Roemer in tv-docu: eenzame strijder in de traditie-Marijnissen

SP-lijsttrekker Emile Roemer stond er in de verloren verkiezingscampagne goeddeels alleen voor. Alleen wanneer hij speeches schrijft. Alleen voor aanvang van de tv-debatten. Alleen in de auto, in de nacht op weg naar huis. Nauwelijks ondersteund door zijn campagneteam.

Maartje Bakker en Ron Meerhof
Emile Roemer met zijn vrouw en dochter en Coen Verbraak (R) tijdens de presentatie van Emile Roemer, Tussen pieken en peilen. De documentaire van Verbraak wordt zondag 23 december door de Vara uitgezonden. Beeld anp
Emile Roemer met zijn vrouw en dochter en Coen Verbraak (R) tijdens de presentatie van Emile Roemer, Tussen pieken en peilen. De documentaire van Verbraak wordt zondag 23 december door de Vara uitgezonden.Beeld anp

Dat is het beeld dat oprijst uit een televisiedocumentaire gemaakt door Coen Verbraak. Hij volgde de SP-leider tijdens campagnebesprekingen, voor en na debatten en mocht meekijken terwijl Roemer op 12 september te horen kreeg dat hij geen zetelwinst had geboekt. De documentaire, die maandagavond in première ging en komende zondag op televisie wordt uitgezonden, heet Tussen pieken en peilen. Hij had ook De eenzaamheid van Emile Roemer kunnen heten.

Al jaren doen er geruchten de ronde. Achter de schermen zou oud-partijleider Jan Marijnissen nog steeds aan de SP-touwtjes trekken, bijgestaan door senator Tiny Kox - en laat die in 2012 nou net lid zijn van het campagneteam. Steevast duikt ook de naam van partijsecretaris Hans van Heijningen op. Hoe vaak de SP'ers ook bezweren dat Roemer de dienst uitmaakte, de geruchten verdwijnen nooit.

Geen marionet
Onterecht, blijkt nu. Roemer is geen marionet. Allesbehalve. Hij wil op eigen kracht een missie volbrengen: de SP de grootste partij van Nederland maken. Niemand die hem daarbij helpt.
De film begint op 1 juni, terwijl Roemer thuis zit te schaven aan zijn speech voor het congres van de dag erna. 'Ik schrijf het allergrootste deel zelf', vertelt hij. Andere lijsttrekkers huren speechschrijvers in voor die taak. De slotzin van die toespraak? 'Ik ben er klaar voor. De SP is er klaar voor.' In die volgorde.

Sinds de deconfiture van PvdA-leider Ad Melkert in 2002 hoeden campagneteams zich voor het agendatechnisch uitwonen van hun kandidaat. Bij de SP moet Roemer zelf in een agendabespreking aan de rem trekken. 'Hier zit ik niet op te wachten. Ik wil kunnen napraten met die studenten.'

Bij de aftrap van de campagne komen Marijnissen en Roemer elkaar tegen. Beiden gaan speechen. Op het laatste moment brengt Roemer zijn voorganger op de hoogte wat hij gaat zeggen. 'Dat ik in Den Haag zal doen wat ik in Boxmeer als wethouder ook heb gedaan: puinruimen. Of wil jij daar liever op ingaan?' Op dezelfde dag beslist Roemer, zonder iemand in te lichten, zijn tekst niet te gebruiken en uit het hoofd te speechen.

Niet diep
Dan de voorbereiding op het eerste debat, het debat tussen vier 'premierskandidaten'. Invloedrijk Tweede Kamerlid Ronald van Raak is erbij, senaatsfractievoorzitter Kox, campagneleider Arjan Vliegenthart. De onderwerpen vliegen over tafel. Nederland socialer, de zorg, de ruk naar Europa, en dat allemaal in een paar minuten. Er wordt gelachen, maar het gaat niet diep. De adviseurs blijven hangen in gemeenplaatsen. Toch is te zien hoe Roemer zich daarop verlaat in de debatten.

Het is nogal een verschil met wat te zien was in die andere film over een verkiezingscampagne, van de PvdA in 2006, met Wouter Bos in de hoofdrol. Daar leefde zijn campagneteam zich in zijn tegenstanders in, probeerde zijn opmerkingen te slijpen. Ook tijdens de verkiezingscampagne van 2012 verschenen andere lijsttrekkers door en door getraind ten tonele.

Vlak voor en na de debatten is Roemer op zichzelf aangewezen. Hij ijsbeert door een lege gang. Wordt over lege snelwegen naar huis gereden, starend uit het raam. Zelf voelt Roemer zich vooral door de media in de steek laten. Na een optreden bij De Wereld Draait Door, waar Roemer wordt aangevallen door drie 'gesprekspartners', onder wie Peter R. de Vries, zegt Roemer tegen zijn vrouw: 'Ze hebben keihard karaktermoord gepleegd bij de VARA, om Samsom naar boven te halen.'

De verkiezingsuitslag komt. Roemers gezicht verstrakt. Hij is omringd door familie en campagneteam. Niemand zegt iets. Ook Roemer niet. Het is zijn verantwoordelijkheid, zijn verwijt aan zichzelf en aan anderen, zijn verlies.

Pas na een hele tijd legt zijn vrouw haar hand op de zijne. En stelt Marijnissen de vraag: 'Heb je al plannen getrokken?' Het antwoord van Roemer: 'Dat wil je niet weten.' Marijnissen: 'In 2003 ging ik terug van 21 naar 9. Maar de keer daarop had ik ze wel.'
Ik. Niet wij.

De documentaire wordt zondagavond 23 december om 22:10 uur uitgezonden

null Beeld anp
Beeld anp
null Beeld anp
Beeld anp
Meer over