'RMS-bezoek aan Ambon is mijlpaal'

'Ach welnee man', zegt RMS-leider Tutuhatunewa, 'absoluut geen hoera-stemming. We lachen onze buik krom over de berichtgeving.'..

De vraag was wanneer hij een congres zou beleggen om officieel de onafhankelijkheidsproclamatie van 24 april 1950 in te trekken. Immers, had de RMS-delegatie na een onderhoud met president Wahid van Indonesië niet verklaard dat de RMS-regering-in-ballingschap niet meer streeft naar een onafhankelijke republiek Zuid-Molukken (Republik Maluku Selatan).

'Nee', zegt RMS-president Tutuhatunewa, 'ik heb ze vanmorgen telefonisch gesproken, en zij lachen zich de buik ook krom. Het bericht is volkomen uit de context geplukt. Wij zijn bereid over alles te praten, maar eerst moet Jakarta zorgen voor orde en rust op Ambon.'

De officiële ontvangst van Nederlandse RMS'ers door de Indonesische president Wahid (Gus Dur) én hun bezoek met hem aan Ambon zijn natuurlijk mijlpalen van jewelste, vindt ook Frans Tutuhatunewa. 'Aan bijna vijftig jaar verstarring is een eind gekomen. Maar dat gepraat nu al over autonomie en een referendum is volkomen onzin. Het moet allemaal blijken wat er terecht komt van mooi gepraat.'

Formeel houdt de RMS-leiding in Nederland vooralsnog dus vast aan de onafhankelijkheidsproclamatie en de eis tot soevereiniteit van de Molukken?

Tutuhatunewa: 'Het is machtspolitiek van de Indonesische regering. Jakarta heeft ons nu nodig om te proberen een eind te maken aan de rotzooi van de religieuze conflicten op de Molukken. En dan? Democratie? Sociale wetgeving? En sodemieteren dan de migranten ook op van de Molukken?'

Dit is de hulp die de RMS-regering in Nederland wil aanbieden aan haar vriend Gus Dur in Indonesië: 'Onze mensen als onafhankelijke waarnemers op de Molukken zodra rust en orde hersteld zijn en de grootste humanitaire nood gelenigd is. Tijdelijk zou er dan een burgerbestuur moeten komen, met eigen politie en eigen justitie van de Molukken. Een referendum wordt pas de volgende fase.'

Tutuhatunewa weet ook dat in zo'n volksraadpleging een onafhankelijk Molukken naar het 'christelijk' RMS-ideaal geen schijn van kans maakt. De moslims zijn veruit in de meerderheid, en ook onder de christenen op Ambon laten zich RMS-aanhangers tot nu toe niet als zodanig kennen.

De Molukse RMS-leider in Nederland probeert daarom ook een staaltje machtspolitiek uit tegenover Jakarta nu hij daartoe, totaal onverwacht, in de gelegenheid wordt gesteld door de Indonesische onmacht de religieuze moordpartijen op de Molukken (ruim duizend doden inmiddels) te beëindigen. Een rol die hij tot voor kort niet gedacht had ooit te zullen spelen.

Frans Tutuhatunewa was, voordat hij een paar jaar geleden de oude Manusama opvolgde als RMS-president-in-ballingschap, huisarts in Friesland en een verlicht aanhanger van het RMS-ideaal. Dat wil zeggen: De RMS als identiteit en legitimiteit voor de (aanwezigheid van) Molukkers in Nederland. En: niet wij hier met ons veertigduizenden kunnen bepalen wat de toekomst van Maluku moet zijn, dat is een zaak van de mensen ginds. Wij hier kunnen helpen, maar zij daar beslissen.

Dat is na de Molukse treinkapingen en gijzelingen (1975 Wijster/Amsterdam: vier doden, 1977 De Punt/Bovensmilde: acht doden, 1978 Assen: een dode) geleidelijk ook de mening geworden van het merendeel van de Molukkers in Nederland.

Tutuhatunewa bekommerde zich vooral om de sociale omstandigheden en het isolement van de Molukkers in Nederland, veel minder om RMS-politiek in enge zin. Zo opereerde hij ook als RMS-leider. 'Maar 't kan verkeren', weet Tutuhatunewa, 'als Gus Dur je nodig heeft.'

Meer over