Routekaart naar democratie mag geen marsroute worden

Naam: Sein Win Leeftijd: 61 Nationaliteit: Birmees Beroep: Premier van de Nationale Coalitieregering van de Birmese Unie (in ballingschap) Vindt: Zonder persvrijheid kan er in Birma geen dialoog tot stand komen....

Een 'routekaart', dat is het nieuwste middel waarmee slepende problemen in de wereld te lijf worden gegaan. Het conflict tussen Israen de Palestijnen moet tot een oplossing worden gebracht met een 'routekaart voor vrede'. Het succes van de aanpak is nog lang niet bewezen, maar toch duiken ook in andere conflictgebieden ineens 'routekaarten' op.

Een van de patien wier kwalen worden bestreden met deze haarlemmerolie voor de wereldvrede is Birma, sinds de bloedig neergeslagen volksopstand voor democratie van 1988 een needogenlozer militaire dictatuur. Buurland Thailand, dat genoeg heeft van grensoverschrijdende gevolgen als vluchtelingenstromen en grootschalige drugssmokkel, ziet wel iets in een 'routekaart voor democratie'.

Thailand en Birma behoren tot de Associatie van Zuidoost-Aziatische Naties (Asean), tien landen die tegenover Birma een 'constructieve betrokkenheid' hebben betracht die weinig heeft opgelost. Dat dreigt gezichtsverlies op te leveren als de Birmese junta in 2006 op toerbeurt voorzitter wordt van de Asean. Een 'routekaart' moet er nu voor zorgen dat Birma stap voor stap, maar wel graag v2006, een acceptabel soort democratie wordt.

'Birma is een haard van onrust in Zuidoost-Aziwaar de andere landen bezig zijn zich te hervormen en aan te passen aan de mondialisering', zegt Thaung Htun, minister van Buitenlandse Zaken van de regering-in-ballingschap van de democratische en etnische verzetsgroepen in Birma. Samen met premier-in-ballingschap Sein Win bezoekt hij aanstaand EUvoorzitter Nederland in de hoop zich te verzekeren van de steun van de Europese Unie in het 'routekaart'-proces.

Thailand kwam wel met het idee van een 'routekaart', maar had die nog niet ingevuld met concrete stappen. De Staatsraad voor Vredeen Ontwikkeling, zoals het militaire bewind zich noemt, stippelde onmiddellijk een eigen marsroute uit: er moet 1) een Nationale Conventie komen die 2) een nieuwe grondwet schrijft. Maar dat gaat de regering-in-ballingschap toch echt te snel, legt premier Sein Win uit.

'Je kunt alles wel opschrijven zodat het er perfect uitziet. Maar er moet ook werkelijk iets veranderen. De militairen willen beginnen met een Nationale Conventie en een grondwet en die moeten er natuurlijk ook komen, maar niet als eerste stap. Eerst moet oppositieleider Aung San Suu Kyi worden vrijgelaten, die sinds vorig jaar mei weer onder huisarrest staat.'

'Ook de andere leiders van de Nationale Liga voor Democratie (NLD) moeten vrijkomen. En de media moeten hun vrijheid krijgen. De mensen moeten zich toch kunnen uitspreken', stelt de NLDpremier. 'Nu is er geen rechtsstaat, nu gelden er geen mensenrechten. De militairen moeten eerst met de oppositie praten. Ze hebben nog helemaal niet gezegd wie er in de Nationale Conventie komen en hoe de afgevaardigden worden genomineerd.'

Sein Wins achterdocht is begrijpelijk. Zelf was hij een van de winnende NLD-kandidaten in de verkiezingen van 1990 de enige verkiezingen die de militairen in Birma ooit hebben durven organiseren, in de verwachting dat de meerderheid van plattelandsbewoners de voor democratie strijdendestedelingen op hun nummer zou zetten. Het kwam de junta duur te staan: de democraten veroverden 136 van de 146 kiesdistricten.

Die uitslag werd door de militaire machthebbers onder ijzig stilzwijgen genegeerd. Het gekozen parlement werd niet bijeengeroepen. Wat er wel kwam was een grondwetgevende vergadering waarvan de leden door de junta waren benoemd. Die is enkele jaren later een stille dood gestorven, verstikt door een wurgkoord van militaire instructies en militaire bewakers. En dan nu weer een Nationale Conventie?

'Niet zonder de Nationale Liga voor Democratie', bezweert Sein Win. 'De internationale gemeenschap moet geen afwachtende houding aanneming, maar basisvoorwaarden stellen. Want de militairen hebben wel een dialoog met Aung San Suu Kyi beloofd, maar er gebeurt niets. Terwijl de leidster van de oppositie toch rustig thuis zit. Wat kan makkelijker zijn?' Zijn spottende lachje klinkt zacht. 'De militairen voeren geen enkel overleg met wie ook van de etnische of democratische partijen.'

Een gei¿soleerd bewind als dat van Birma is betrekkelijk onkwetsbaar voor buitenlandse druk. Maar de regering-in-ballingschap gelooft heilig in economische sancties. 'Birma exporteert voor zo'n vierhonderd miljoen dollar per jaar naar de lidstaten van de Europese Unie', stelt minister van Buitenlandse Zaken Thaung Htun. 'De burgers hebben daar niets aan, die zijn nog altijd straatarm. De militairen geven ruwweg de helft van de begroting uit aan Defensie, en nog geen tien procent aan de bevolking. Sancties treffen dus altijd doel.'

Meer over