op het tweede gezicht

Rijkste vrouw van Amerika, Mackenzie Scott, is een anarchistische filantroop

null Beeld Javier Muñoz
Beeld Javier Muñoz

Olaf Tempelman legt bekende buitenlanders op de sofa. Deze week: Mackenzie Scott, ex-vrouw van Jeff Bezos, geeft zo makkelijk geld weg dat het filantropische establishment in de VS op zijn grondvesten trilt.

Olaf Tempelman

Over de term ‘op het tweede gezicht’ gesproken: eerst noemen ze je een hebzuchtige ex, daarna blijk je een engel van vrijgevigheid. In 2019 was ‘greedy’ in Amerikaanse media een adjectief voor Mackenzie Scott Tuttle (1970). Dat jaar eindigde haar huwelijk met Jeff Bezos, ceo van Amazon.com. De scheiding maakte van haar in een keer de rijkste vrouw ter wereld. Haar advocaten sleepten er 4 procent van Amazons aandelen voor haar uit. In 2019 stond ‘de rijkste ex allertijden’ in de paaseditie van deze krant bij de hoofdzonde Avaritia (hebzucht), in 2021 bij de kardinale deugd Caritas (naastenliefde). In haar thuisland is de term ‘Saint Mackenzie’ al gespot.

4 miljard schonk ze in de coronawinter 2020-2021 aan voedselbanken en armoedeorganisaties. ‘Deze pandemie is de sloophamer geweest in de levens van Amerikanen die al aan het worstelen waren’, zei ze, toevallig precies in de tijd dat Amazon in het nieuws was wegens het tegenwerken van personeel dat 15 dollar per uur verdiende en een vakbond wilde oprichten. In de zomer dat haar ex-man met zijn eigen ruimtevehikel de dampkring verliet, gaf zij nog een paar miljard weg.

Vorige week bleek dat ze in 2021 nog meer heeft gedoneerd dan de Bill & Melinda Gates Foundation. Bléék, want ze heeft geen stichting met een pr-afdeling die giften in de publiciteit brengt en bedingt dat er in ruil voor een schenking een zaal of een gebouw naar de gever wordt vernoemd wordt. Een revolutie in de liefdadigheidsbranche, stelde The New York Times.

Mackenzie Scott (haar achternaam Tuttle laat ze tegenwoordig weg) zocht alleen de publiciteit voor de promotie van haar romans. Toen ze in Princeton studeerde, zat ze in het schrijfklasje van Toni Morrison (Nobelprijs in 1993). Die achtergrond lag aan de basis van de firma Amazon.com. Zij wist veel van boeken, haar echtgenoot was een whizzkid. Het bedrijf dat nu een eigen ruimtevaartprogramma heeft, begon in 1993 in hun garage als ’s werelds eerste onlineboekhandel.

Ze heette nog Mackenzie Bezos toen ze debuteerde met The Testing Of Luther Albright, over een dambouwer in wiens leven alle dammen doorbreken. Die hoofdpersoon wordt een boek lang geconfronteerd met de ontoereikendheid van al zijn ratio. Ze kreeg goede recensies, maar had waarschijnlijk nog betere recensies gekregen als ze niet ‘de vrouw van’ was geweest. De tragiek van deze auteur is dat ze nooit meer louter als auteur zal worden gezien.

Er zijn mensen die zeggen dat ze uitpakt met filantropie om niet de rest van haar leven als ‘ex van Jeff Bezos’ te worden geëtiketteerd. Uit het filantropische establishment klinkt kritiek op haar ‘ongeorganiseerde’ of ‘anarchistische’ manier van doneren: wie kleine organisaties onder enorme geldsommen bedelft, riskeert dat ze meer kwaad dan goed doen. Uit conservatieve kringen klinkt kritiek op haar giften aan ‘militante’ linkse organisaties. En dan zijn er nog de aloude bezwaren tegen filantropie zelf: filantropie is de uitlevering van kwetsbare mensen aan de willekeur van de rijken. Als je arm bent en geen filantroop je leuk vindt, heb je pech gehad.

Het kan zomaar zijn Mackenzie Scott die bezwaren deelt. In een communiqué in juni stelde ze haar best te doen ‘een fortuin weg te geven dat mogelijk werd gemaakt door systemen die hard aan verandering toe zijn’. Van het ex-echtpaar Bezos hield alleen de mannelijke helft tirades tegen belasting betalen. Als Mackenzie Scott ook doneert aan het Amerikaanse ministerie van Sociale Zaken, houdt ze dat zeker geheim.

Meer over