Respect sleutelwoord nieuwe verpleeghuis

Verpleeghuis De Horst in het Drentse Odoorn heeft geen mortuarium maar een bubbelbad. Het verpleeghuis, dat drie weken geleden openging, heeft haast alleen eenpersoonskamers....

De Horst bestaat uit drie laagbouwpaviljoens met elk tien bewoners: 26 eenpersoons- en 2 tweepersoonskamers, en elf badkamers. Muren en de vloeren zijn zacht van kleur, in de huiskamers staan lichte meubels. In de centrale hal is er een halfopen activiteitenruimte. Bewoners scheppen bij de warme maaltijd zelf hun bord vol. Geen kant- en klare dienbladen uit de keuken, maar dekschalen met aardappels en groente op tafel. 'Dat draagt bij aan het gevoel van huiselijkheid dat we willen creëren', zegt unitmanager J. Berkenbosch.

Het Drentse verpleeghuis is trendsetter. Over een paar jaar moeten alle Nederlandse verpleeghuizen deze kwaliteit bieden. Dit zogenaamde privacybeleid werd al onder voormalig staatssecretaris Terpstra ingezet. Verpleeghuisbewoners hebben recht op ruimte voor zichzelf. Vóór 2005 moeten daarom alle verpleeghuizen hun meerpersoonszalen ombouwen tot een- of tweepersoonskamers.

Bovendien zette het ministerie van VWS twee jaar geleden een programma op om verpleeghuizen te stimuleren meer aandacht te schenken aan de bejegening van bewoners. Want, zoals een verpleeghuisdirecteur het uitdrukt, wat heb je aan een mooie eenpersoonskamers als het personeel de bewoners vervolgens in een volle huiskamer vraagt: 'En, hoe hebben wij gepoept vandaag?'

Verpleeghuizen kunnen sinds kort op kosten van het ministerie laten controleren hoe het bij hen met de privacy en bejegening van bewoners is gesteld. Voor scholing van het personeel is een video en werkboek beschikbaar, die zaken aangeven waar verzorgenden zoal op moeten letten. Ze moeten beloftes nakomen, oogcontact maken, bewoners zelf laten kiezen hoe laat ze willen opstaan en wat ze aan willen, hen niet dwingen om aan activiteiten mee te doen.

'Het draait allemaal om respect', zegt H. Woldendorp, directeur van De Horst in Emmen, waarvan het verpleeghuis in Odoorn een dependance is. 'Nooit praten over bewoners waar ze zelf bij zijn. Jonge personeelsleden die net van school komen, hebben soms de neiging om te jou-en tegen bewoners. Maar zij moeten beseffen dat ze zich moeten aanpassen aan de normen van de ouderen.'

Het Nzi, onderzoeksinstituut voor de zorg, heeft een bestand aangelegd met daarin alle projecten die verpleeghuizen ontwikkelden om de kwaliteit van de zorg te verbeteren. Verpleeghuizen kunnen via het Nzi bij andere tehuizen inspiratie opdoen. De Nederlandse Vereniging voor Verpleeghuiszorg (NVVz) reikt eens per twee jaar een prijs uit voor het beste privacyproject.

Zo is er een verpleeghuis met een à la carte-restaurant. De bewoners van een tehuis in Weesp zijn ingedeeld naar verschillende 'leefstijlen': er is een Amsterdamse groep en een Gooise. Een groep zakenmensen en ééntje waarvan de mensen een kunstzinnige achtergrond hebben. Een Doetinchems verpleegtehuis maakt samen met de familie voor iedere bewoner een 'levensboek'. Dat bevat foto's van vroeger, namen van kinderen en verhalen over hun werk en de buurt.

De verpleeghuisbewoners in Odoorn, allemaal afkomstig uit het 'moederhuis' in Emmen, zijn opgefleurd, zegt Berkenbosch. Specialismes in de zorg zijn verdwenen. Wassen, helpen met eten, krulspelden zetten, wandelen: de verzorgenden doen nu alles zelf.

Berkenbosch: 'De personeelsleden zijn veel meer in beeld. We zien de bewoners opleven. Sommigen zijn meer gaan eten, mensen die we nooit wat hoorden zeggen, beginnen nu opeens te praten.' Toch realiseert Berkenbosch zich dat niet alle verpleeghuisbewoners de privacy van een eenpersoonskamer zouden waarderen. 'Bedlegerige bewoners vinden het juist gezellig om met iemand een kamer te delen. En dementen kunnen vooral 's avonds heel onrustig worden. Het vergroot hun gevoel van veiligheid een beetje als er iemand naast hen ligt.'

Daarom selecteerde ze samen met de familie, een arts en een psycholoog nauwkeurig de bewoners voor wie het nieuwe privacybeleid een meerwaarde kon betekenen. 'Wat een rust', zeggen die nu. 'Nooit meer dat gesnurk naast me.'

Meer over