Regisseur van controverses

De filmcensuur had het maar druk met de werken van de zondag overleden regisseur Ken Russell.

PAULINE KLEIJER

De Britse regisseur Ken Russell, die zondag op 84-jarige leeftijd overleed, was niet dol op filmcritici. Een van hen, de criticus Alexander Walker, sloeg hij - op televisie - op het hoofd met een opgerolde krant, nadat Walker zijn film The Devils 'wanstaltig onfatsoenlijk' had genoemd. Spijt van het incident uit 1971 kreeg Russell nooit. 'Ik wou dat het een ijzeren staaf was geweest', zei hij vorig jaar in een interview met de Britse krant The Guardian.

'Onfatsoenlijk' was een woord dat vaak viel in besprekingen van Russells films. De regisseur, begonnen als fotograaf en maker van (muziek)documentaires, zocht graag grenzen op; de filmcensuur had het er druk mee. The Devils, een religieus drama waarin onder meer een beeld van Jezus wordt verkracht en een non masturbeert met de verkoolde resten van een priester, zal pas begin volgend jaar voor het eerst in een ongecensureerde versie in Engeland vertoond worden. En ook uit Women in Love (1969) moest veel geknipt worden, al bleef de befaamde scène ongeschonden waarin Oliver Reed en Alan Bates naakt met elkaar worstelen voor een haardvuur.

Women in Love, een eigenzinnige, bijdetijdse verfilming van het boek van D.H. Lawrence, leverde Russell een Oscarnominatie op. Hoofdrolspeelster Glenda Jackson won een Oscar voor beste actrice. Het was het grootste succes uit Russells lange en productieve carrière, waarin flops, culthits en commerciële successen elkaar afwisselden.

Russell werkte enige tijd in Hollywood, maar met zijn flamboyante stijl en voorkeur voor controverses hield hij het daar niet lang uit. Geliefd waren zijn films Tommy (1975), de filmversie van de rockopera van de band The Who, en de sciencefictionthriller Altered States (1980), naar een boek van Paddy Chayevksy. Vooral in de laatste film, waarin William Hurt een op zichzelf experimenterende professor speelt, kon Russell zijn voorliefde voor hallucinatoire scènes kwijt.

Daarnaast maakte Russell een groot aantal films over klassieke muziek: zowel documentaires als speelfilms, waaronder Elgar (1962), Mahler (1974) en Lisztomania (1975). In later jaren werd het steeds moeilijker geldschieters te vinden voor zijn werk; de laatste decennia werkte hij vooral voor de televisie, maar ook als theaterregisseur.

Russell, vier keer getrouwd en vader van zes kinderen, bleef de publiciteit zoeken. In 2007 deed hij mee aan het televisieprogramma Celebrity Big Brother, maar hij hield het in het Big Brother-huis maar vier dagen uit. Zijn excentrieke gedrag maakte hem geliefd; zijn koosnaam luidde 'de oude duivel'. Hij overleed zondag in zijn slaap.

undefined

Meer over