht dreigen door het partijbestuur niet te worden goedgekeurd. In Utrecht stapte het voltallige afdelingsbestuur op. En de fractie Zaanstad heeft zich losgemaakt van de SP.

Ariejan Korteweg
Michel Eggermont (l.) en Lies Schmidt aan het werk in het kantoor van de SP in Utrecht.  Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Michel Eggermont (l.) en Lies Schmidt aan het werk in het kantoor van de SP in Utrecht.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

De 33 royementen die het partijbestuur anderhalve week geleden uitvaardigde, kunnen gevolgen hebben voor de SP-lijsten bij de gemeenteraadsverkiezingen. Sommige grote afdelingen hebben kandidaten op de lijst staan van wie het lidmaatschap werd ingetrokken. Volgens het partijbestuur moeten alle kandidaten SP-lid zijn. Dat kan betekenen dat de SP in enkele grote steden niet meedoet.

In Rotterdam – waar de SP ooit werd opgericht – staan drie geroyeerde SP-leden op de kandidatenlijst. Een van hen is Tijs Hardam, tevens afdelingsvoorzitter. ‘We doen alsof onze neus bloedt en werken gewoon door voor de partij’, zegt hij. Of die houding nog lang standhoudt, hangt af van de lokale afdeling, die voor een dilemma staat: solidair zijn met de geroyeerde kameraden, met het risico buitenspel te worden gezet, of trouw blijven aan de SP en een nieuwe kieslijst opstellen. De SP heeft in Rotterdam nu twee raadszetels.

In Zaanstad zijn ze er al uit: de driekoppige fractie van de SP is ontbonden. Twee raadsleden zijn geen SP-lid meer, de derde twijfelt. Patrick Zoomermeijer, die fractieleider was en onlangs na 23 jaar lidmaatschap werd geroyeerd, typeert zichzelf als ‘horzel in de pels’. Wat hem betreft ontbeert de SP een visie op wat socialisme in de 21ste eeuw moet inhouden. Hij vindt dat de partij gefixeerd is op ‘de oude witte arbeidersklasse’. ’Standpunten over het koningshuis, de Navo, racisme of Zwarte Piet, die hoor ik niet.’

Tegengeluid

De meeste leden werden geroyeerd omdat ze lid zouden zijn van Marxistisch Forum of Rood, tot voor kort de jongerenorganisatie van de SP. Beide organisaties worden door de SP aangemerkt als politieke partijen en omdat dubbellidmaatschappen verboden zijn, is dat reden voor een royement. Zoomermeijer zegt tot geen van beide organisaties te behoren, maar werd desondanks uit de partij gezet.

‘Ik ben altijd kritisch geweest’, zegt hij. ‘Net als Rood vind ik dat de SP geen regeringsdeelname moet nastreven. Dat tegengeluid wil men niet horen, terwijl er ook bij de communistische partij in Rusland in de begintijd stromingen waren.’ Hij wil nu in Zaanstad als zelfstandige fractie zijn termijn afmaken. De naam ’De Socialisten’ lijkt hem wel wat. Daarna stelt hij zich niet meer verkiesbaar. Of de SP in Zaanstad meedoet aan de verkiezingen is niet bekend.

De meeste royementen vielen bij de afdeling Utrecht. Daar zijn elf kaderleden uit de partij gezet, onder hen de beoogde lijsttrekker Floris Boudens en Statenlid en waarnemend organisatiesecretaris Michel Eggermont. ‘Het werk moet gewoon doorgaan, anders ligt de SP op zijn kont’, zegt Eggermont. Dat iedereen op de kandidatenlijst SP-lid moet zijn, vindt hij een oneigenlijk argument. ‘In 2006 stond Huub Oosterhuis op de lijst, die was ook geen lid.’

Partij in een partij

Het Utrechtse afdelingsbestuur is afgetreden, omdat het zich voor een onmogelijke opgave gesteld ziet: de afdelingsleden willen dat de geroyeerden hun functies behouden, maar dat is in strijd met de besluiten van de partijraad. Andere afdelingen, zoals Tilburg en Schouwen-Duiveland, beraden zich nog op hun positie. In Gouda is de nummer drie op de kandidatenlijst geroyeerd.

Jannie Visscher, die zich na het wegvallen van tegenkandidaat Hardam kan opmaken voor een volgende termijn als partijvoorzitter, kon donderdag – ‘onder andere wegens vertrek van de jongerendelegatie naar de klimaatmars in Glasgow’ – geen mondelinge reactie geven. Wel stuurde ze een schriftelijke toelichting. ‘Een partij in een partij kan niet’, stelt ze. ‘Het Communistisch Platform (gelieerd aan Marxistisch Forum, red.) wil van de SP een communistische partij maken. Ze schrijven op hun website over ‘volksmilities’ en over ‘een revolutie , vreedzaam als het kan maar met geweld als het moet’. Dat wilden de leden van de SP helemaal niet.’ Volgens Visscher is het nu aan de leden van elke afdeling te zorgen dat er een goede kandidatenlijst komt.

Bij de gemeentelijke verkiezingen van 2018 mochten SP-afdelingen in een aantal gemeenten niet meedoen, omdat ze niet actief genoeg waren met flyeren of huis-aan-huisacties. De SP haalde toen 285 raadszetels, tegen 440 in 2014. De partij kampt inmiddels met een aantal verkiezingsnederlagen op rij. In Maas en Waal (Zaltbommel) en het Limburgse Horst aan de Maas doet de SP dit keer niet mee wegens een gebrek aan kandidaten.

SP-afdeling Amsterdam

Ook de afdeling Amsterdam, de afgelopen jaren de etalage voor de SP als betrouwbare bestuurderspartij, kampt met problemen, al zijn die anders van aard. De partij leverde van 2014 tot 2018 twee wethouders, Laurens Ivens en Arjan Vliegenthart, die veel waardering kregen. Bij de verkiezingen van 2018 leed de SP ook in Amsterdam verlies. Toch kon Ivens doorgaan als wethouder woonbeleid. Deze zomer moest hij voortijdig aftreden wegens grensoverschrijdend gedrag jegens vrouwelijke medewerkers. Hij is opgevolgd door Jakob Wedemeijer.

Wedemeijer verloor twee weken geleden als kandidaat van het partijbestuur de interne lijsttrekkersverkiezing van de SP met miniem verschil van Tier Bakker: 35 tegen 34 stemmen. Nadat aan het licht kwam dat Bakker bij de kandidaatstelling een arrestatie wegens huiselijk geweld uit 2018 had verzwegen, maakte hij maandag bekend terug te treden als lijsttrekker. Bakker is een pleitbezorger van Rood, de dissidente jongerenafdeling. Hij had aangekondigd dat de Amsterdamse afdeling geen Rood-leden zou royeren, zoals het partijbestuur wil. Raadslid David Schreuders is lid van Rood. Of Wedemeijer alsnog lijsttrekker wordt, is nog niet bekend.

Meer over