nieuwsJSF

Relatie VS en Turkije verslechtert nu Ankara uit JSF-project wordt gegooid

De relatie tussen de VS en Navo-bondgenoot Turkije is flink verslechterd door het Amerikaanse besluit om Ankara te weren uit het JSF-programma. De VS hebben de Turkse deelname woensdag opgeschort vanwege de aankoop door Ankara van het geavanceerde Russische luchtverdedigingssysteem S-400.

Het Russische luchtverdedigingssysteem S-400 op een militaire parade in Moskou. Beeld AP
Het Russische luchtverdedigingssysteem S-400 op een militaire parade in Moskou.Beeld AP

De regering-Erdogan reageerde donderdag boos op het Amerikaanse besluit. Turkije trok zich niets aan van de regel binnen de Navo dat de aankoop van belangrijk wapentuig in Rusland, de grote vijand, not done is.

De VS zijn bang dat de S-400 in de komende jaren gebruikt kan worden om achter de technologie van de JSF te komen en dat deze informatie zo in Russische handen belandt. Het Joint Strike Fighter-toestel, dat nu F-35 heet, is de opvolger van de F-16 en Amerika’s modernste gevechtsjager.

De schorsing is een eerste stap in de verwijdering van Turkije uit het grootste Amerikaanse defensieproject ooit. Turkije is net als Nederland een van de internationale partners in de productie van het gevechtsvliegtuig. Ankara deed een beroep op Washington om de schorsing snel terug te draaien. ‘Wij roepen de VS op om deze fout ongedaan te maken die onherstelbaar schade zal aanrichten aan onze strategische banden’, aldus het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken in een verklaring. ‘Deze eenzijdige stap is onverenigbaar met de geest van de alliantie.’

De verwijdering van Turkije uit het defensieproject komt nu de Russen zijn begonnen met de levering van de S-400, een van hun modernste luchtverdedigingssystemen. Russische transporttoestellen landen sinds vorige week af en aan op de luchtmachtbasis Murted nabij Ankara. Met de geavanceerde S-400 kunnen vijandige vliegtuigen binnen een straal van zo’n 400 kilometer worden neergehaald. Het systeem moet in het voorjaar van 2020 operationeel worden.

Een deel van het S-400-systeem wordt uit een Russisch toestel geladen op een Turkse luchtmachtbasis bij Ankara.  Beeld EPA
Een deel van het S-400-systeem wordt uit een Russisch toestel geladen op een Turkse luchtmachtbasis bij Ankara.Beeld EPA

Spanningen Navo

De Turken kunnen het echter vergeten dat de S-400 wordt opgenomen in de luchtverdediging van de Navo. Het besluit van Erdogan om te kiezen voor een Russisch wapensysteem in plaats van de Amerikaanse Patriot, zorgt al twee jaar voor spanningen met de VS en de andere Navo-bondgenoten. De Navo-landen integreren hun wapensystemen – onder meer schepen, vliegtuigen, en commandocentra – in vergaande mate, zodat ze militair gezamenlijk kunnen opereren.

De introductie van de S-400, waarover ook de Russen beschikken, maakt het echter onmogelijk voor de Turken om hieraan mee te doen. ‘De F-35 kan niet gezamenlijk opereren met een Russisch inlichtingenplatform dat zal worden gebruikt om alles te weten te komen over de geavanceerde capaciteiten van het toestel’, aldus het Witte Huis woensdag in een verklaring.

Turkije zegt echter dat de S-400 geen gevaar hoeft te vormen voor de F-35 en dat geen militaire informatie zal worden gedeeld met de Russen. De VS zijn ook bang dat de S-400 makkelijk gemanipuleerd kan worden door de Russen als het eenmaal operationeel is. Al jaren duiken berichten op dat Rusland de veiligheidscodes van een vergelijkbaar Russisch luchtdoelsysteem in Syrië, de S-300, heeft doorgespeeld aan Israël. De Israëlische luchtmacht zou hierdoor makkelijker bombardementen hebben kunnen uitvoeren in Syrië.

De F-35 moet bij veel Westerse luchtmachten de verouderde F-16 gaan vervangen. De ontwikkeling en aankoop van het toestel gaat alleen al de VS zo'n 400 miljard euro kosten. Beeld EPA
De F-35 moet bij veel Westerse luchtmachten de verouderde F-16 gaan vervangen. De ontwikkeling en aankoop van het toestel gaat alleen al de VS zo'n 400 miljard euro kosten.Beeld EPA

Aankoop F-35's

De regering-Erdogan kocht de S-400-batterijen eind 2017 voor zo’n 2 miljard euro. Volgens de Turken was de deal met Moskou veel beter dan een eventuele aankoop van de Patriot, die al jaren door onder andere de Navo-lidstaten Nederland en Duitsland wordt gebruikt.

Ondanks waarschuwingen van Washington dat de aanschaf van de S-400 grote gevolgen zou hebben voor de Turkse deelname aan het Joint Strike Fighter-project, zette Ankara de aankoop door. Erdogan heeft de afgelopen jaren de banden met Moskou aangehaald. Ook bij de ontwikkeling van wapens wil Ankara gaan samenwerken met de Russen.

Het blijkt nu dat door de schorsing de Turken financieel veel mislopen. Turkse bedrijven maken talloze onderdelen van het Stealth-vliegtuig. Volgens het Pentagon kan Ankara orders daarvoor ter waarde van 8 miljard euro op zijn buik schrijven. Ook is nu de Turkse aankoop van de F-35 op losse schroeven komen te staan. De Turkse luchtmacht zou zo’n honderd vliegtuigen krijgen.

Meer over