RID’er zit in schemergebied tussen AIVD en politie

Er wordt veel informatie verzameld door Regionale Inlichtingendiensten waarvan AIVD noch politie weet hebben. De controle is minimaal, aldus buro Jansen & Jansen....

Wie was de man die de Regionale Inlichtingendienst (RID) Rotterdam-Rijnmond vertelde over de seksuele escapades van wijlen Pim Fortuyn?

De man die sprak met de RID moet met eigen ogen hebben gezien wat er gebeurde tijdens vermeende seksfeesten in de stad. Wie hij was, zal waarschijnlijk nooit duidelijk worden. Er is in deze zaak veel informatie uitgelekt maar dit geheim is tot nu toe bewaard gebleven.

Minister Remkes van Binnenlandse Zaken moet wel de vraag beantwoorden of iemand opdracht gaf tot een onderzoek naar politici. Tot nu toe houdt hij vol dat alleen is gesproken met een tipgever. De RID noteerde zijn verhaal en stuurde het naar de AIVD. Die besloot geen onderzoek in te stellen.

Critici vrezen dat de Regionale Inlichtingendienst zelf informanten heeft benaderd en toch onderzoek heeft gedaan. Dat is niet onmogelijk. Medewerkers van de RID zijn ‘vooruitgeschoven posten’ van de Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst (AIVD). Ze werken formeel voor de politie, maar ze hebben in sommige gevallen dezelfde bevoegdheden als AIVD’ers.

De Regionale Inlichtingendienst werkt vaker met informanten. Milieu-activisten, neofascisten en voetbalsupporters worden benaderd door rechercheurs, met het verzoek informatie te verstrekken over mensen in hun omgeving. Daarvoor kunnen ze een vergoeding krijgen. De dienst probeert via informanten goed op de hoogte te zijn van ontwikkelingen in vermeende risicogroepen. Dan kan men ingrijpen als dat nodig is.

Ieder politiekorps heeft een aantal RID’ers in dienst. Ze werken doorgaans in een apart gedeelte van het politiebureau, dat voor anderen niet toegankelijk is.

De mensen van de RID verzamelen informatie voor de politie en de AIVD. De geheime dienst wordt op de hoogte gebracht van activiteiten die de rechtsstaat bedreigen. De politie wordt alleen geïnformeerd als de openbare orde mogelijk verstoord wordt.

Burgemeesters, die formeel de baas zijn van de politie, klagen geregeld over deze strikte scheiding van informatie. Ze vinden dat ze niet goed op de hoogte worden gebracht van wat er in hun regio gebeurt. Dat speelt bijvoorbeeld in onderzoeken naar terrorisme.

Ook anderen klagen over de dubbelrol van de RID. Voor een burger is vaak onduidelijk of hij te maken heeft met een politieman of een AIVD’er. Dat kan van belang zijn. Een gesprek met een agent zal iemand niet snel weigeren, een gesprek met een medewerker van de AIVD ligt gevoeliger.

‘In de praktijk is het moeilijk te onderscheiden welke pet een RID’er op heeft’, zegt Wil van der Schans van het kritische ‘onderzoeksburo’ Janssen & Janssen. Hij maakt zich zorgen over de dubbelrol van de RID. ‘Politici hebben het steeds over de AIVD. Maar de controle op regionale diensten is echt minimaal.’ Van der Schans hoopt dat de affaire rond de diskettes daarin verandering zal brengen. ‘Het is goed dat nu naar buiten komt hoeveel informatie er wordt verzameld door de RID.’

Meer over