Relativeren

Soms zit een column al dagen voor de deadline helemaal in mijn hoofd. Het opschrijven gaat dan van een leien dakje....

Ad Lagendijk

Deze week zag het er naar uit dat het een makkie zou worden. Ik was eerst van plan om iets te schrijven over het heuglijke feit dat de American Physical Society het proces voltooid heeft om al haar tijdschriften, dat wil zeggen vanaf het eerste begin in 1893, op het internet te zetten. Eén van de eerste artikelen in 1893 ging over de wetenschappelijke relatie tussen de yard en de meter.

Maar door een telefoontje van een radiojournalist kreeg ik stof voor een ander onderwerp. De verslaggever vroeg naar mijn mening over de rede die minister Annemarie Jorritsma had gehouden bij de opening van het academische jaar van de Universiteit Utrecht. Die toespraak heb ik eerst maar eens gelezen. En ik ben er flink door geïrriteerd geraakt.

Maar de afschuwelijke gebeurtenissen in de Verenigde Staten ontnemen me alle lust om mijn eigen kleine, luxe ergernissen breed uit te gaan meten. De column maar op sterk water gezet.

Reizen met een vliegtuig zal nooit meer hetzelfde zijn. En wetenschappers zullen dat merken, want reizen is een tweede natuur voor hen. Ik heb al een paar vliegtuigtickets klaarliggen voor vluchten die ik binnenkort zou gaan maken.

Er zullen heel wat internationale wetenschappelijke conferenties worden afgelast. Nu al zeggen allerlei buitenlandse collega's af die ons binnenkort zouden bezoeken. Een Japanse onderzoeker van Toyota had volgende week met ons willen komen praten over onderzoek aan zonnecellen. Maar alle internationale vluchten van het personeel van Toyota zijn vanaf heden verboden.

In de Verenigde Staten zullen de veiligheidsmaatregelen dramatisch worden verscherpt. De wetenschap zal er veel hinder van gaan ondervinden. Er is al een groot verschil van inzicht over staatsveiligheid tussen Amerikaanse wetenschappers aan de ene kant en Amerikaanse politici en bestuurders aan de andere kant.

Het debâcle, anderhalf jaar geleden, rondom de vermeende spion Wen Ho Lee, onderzoeker in het nationale wapenlaboratorium van Los Alomos, is daar een voorbeeld van. Lee werd acht maanden lang ongelooflijk hard aangepakt: handen geboeid, voeten geketend en eenzame opsluiting. En dat terwijl er geen enkel bewijs tegen hem is. Maar het militaire establishment heeft een zondebok nodig voor de vele blunders die er op het laboratorium zijn gemaakt.

Amerikaanse veiligheidsfunctionarissen willen de leugendetector grootschalig gaan inzetten bij het controleren van wetenschappelijk onderzoekers. Nog nooit is er door de leugendetector een spion of een terrorist ontmaskerd.

Het Amerikaanse bedrijfsleven is voortdurend aan het lobbyen om het aantal werkvergunningen verhoogd te krijgen voor hoogopgeleide buitenlanders. Die visa zullen nu nog wel veel moeilijker gegeven worden.

Al geruime tijd willen Amerikaanse politici het buitenlandse onderzoekers moeilijker maken om een wetenschappelijke conferentie in de VS te bezoeken. Die maatregelen zullen wel meteen ingevoerd worden. Maar de hinder die buitenlandse onderzoekers daarvan zullen ondervinden, valt in het niet vergeleken met de problemen waarmee de Amerikaanse collega's geconfronteerd zullen worden.

Meer over