Reportage

Robot Eddy leert groep 1 een lesje

Vanaf deze week is robot Eddy met bijbehorende software te koop voor alle basisscholen in Nederland. In Lunteren vertoont hij al een tijdje zijn kunsten. Kinderen en docenten zijn enthousiast.

Rik Kuiper
Robot Eddy met leerlingen van groep 1 van basisschool De Triangel. Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant
Robot Eddy met leerlingen van groep 1 van basisschool De Triangel.Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Op een tafel in de hoek van het kleuterlokaal kijkt Eddy stil voor zich uit. Eddy is een robot, een rood-wit exemplaar met een lengte van 58 centimeter, met armen en benen en een hoofd met glanzende ogen. Om hem heen liggen A4'tjes met foto's van dieren. Vier onrustige kleuters kijken hem aan.

'Hallo', zegt de robot met een vlakke computerstem. 'Ik ben klaar voor het dierenspel. Druk op mijn voorhoofd om te beginnen.'

Een kleuter doet wat gevraagd wordt, waarna de robot de regels van het spel uitlegt. De kinderen moeten een van de dierenfoto's pakken die op tafel liggen. Vervolgens moeten ze aangeven of je dat dier in Nederland op de boerderij, in de natuur of in de dierentuin kunt vinden.

Florian (4) pakt de foto van een olifant. Hij duwt het plaatje bij de robot in zijn gezicht.

'Laat me het plaatje nog wat langer zien, alsjeblieft', zegt Eddy.

De kleuter houdt het dier iets hoger, zodat het cameraoog het kan herkennen.

'Dit is een olifant', zegt de robot nu, gevolgd door een paar feitjes over olifanten. 'Waar kun je dit dier zien in ons land?'

Even later houdt Florian een plaatje omhoog. Eddy antwoordt: 'Jammer, dat is helaas niet goed. Dit dier leeft hier niet in de natuur.'

CNS de Triangel in Lunteren is een van de eerste basisscholen met een robot. Het apparaat speelt spelletjes met de kinderen, geeft dansles en laat zich programmeren. Zowel leerlingen als docenten zijn enthousiast.

'Kinderen zijn geïntrigeerd door dat ding', zegt kleuterjuf Imke Bokschoten. 'We werken ook met iPads, maar zo'n robot geeft veel meer interactie. Kinderen hoeven ook niet de hele tijd stil te zitten. Ze krijgen de stof eens op een andere manier aangeboden.'

De school in Lunteren fungeerde het afgelopen jaar als proeftuin voor onderzoekers van Hogeschool de Kempel in Helmond, een instelling die alleen een opleiding tot basisschoolleraar aanbiedt. Samen met andere partijen ontwikkelde De Kempel een onderwijsrobot.

Niet dat zo'n elektronische opdonder de docent helemaal gaat vervangen, zegt Erik Zagwijn van de hogeschool, maar een robot kan een prima middel zijn om kinderen iets bij te brengen. 'Leerlingen reageren positief op een robot. Ze zijn gemotiveerd om ermee te werken. Dat biedt kansen.'

Probleem met robots is echter dat ze lastig in de omgang zijn. Om zo'n apparaat iets nuttigs te laten doen, is flink wat programmeerwerk nodig. Een therapeut van het Leo Kannerhuis, waar robots werden ingezet om autistische kinderen te helpen, klaagde onlangs in de Volkskrant dat het dagen kostte om hun robotje klaar te stomen voor een therapiesessie van twintig minuten.

null Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant
Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Zelf lessen ontwikkelen

Dat moest anders, dachten Zagwijn en de zijnen, wilden ze een robot succesvol in het onderwijs kunnen inzetten. En dus ontwikkelden ze nieuwe software voor de bestaande NAO-robot van het Franse bedrijf Aldebaran Robotics.

'Die software werkt net zo eenvoudig als Powerpoint', zegt Zagwijn. 'We hebben invulschermen waar je kunt invullen wat de robot moet zeggen en je kunt plaatjes toevoegen die de robot herkent. Zo kunnen docenten hun eigen lessen ontwikkelen. Ze kunnen steeds iets nieuws bedenken, zodat het niet saai wordt.'

Gaan docenten dat ook doen? Dat moet nu blijken. Het hele pakket - Eddy met software - is vanaf deze week beschikbaar voor basisscholen in het hele land. Ze kunnen het aanschaffen bij de Rolf groep, leverancier van schoolmaterialen. Die was ook betrokken bij de ontwikkeling. De kosten: circa 10 duizend euro, inclusief training voor de docenten.

Maar let op, waarschuwt directeur Klazien van der Vlist van De Triangel. Want met de aanschaf alleen ben je er nog niet. 'Een school moet er zelf ook veel energie in steken. Twee collega's trekken hier de kar. Het liefst zou ik ze daar een dagdeel voor vrijroosteren, maar dat lukt met de huidige financiën niet. Ze moeten wel een stapje extra lopen.'

Dat de kinderen veel plezier beleven aan de robots, staat buiten kijf. Neem Sam (11) uit groep 8, die op de eerste verdieping van de school achter een computer zit. Voor hem ligt tekst, een dialoog tussen een ziek meisje en een verpleegkundige. De robot moet die gaan uitspreken.

'Ik heb alles al ingetypt', zegt Sam. 'Nu moet ik er nog moves aan toevoegen. Anders staat de robot gewoon stil en dat is saai. En ik kan ook een stem kiezen. Ik heb voor de verpleegkundige een hogere stem gekozen.'

Sam is nu bezig een script voor de robot te schrijven. Met de software van De Kempel geeft hij stap voor stap aan wat de robot in welke volgorde moet zeggen, of hij daar een beweging bij moet maken en of hij een emotie moet tonen.

'Het is heel leuk', zegt Sam even later, nadat hij de robot een demonstratie heeft laten geven. 'Ik kan de robot precies laten doen wat ik wil. Als ik dat zie, denk ik: dat heb ik allemaal toegevoegd.'

En leert hij er ook iets van? 'Jazeker', zegt Sam. 'Er komen steeds meer technische dingen in de wereld. Misschien ga ik later ook wel met robots werken, en dan weet ik al een beetje hoe ik die moet programmeren.'

Robot Eddy Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant
Robot EddyBeeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant
Meer over