Nieuws

Remkes en Koolmees pionieren met dun regeerakkoord: ‘We gaan iets nieuws proberen’

De twee nieuwe informateurs Johan Remkes en Wouter Koolmees gaan in de volgende fase van de formatie met VVD, CDA, D66 en ChristenUnie werken aan een dun regeerakkoord met een grote rol voor de kandidaat-ministers. Voor de geweigerde PvdA en GroenLinks staat de formatiedeur open om input te leveren.

Informateurs Wouter Koolmees en Johan Remkes  in het Logement aan het Plein in Den Haag tijdens het vervolg van de formatie. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Informateurs Wouter Koolmees en Johan Remkes in het Logement aan het Plein in Den Haag tijdens het vervolg van de formatie.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

‘We gaan echt iets nieuws proberen, noem het een experiment: een beknopt regeerakkoord’, zei Koolmees woensdag in het Logement aan het Plein in Den Haag, waar de onderhandelingen de komende weken plaatsvinden.

De betrokken partijen gaan ‘pionieren', is de verwachting van Remkes. ‘Formatiebesprekingen worden op een nieuwe leest geschoeid. Wordt het een eenvoudig traject? Nee zeker niet.’

Wat is het plan? De informateurs en de vier formatiepartijen zijn voornemens een dun en beknopt regeerakkoord op te stellen. Gebruikelijk is dat de formerende partijen het beleid voor de volgende vier jaar tot achter de komma uitstippelen. In wekelijkse coalitie-overleggen worden eventuele struikelblokken achter de schermen weggepoetst, waardoor de Kamer al jaren het gevoel heeft dat er eigenlijk geen invloed meer kan worden uitgeoefend op het kabinetsbeleid.

Meer dualisme

Na de toeslagenaffaire en de vertrouwenscrisis rond VVD-leider Mark Rutte besloot de Kamer dat de Haagse bestuursstijl radicaal op de schop moet: meer afstand tussen Kamer en kabinet en meer dualisme.

Daarom willen informateurs Koolmees en Remkes de onderhandelingen anders invullen. De vier partijen moeten het in het dunne regeerakkoord eens worden over de wat zij de komende vier jaar willen bereiken. De belangrijkste thema’s zijn bekend: de woningnood, de klimaatopgave, het stikstofvraagstuk, de groeiende ongelijkheid en arbeidsmarkt. De partijen spreken af wat de doelen zijn, bijvoorbeeld een CO2-reductie van 55 procent. Voor de ‘hoe-vraag’ zijn de ministers verantwoordelijk. ‘Het is aan ministers dat regeerprogramma verder uit te werken’, legt Remkes uit. ‘Dat betekent meer afstand tussen kabinet en coalitiepartijen.’

Of deze inzet tot het gewenste resultaat zal leiden, moet de komende weken blijken. ‘We zullen werkende weg moeten kijken hoe dat gaat, hoe je dat vorm moet geven’, aldus Koolmees. Want hoe wordt voorkomen dat het regeerprogramma van de ministers niet alsnog gewoon een vuistdik regeerakkoord wordt waar het beleid dus toch tot achter de komma is uitgewerkt? Voor de formerende partijen is het ook allemaal nieuw. VVD-onderhandelaar Sophie Hermans: ‘Hoe het regeerakkoord en het regeerprogramma zich tot elkaar verhouden, daar moeten we met elkaar achter komen.’

Steun oppositie nodig

De informateurs en de vier onderhandelende partijen zullen zich ervan bewust zijn dat de coalitie waarover onderhandeld wordt geen meerderheid in de Eerste Kamer heeft. Er is steun van de oppositie nodig. Remkes deed een nadrukkelijk beroep op de partijen die niet aan de formatietafel zitten, in het bijzonder de PvdA en GroenLinks. ‘Ik ga ervan uit dat partijen in de eerste plaats op aarde zijn om verantwoordelijkheid te dragen.’ Als Lilianne Ploumen en Jesse Klaver daarvoor open staan, kunnen zij input leveren. ‘Het is geen closed shop.’

PvdA-leider Ploumen voelt daar niets voor. ‘VVD en CDA zijn een half jaar bezig geweest om ons van tafel te krijgen. Dat is ze gelukt. Nu zitten zij te piepen dat we niet constructief zijn, terwijl wij altijd open hebben gestaan voor volwaardige onderhandelingen over een meerderheidskabinet.’ Dat vindt ook GroenLinks-voorman Klaver. ‘Als ze willen onderhandelen, hoor ik het wel. Maar dan alleen over een meerderheidskabinet.’

Remkes en Koolmees kregen dinsdag groen licht van de Kamer om na bijna zeven maanden te beginnen met de inhoudelijke formatiebesprekingen. Hoeveel tijd zij uittrekken voor de volgende fase, wilden ze woensdag niet zeggen. Er is wel een deadline, verzekerde Remkes. ‘Maar we gaan niet vertellen wanneer die is.’

Meer over