Reshoring: de banen weer naar hier

Jarenlang leek het een onstuitbaar fenomeen: steeds meer laagbetaald werk werd verplaatst naar landen met nóg lagere lonen. Nu halen bedrijven weer werk terug. Waarom doen ze dat?

JARL VAN DER PLOEG en WILCO DEKKER

Bedrijven die fabrieksarbeid vanuit lagelonenlanden willen terughalen naar Nederland, kunnen vanaf nu een beroep doen op een overheidspot van 600 miljoen euro voor de bestrijding van de werkloosheid. Dat melden minister Asscher en staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken in antwoord op Kamervragen van de PvdA en het CDA. Het kabinet juicht het zogenaamde 're-shoren' van eenvoudig productiewerk toe, schrijven de bewindslieden. Zo hopen ze op banen voor mensen die het lastig hebben op de arbeidsmarkt.

Reshoring? Heeft dat iets met te maken met offshoring?

Jazeker. Reshoring is het tegenovergestelde van offshoring, het uitbesteden van werk naar andere landen. Waar bedrijven in de VS en Europa vanaf de jaren negentig veelal arbeidskosten probeerden te besparen door hun productiewerk naar lagelonenlanden in Azië en Oost-Europa te verplaatsen, lijkt dat werk langzamerhand terug te keren. Zo haalde het Rotterdams bedrijf Ferro-Fix de productie van ondergrondse afvalcontainers terug uit Polen. Nu doen ruim honderd werknemers uit de sociale werkvoorziening dit werk.

Waarom zouden bedrijven werk terughalen?

Dat kan diverse redenen hebben. Denk aan taalproblemen, haperende stroomvoorzieningen en toenemende transportkosten, maar de voornaamste oorzaak is toch de loonstijging in het ooit spotgoedkope deel van de wereld. 'In China stijgen de loonkosten met 40 procent per jaar', zegt Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt aan de universiteit van Tilburg. 'In combinatie met de arbeidsproductiviteit kan China in 2015 al volledig concurreren met bijvoorbeeld Amerika.' En als de loonkosten even hoog zijn als in eigen land is het voor bedrijven niet langer rendabel om hun werk te 'outsourcen'. Vandaar dat ze terugkeren.

Er wordt voorzichtig gesproken over een trend. Is dat terecht?

De schaal waarop dit hier gebeurt, is nog niet helemaal duidelijk. 'Er is nog geen reshoring-statistiek voor Nederland', zegt Wilthagen. 'Wel komen we steeds meer voorbeelden tegen van bedrijven die het al hebben gedaan of het net zijn gaan doen. De belangstelling groeit dus.' In de Verenigde Staten is reshoring al meer ingeburgerd. Ook de grote bedrijven Ford en General Electric haalden al banen terug. Volgens Harry Moser, oprichter van de Amerikaanse organisatie The Reshoring Initiative, zijn er de afgelopen drie jaar vijftigduizend banen naar de VS teruggekeerd dankzij dit principe.

Moeten we blij zijn met deze ontwikkeling?

In potentie wel, zegt bestuurder Ron van Baden van FNV Bondgenoten, die onder meer Philips in zijn portefeuille heeft. 'Maar het is wel allemaal een beetje economie van de koude grond. Ik ben niet tegen, maar waak ervoor dat je geen goede banen vervangt door slechte banen.' Van Baden pleit voor een duurzame groei van de werkgelegenheid, die de concurrentiekracht van Nederland versterkt. Bij werk dat via reshoring uit lagelonenlanden wordt teruggehaald - relatief simpel productiewerk - is dat lang niet altijd het geval. Als er subsidies verstrekt worden voor het terughalen van werk willen de bonden erbij betrokken worden .

Helpt het, zo'n subsidiepotje om eenvoudig werk terug te halen?

Dat is de vraag. Over offshoring wordt vaak besloten in de bestuurskamers en die zijn niet nationaal gericht, zegt Van Baden. Volgens hoogleraar Wilthagen verschillen de lonen in Nederland nu nog te sterk met die in bijvoorbeeld China om echt te kunnen concurreren om goedkoop werk. Wilthagen: 'Het is dus niet zo dat er nu al een eind is gekomen aan offshoring, maar er ontstaat wel zicht op werk voor mensen die anders moeilijk een baan zouden vinden.'

undefined

Meer over