Roemeense premier Ponta treedt af om brand in nachtclub

De tienduizenden Roemenen die dinsdagavond spontaan de straat opgingen om te demonstreren tegen hun regering, zijn op hun wenken bediend. De volgende ochtend kondigde premier Victor Ponta zijn aftreden aan, waardoor ook zijn regering demissionair werd.

Duizenden demonstranten in Boekarest Beeld ap
Duizenden demonstranten in BoekarestBeeld ap

Directe aanleiding is de brand in de nachtclub Colectiv, waarbij vrijdag 32 mensen omkwamen en 180 mensen gewond raakten. Maar Ponta's positie was al wankel wegens corruptiepraktijken. Na eerder een plagiaataffaire rond zijn proefschrift te hebben overleefd, kwam hij deze zomer onder verdenking te staan van witwassen en valsheid in geschrifte in zijn tijd als advocaat.

De bijbehorende rechtszaak dreigde van hem het prominentste slachtoffer te maken van de anticorruptiedienst DNA onder aanvoering van Laura Kövesi. Die officier van justitie, een voormalig profbasketbalster, heeft in de afgelopen twee jaar faam verworven door vier ministers, vijf volksvertegenwoordigers, vijf rechters en elf burgemeesters veroordeeld te krijgen.

Roemeense premier Victor Ponta Beeld epa
Roemeense premier Victor PontaBeeld epa

Communistisch verleden

De premier dreigde haar volgende slachtoffer te worden, maar de 43-jarige sociaal-democraat met een communistisch verleden koos voor een meer eervol ogende aftocht. Zijn aftreden plaatste hij in het licht van het nachtclubdrama, waarvoor hij algehele politieke verantwoordelijkheid wenst te dragen. 'Ik denk niet dat het eerlijk is de verantwoordelijkheid te laten bij de mensen in het veld, bij de burgemeesters, staatssecretarissen en ministers. Ik ben bereid om het gebaar te maken dat een deel van de maatschappij van me verwacht en hoop dat mijn aftreden tegemoetkomt aan de verwachtingen van demonstranten', zei hij.

Dat hij het veld ruimt zonder dat hem direct verantwoordelijkheid voor de brand kan worden verweten, motiveerde hij als volgt: 'Ik doe dit omdat ik in mijn jaren als politicus gewend ben geraakt aan het politieke gevecht, maar ik wil niet vechten tegen het volk.'

Corruptie

De 25 duizend demonstranten en de Roemeense publieke opinie zijn ervan overtuigd dat corruptie een belangrijke verklarende factor vormt voor de brand. De conservatieve president van het land, Klaus Iohannis, deelt die mening. Hij won vorig jaar de presidentsverkiezingen van Ponta door te fulmineren tegen het corrupte, politieke systeem.

Afgelopen zondag herhaalde hij zijn afkeer in scherpe bewoordingen naar aanleiding van het drama in de nachtclub. 'We moeten niet langer de incompetentie van de autoriteiten tolereren, de inefficiëntie van instanties en we mogen niet de corruptie zo ver laten doorgroeien dat die uiteindelijk doodt', schreef hij op zijn Facebook-pagina.

'Corruptie doodt', stond er prompt op de spandoeken waarmee Roemenen dinsdagavond de straat opgingen. Ook scandeerden de demonstranten dat de leden van de regering 'moordenaars' zijn. Aan het protest namen vooral goed opgeleide twintigers en dertigers deel, aldus Andrei Chirileasa, adjunct-hoofdredacteur van de website Romania-Insider.com. 'Mensen die goed betaalde banen bij grote multinationals hebben gevonden, hun eigen bedrijven zijn begonnen en de nieuwe middenklasse vormen', schrijft hij in een commentaar op de demonstratie. 'Velen van hen zijn zich al jaren bewust van het corrupte systeem, maar kozen ervoor het te negeren, denkend dat ze er niet door zouden worden geraakt.'

Een kind met een vel papier met de tekst 'Oprea + Ponta - aftreden!' Beeld ap
Een kind met een vel papier met de tekst 'Oprea + Ponta - aftreden!'Beeld ap

Strijd

Maar de corruptie raakt niet alleen aan hun veiligheid ('ieder van hen had in Colectiv kunnen zijn'), maar ook aan de kwaliteit van de wegen en de gezondheidszorg, betoogt hij: 'Te vaak hebben de Roemenen tragedies laten passeren. Ze hebben hun woede opgekropt en gepoogd door te gaan met hun leven. (...) Maar het gevaar is groot. Corruptie doodt! We moeten hier iets aan doen!' Op Roemeense sociale media is de hashtag #coruptiaucide (corruptie doodt) alom aanwezig.

De strijd is in volle gang. De anticorruptiedienst DNA heeft zijn actieradius in de afgelopen twee jaar sterk opgevoerd. Onder aanvoering van Kövesi werden binnen een jaar vierduizend gevallen onderzocht, met een groot aantal veroordelingen als resultaat.

'Bij gewone Roemenen is de dienst heel populair geworden', stelt een Roemeense waarnemer. Brussel is al even enthousiast - vorig jaar merkte een Europees rapport op dat de DNA (jaarbudget 22 miljoen euro) een van de efficiëntste corruptiebestrijders van de EU is. Ook waarschuwde de Commissie de Roemeense regering om niet te proberen stromannen te plaatsen bij de DNA. Inmiddels is de regering demissionair en komen er wellicht vervroegde verkiezingen. Na de bekendmaking van het aftreden van zijn rivaal Ponta riep president Iohannis nogmaals op tot fundamentele veranderingen in de Roemeense politiek.

Meer over