Relativeren waar de buiken omvangrijk zijn

IS DE Belgische dioxinekip gevaarlijker voor de volksgezondheid dan de Duitse nitrofenhen? Is de doeltreffende kopbal van Rode Duivel Marc Wilmots minder geldig dan de poeier van Goddelijke Kanarie Rivaldo?...

Toen in 1999 in Vlaamse stallen het pluimvee ineen zeeg na het eten van vervuild veevoer, reageerde Europa met blokkades en verboden en de rest van de wereld met een boycot van bijna alles wat Belgisch was. Nu in het grotere Duitsland ook hoenders minder vast ter been blijken als gevolg van besmet graan, ziet Brussel geen aanleiding de knoet uit de kast te halen. Duitse producten blijven gewoon in de handel.

Scheidsrechter Peter Prendergast keurde de treffer van Wilmots af die het Belgische elftal aan de leiding had kunnen brengen tegen Brazilië. De 'obscure spelleider uit de Caraïben' - wederom Het Laatste Nieuws - zag als enige in Kobe een overtreding. Vervolgens scoorde Rivaldo, met behulp van Timmy Simons, Belg, die het schot van richting veranderde.

Klagen ('zagen' op zijn Vlaams) doet de Belg graag en met overgave als de eigen natie in het geding is. Nu was daar ook wel reden toe na de lange reeks schandalen die het falen van de officiële instanties blootlegde. De hoge verzuringsgraad is als oorzaak aangewezen voor de niet te stuiten opmars van het Vlaams Blok. De scheefliggende stoeptegel is de schuld van de heersende politieke klasse.

Maar zelden verscheen scherper venijn in de kranten na de magere prestaties van de Rode Duivels tegen Japan en Tunesië; het is maar voetbal, zegt u, maar is er behalve echt wapengekletter tegenwoordig nog iets anders dat zoveel nationaal sentiment zichtbaar maakt?

Zelfs de gespletenheid van het land weerspiegelde zich in de analyses: waarom stelt die Waalse coach goddoemme die Vlaamse spits niet opt 'Verticale mummies', 'de zwakste lichting ooit'; het geklaag nam zoals zo vaak masochistische trekjes aan.

Chauvinisme ligt dan niet voor het oprapen. De driekleur begon pas aarzelend in het straatbeeld te verschijnen na onverhoopte winst tegen Rusland. De beschouwingen sloegen veel radicaler om, aan weerszijden van de taalgrens trouwens: een práchtprestatie van coach Waseige en de zijnen, toch slechts de eerste overwinning in de wereldbeker sinds 1994.

De reacties na de flonkerende prestatie tegen de Brazilianen waren ook veelzeggend voor de volksaard. De Calimero-rol wordt gekoesterd, zelfs in de uitoefening van topsport. Maak je niet groter dan je bent. Tevredenheid overheerste. De Belgen waren niet weggespeeld. Goed hè. 'Met opgeheven hoofd' keren de spelers vandaag terug in Brussel. Geen laaiende woede, geen frustratie. Wat verwacht je nu eenmaal van Het Lot als de Duivels het tegen Godenzonen moeten opnemen? Dan krijg je Prendergast.

'Gefeliciteerd', zei een tv-verslaggever zelfs tegen Wilmots. De aanvoerder, toonbeeld van onverzettelijkheid, keek tenminste nog een beetje vreemd op. Ze hadden gewoon in de kwartfinales moeten staan. Voor versterking van het zo broze zelfbewustzijn kan België wel wat snuifjes Wilmots gebruiken.

Wie Calimero speelt weet dat zelfkastijding op de loer ligt, maar een charmanter trekje ligt ook voor het grijpen, namelijk de relativering. De Belgen weten er gelukkig wel raad mee. Het is meer te vinden in Vlaanderen dan in Wallonië, waar de typisch Franstalige grandeur van woord en gebaar wortelt en bovendien nog altijd wat meer reden tot somberte is.

Maar de Vlaamse overheid bijvoorbeeld, koos Vlaanderen Boven van Raymond van het Groenewoud tot feestlied bij de zevenhonderdste verjaardag van de Guldensporenslag. De tekst meldt dat geld er in het zwart vloeit en buiken en pensen er omvangrijk zijn. Typerende zelfspot, kun je zeggen, en feitelijk onjuist zijn de strofen niet. Voor de volledigheid moet wel worden vermeld dat er ook protest was. Moet Vlaanderen zichzelf weer in de modder duwen? Ieder heeft zijn ijkpunt op de glijdende schaal van Calimero.

Ook in deze verwarrende voetbalweken omarmde het land tijdig het vermogen tot relativeren. Zo begaf de tot luchtig analist gepromoveerde broodmagere Herr Seele zich na de nederlaag tegen de Brazilianen in de tv-studio's slechts gehuld in G-string tussen de beter gevulde achterwerken van samba-danseressen; 0-2 en dan nu gewoon verder met het leven. Balsem voor de gehavende ziel. Zo'n feestje is in Hilversum na een nederlaag van Oranje nooit gebouwd.

Meer over