Rekensom GroenLinks treurige theorie

Groot is de teleurstelling bij GroenLinks als de eerste prognoses laten zien dat er geen enkel zeteltje aan verkiezingswinst in zit....

Van onze verslaggever

Het wordt nog erger: de gedroomde winst slaat, bij de 'definitieve' prognose, om in het verlies van een zetel. Te midden van aangeslagen partijgenoten legt Rosenmöller ('we gingen voor winst') een rechtstreeks verband tussen de moord op Fortuyn en de zware tegenslag voor GroenLinks.

'Het politieke klimaat is veranderd, en de aantijgingen aan ons adres hebben zeker een rol gespeeld.' Hij verwijst in dat verband naar de forse winst van de SP van Jan Marijnissen, die 'buiten het rumoer is gebleven'. Anders dan Rosenmöller en PvdA'er Ad Melkert werd Marijnissen door 'de stem des volks' de afgelopen dagen niet als moordenaar bestempeld.

Een bittere partijveteraan: 'Paul heeft zijn nek uitgestoken, en wordt daarvoor gestraft. Meneer Balkenende heeft zich gedrukt, en uitgerekend hij wordt de grote winnaar.' Een andere partijganger: 'Politiek is niet wat je verdient, maar wat je oogst.'

Treurigheid is troef bij GroenLinks, vanaf het eerste moment. Aan het begin van de verkiezingsavond in het Haagse perscentrum Nieuwspoort neemt de partij enige ogenblikken stilte in acht, ter nagedachtenis aan het deze week overleden Kamerlid Ab Harrewijn, nummer elf op de kandidatenlijst. Harrewijn overleed aan de gevolgen van een hersenbloeding.

'Het zijn bizarre verkiezingen na de moord op Fortuyn, het zijn verdrietige verkiezingen na de dood van Ab', zegt partijvoorzitter Mirjam de Rijk.

Harrewijn was een van degenen die GroenLinks rijp maakte voor regeringsdeelname met succesvolle acties om het taboe binnen de partij op het 'bestaansrecht' van de NAVO te doorbreken. Maar regeringsdeelname lijkt, opnieuw, een utopie.

De afgelopen dagen werden binnen GroenLinks al driftig rekensommetjes gemaakt over een regeringscoalitie waarin de partij eindelijk een plaats zou kunnen krijgen. Hoewel Rosenmöller voorzag dat er eerst een kabinetsformatie 'rechtsom' geprobeerd zou worden, kwamen hij en zijn mensen uit bij een mogelijk kabinet van CDA, PvdA, GroenLinks en hetzij ChristenUnie, hetzij D66. In theorie is dat nog steeds mogelijk, maar Rosenmöller is de eerste om toe te geven dat zo'n coalitie niet de wens van de kiezers weerspiegelt.

GroenLinks stak de ambitie om te gaan regeren niet onder stoelen of banken tijdens de ogenschijnlijk succesvolle campagne waarin Rosenmöller voor het laatst als aanvoerder optrad. Bij de onverwacht grote winst in 1998 - een sprong van vijf naar elf zetels - zei Rosenmöller al triomfantelijk: 'Wim Kok kan niet om deze klinkende uitslag heen.' Een misrekening. Ook rekensommetjes van deze week kunnen in de prullenbak belanden.

Aan Rosenmöller heeft het niet gelegen, zegt de partij als één man. Hij heeft de afgelopen jaren fantastisch geopereerd in de oppostie en zou de campagne, als die niet voortijdig was afgebroken, met evenveel elan hebben afgerond. 'Paultje, Paultje', juichen de ruim honderd partijgangers in Nieuwspoort waar lijfwachten en politieagenten voor een hoogst ongebruikelijke entourage zorgen.

Naima Azough, nummer tien op de lijst, weet het zeker: 'Geen enkele kiezer heeft vandaag een stem uitgebracht die gespeend is van emotie.'

Op dat moment, 80 procent is geteld, staat de partij weer op elf zetels. Er is zelfs sprake van enige blijmoedigheid - of is het cynisme? 'We zijn half zo groot als de PvdA', zegt iemand. 'Ik denk er toch maar over te emigreren', zegt een ander.

Meer over