Nieuws

RIVM: beetje ventilatie helpt mogelijk flink tegen besmetting via lucht

Ventilatie kan besmetting met het coronavirus door de lucht mogelijk aanzienlijk beperken. Dat concludeert het RIVM in een nieuw onderzoeksrapport dat dinsdag naar de Tweede Kamer is gestuurd.

Hessel von Piekartz
De resultaten betekenen niet dat clubs en concertzalen, mits goed-geventileerd, nu weer onbeperkt de deuren kunnen openen. Ventilatie kan enkel virusverspreiding door de lucht beperken.  Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
De resultaten betekenen niet dat clubs en concertzalen, mits goed-geventileerd, nu weer onbeperkt de deuren kunnen openen. Ventilatie kan enkel virusverspreiding door de lucht beperken.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Vooral in nachtclubs en concertzalen is het potentiële effect groot. In die situaties zingen, schreeuwen en praten mensen waardoor ze relatief veel virusdeeltjes uitstoten die zich via de lucht verspreiden. Al een beetje frisse lucht beperkt het aantal besmettingen via zogenoemde aerosolen aanzienlijk. In schoollokalen, theaters en kantoren, waar mensen minder deeltjes uitstoten, is het effect gering.

Het RIVM baseert de resultaten op een computermodel. Zo berekende het instituut dat in een nachtclub waar één besmette persoon drie uur lang verblijft, het gemiddelde aantal verwachte covidgevallen van 8,4 naar 2,4 daalt als de minimale ventilatie-eisen worden gevolgd. Het gaat dan om ventilatie volgens de eisen van het Bouwbesluit 2012, waar gebouwen in principe aan moeten voldoen. Als een nachtclub de striktere ventilatieregels van de World Health Organisation (WHO) hanteert, daalt het aantal verwachte besmettingen door luchtdeeltjes zelfs naar 0,82.

‘Dit onderzoek bevestigt vooral wat we uit steeds meer studies leren: dat verspreiding van het virus via de lucht een belangrijke besmettingsfactor is’, zegt Louis Kroes, viroloog aan het LUMC. ‘Er is één belangrijke kanttekening: het is een theoretisch model. Uiteindelijk moeten we zien of ventilatie in de praktijk daadwerkelijk besmettingen scheelt.’ Daarvoor inmiddels voorzichtig bewijs, zegt Kroes. ‘Uit een Zwitserse studie blijkt dat in klaslokalen zonder ventilatie meer besmettingen voorkomen dan in klaslokalen met luchtverversing.’

‘Geen koerswijziging’

In Nederland is ventilatie lange tijd geen officiële coronamaatregel geweest. Pas in juli dit jaar nam het kabinet ventileren van binnenruimte op in de basisregels. Premier Rutte adviseerde onder meer om huizen regelmatig een kwartier te luchten. Op de website van het RIVM stond tot mei dit jaar dat de verspreiding via van het coronavirus via luchtdruppels een ‘minder belangrijke besmettingsroute’ is.

Volgens een woordvoerder adviseert het RIVM langer om goed te ventileren. ‘Al in juni 2020 hebben we daarover een advies op onze website geplaatst.’ Van een koerswijziging is overigens geen sprake, benadrukt hij. ‘We hebben altijd gezegd dat directe besmetting, als mensen onvoldoende afstand houden, de belangrijkste besmettingsroute is. Dat blijft na dit onderzoek hetzelfde.’

Een officiële ventilatierichtlijn voor bijvoorbeeld winkels en horeca is er in tegenstelling tot andere landen niet. Zo is in België ventilatie een belangrijke pijler van het coronabeleid. Daar zijn sinds deze zomer ventilatiemeters verplicht in onder meer horeca en sportclubs.

Verspreiding beperken

Viroloog Kroes hoopt dat ook Nederland concrete ventilatiemaatregelen gaat overwegen. ‘Nu steeds duidelijker wordt dat het verversen van lucht verspreiding van het virus beperkt moeten we heel gericht kijken naar beleid. Moeten we bijvoorbeeld Co2-meters ophangen om ventilatie te meten? In Nederland is daar vooralsnog weinig aandacht aan besteed. Je kunt het risico met zulke maatregelen natuurlijk nooit beperken tot nul: maar het gaat erom dat je er alles aan doet.’

De resultaten betekenen niet dat clubs en concertzalen, mits goed-geventileerd, nu weer onbeperkt de deuren kunnen openen. Ventilatie kan enkel virusverspreiding door de lucht beperken. Het risico op directe besmetting, door zwaardere druppels, blijft onverminderd, benadrukt de RIVM-woordvoerder. Bovendien staan mensen in dit soort situaties juist dicht op elkaar, wat het besmettingsrisico weer verhoogt.

Meer over