Nieuws

Relatie met Rusland verslechtert; ‘terugduwen, afhouden en aanhalen’ wordt de nieuwe EU-strategie

Europa moet er rekening mee houden dat de relatie met Rusland nog verder zal verslechteren. Dat zei eurocommissaris Josep Borrell, hoge vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken van de Europese Unie, woensdag tijdens een persconferentie.

Demonstranten aan de Litouws-Belarussische grens in de omgeving van Vilnius eisten zaterdag 12 juni vrijlating van politieke gevangenen in Belarus. De Russische steun voor het regime van de Belarussische machthebber Loekasjenko is een van de pijnpunten in het Ruslanddossier van de EU. Beeld Mindaugas Kulbis / AP
Demonstranten aan de Litouws-Belarussische grens in de omgeving van Vilnius eisten zaterdag 12 juni vrijlating van politieke gevangenen in Belarus. De Russische steun voor het regime van de Belarussische machthebber Loekasjenko is een van de pijnpunten in het Ruslanddossier van de EU.Beeld Mindaugas Kulbis / AP

De relatie tussen de EU en Rusland zit volgens Borrell nu al op een dieptepunt en de vooruitzichten zijn ‘niet rooskleurig’. Borrell zei dit woensdag bij de presentatie van de nieuwe Rusland-strategie van de EU in aanloop naar een EU-top aan het eind van deze maand.

De EU en Rusland liggen op dit moment in de clinch over tal van onderwerpen, waaronder mensenrechtenschendingen, cyberaanvallen, de arrestatie van oppositieleider Aleksej Navalny, de agressieve opstelling in de grensgebieden met Oekraïne en het steunen van het repressieve regime in Belarus. Volgens Borrell is de verstandhouding met Rusland weliswaar zeer belangrijk voor de EU, maar misdraagt de regering zich dusdanig dat ‘een nieuw partnerschap met Rusland ver weg lijkt’.

Hoofdpijndossier

De Ruslandstrategie van de EU vormt al langer een hoofdpijndossier voor Borrell. De 27 lidstaten hebben doorgaans al moeite op één lijn komen bij relatieve doorsneeproblemen, laat staan dat ze makkelijk overeenstemming bereiken in een gezamenlijke aanpak van Moskou. Zo staan de Baltische landen – landen die alle drie een grens delen met Rusland en nog lang niet vergeten zijn hoe stevig de ijzeren greep van de Sovjet-Unie was – bekend als uitgesproken haviken als het aankomt op Rusland, terwijl een land als Duitsland juist een uitgesproken duif is, niet in de laatste plaats omdat de Duitsers Russisch gas zien als een bruikbaar alternatief voor kernenergie en bruinkool.

Om dat tegen te gaan, moet de EU Rusland voortaan tegelijkertijd ‘terugduwen, afhouden en aanhalen’, zei Borrell woensdag. Als Rusland weer eens mensenrechten schendt of bondgenoten koeioneert, moet de EU zich als een havik opstellen en ‘terugduwen’. Ze moet proberen problemen ‘af te houden’ door bijvoorbeeld de eigen cybersecurity te verbeteren zodat de EU minder kwetsbaar is voor Russische staatshackers. Maar om Rusland niet volledig te vervreemden, moet de unie het land ook ‘aanhalen’ zodra dat kan, bijvoorbeeld in de gezamenlijke strijd tegen het coronavirus.

Gezamenlijk machtsblok

‘We moeten proactiever optreden, in plaats van reactief’, zei Borrell. In plaats van elke keer te reageren op weer een nieuwe mensenrechtenschending van Rusland, is het volgens hem beter voortaan als gezamenlijk machtsblok tegen Rusland op te treden, zodat de relatie tussen beide machtsblokken wat stabieler wordt.

Daarmee lijkt de nieuwe Ruslandstrategie van de EU veel op de koers die ook de Amerikaanse president Joe Biden de komende jaren hoopt te varen. In aanloop naar zijn ontmoeting met zijn Russische collega Vladimir Poetin op woendag, gaf het Witte Huis aan dat de bijeenkomst vooral bedoeld was om de betrekkingen tussen beide landen voortaan wat ‘voorspelbaarder’ te maken.

Meer over