Roberto Saviano

Saviano haalt veel overhoop in zijn boek over een populair wit goedje.

Roberto Saviano: Zero zero zero

***

Uit het Italiaans vertaald door Jan van der Haar.

De Bezige Bij; 414 pagina's; euro 19,90.

Homer Simpson, de Teletubbies, Hello Kitty - het zijn niet echt namen die je verwacht in een rauwe, geschreven documentaire over het helse witte poeder dat cocaïne heet. En toch figureren deze vrolijke verschijningen in Zero zero zero van Roberto Saviano. Op de cocaïnebroodjes die de hele wereld over worden gesmokkeld, prijken vaak logo's. Die fungeren als kwaliteitssymbool: 'Het merkteken beschermt de integriteit van elk apart broodje en daarmee garanderen de drugsbaronnen dat ze uitsluitend zuiver vermalen spul exporteren. De goede naam van het kartel staat voorop.' Die logo's kunnen van alles zijn, Chinese tekens, vlaggen, en ook genoemde cartoonhelden. Niets menselijks is de cokecrimineel vreemd.

De Napolitaan Saviano (1979) wordt gefascineerd door de georganiseerde misdaad, bleek al uit Gomorra (2006), het wereldberoemde en verfilmde boek over de mafia van Napels en omstreken, de camorra. Zero zero zero heeft hij opgedragen 'aan alle carabinieri van mijn bewakingsgroep. Aan de 38.000 uren die we samen hebben doorgebracht.'

In Zero zero zero daalt Saviano diep af in de 'cokewitte hellekringen', inclusief de productie, de kartels, de wereldwijde logistiek, het witwassen van de opbrengsten, de rol van de criminaliteit op de diverse continenten, van Mexico tot Calabrië, van de City van Londen tot Guinee-Bissau. Dat is veel - te veel. Zero zero zero is daardoor rommelig, slordig en ondanks het flitsende onderwerp bij vlagen zelfs saai.

Waar cocaïne ooit de levertraan van de yuppie was, is het gebruik ervan inmiddels gedemocratiseerd: 'Pubers, die eerst ver van dit soort gebruik af stonden, vormen het aantrekkelijkste marktsegment.' Stress, prestatiedrang, de pijn van het leven - het is allemaal veel beter te doorstaan met een lijntje. En dus neemt de cocaïneconsumptie wereldwijd gestaag toe.

Afrika is in opkomst als afzetgebied, Rusland idem dito. De rest is economie: hoe groter de vraag, des te hoger de prijs. En dus wordt de handel steeds vindingrijker en genadelozer. Naast de bolletjesslikkers (geboekstaafd record: in 2009 werd op Schiphol een man aangehouden met 2,2 kilo in 218 ingeslikte bolletjes) en de verstopte partijen in zeecontainers, worden bijvoorbeeld ook speciaal gebouwde onderzeeërs ingezet om het snuifgoedje naar de gebruiker te krijgen, alleen weet niemand op welke schaal.

'Verhalen verhalen verhalen', schrijft Saviano buiten adem, 'ik kan er maar niet los van komen.' Daarin ligt het manco van dit boek: Zero zero zero is geen verhaal, het is een uitpuilende knipselmap. Daar zit indrukwekkend materiaal bij, zoals de vele minibiografieën van drugsbaronnen (m/v) - de waanzin, de hebzucht en de wreedheid. Saviano verrichtte indrukwekkend researchwerk, maar hij is er niet in geslaagd al het materiaal om te vormen tot een scherpe cocaïnebiografie.

Heeft hij dan wel een oplossing voor de wereldwijde vernietiging die coke veroorzaakt? Ja: legalisering. 'Want die treft precies het terrein waar cocaïne van profiteert, de economische wet van vraag en aanbod. Als je de vraag drooglegt, zal alles eromheen verwelken als een bloem zonder water.' Dat is, in de formulering en de manier van denken, exemplarisch voor de rommeligheid waaraan Zero zero zero van begin tot eind lijdt.

undefined

Meer over