Regeringsleiders in Riga over toekomst oostelijk Europa

De EU-leiders hebben hun ambities voor nauwe samenwerking met de buurlanden met Rusland iets teruggeschroefd om een herhaling van de crisis in Oekraine te voorkomen. Dat bleek gisteren bij de afloop van topoverleg over het zogenoemde Oostelijke Partnerschap-programma in de Letse hoofdstad Riga.

Europese Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker (rechts), EU-president Donald Tusk (left)en Hongaarse minister-president Viktor Orban. Beeld ap
Europese Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker (rechts), EU-president Donald Tusk (left)en Hongaarse minister-president Viktor Orban.Beeld ap

Zowel EU-president Donald Tusk als Europese Commissie-voorzitter Jean Clauda Juncker beklemtoonde dat de EU vasthoudt aan haar ambities de zes ex-Sovjetrepublieken die aan het programma meedoen, nauwer bij de EU te betrekken. Maar voortaan wil Brussel iets voorzichtiger tewerk gaan.

De EU-leiders hamerden erop dat ieder land het recht moet hebben zelf te bepalen of het voor samenwerking met de EU kiest. Maar de EU wil ook meer ruimte scheppen voor samenwerkingsvormen die het voor landen mogelijk maken banden te onderhouden met zowel de EU als de Euraziatische Unie, de Russische tegenhanger van de EU.

Op die manier wil de EU Armenië, dat bij de Euraziatische Unie zit, binnenboord houden, zonder Rusland op de tenen te trappen. Maar, zo beklemtoonden de leiders, uitgangspunt blijft dat ieder land zelf het niveau van samenwerking mag bepalen, zonder bemoeienis van buitenaf.

Om Rusland gerust te stellen werd op de top steeds herhaald dat het Oostelijke Partnerschap 'tegen niemand is gericht'. Volgens EU-voorzitter Tusk is het project ook geen 'schoonheidswedstrijd' tussen Rusland en de EU. Maar, voegde hij er sardonisch aan toe, 'als Rusland wat zachter, charmanter en aantrekkelijker was, zou het deze gebreken niet hoeven compenseren met agressief gedrag en dwingelandij'.

Tot teleurstelling van landen als Oekraïne, Moldavië en Georgië krijgen de partnerlanden voorlopig geen enkel uitzicht op lidmaatschap van de EU. Het bleef bij een vage erkenning van hun 'Europese aspiraties'. 'Niemand heeft gezegd dat het Oostelijke Partnerschap automatisch tot lidmaatschap leidt', zei Tusk. De Georgische minister van Buitenlandse Zaken Tamar Beroetsjasjvili zei dat ze wel begrip had voor de interne problemen van de EU. 'Maar we willen licht aan het einde van de tunnel zien'.

Franse president Francois Hollande schudt de hand van Oekraïense president Petro Poroshenko. Beeld ap
Franse president Francois Hollande schudt de hand van Oekraïense president Petro Poroshenko.Beeld ap
Europese Commissie-voorzitter Jean Clauda Juncker maakt een grapje bij de Griekse premier Alexios Tsipras, die zonder das aankwam. Beeld epa
Europese Commissie-voorzitter Jean Clauda Juncker maakt een grapje bij de Griekse premier Alexios Tsipras, die zonder das aankwam.Beeld epa

Tot nog toe is van de zes landen in het Oostelijk Partnerschap - Oekraïne, Moldavië, Georgië, Armenië, Wit-Rusland en Azerbeidzjan - alleen voor Moldavië de visumplicht afgeschaft. Tusk en Juncker beloofden dat ze alles op alles willen zetten om ook voor Georgië en Oekraïne het visumregime te versoepelen, mits aan een reeks voorwaarden is voldaan. Volgens Juncker hebben beide landen veel vooruitgang geboekt. 'Ik ben heel optimistisch over een visumvrij regime voor Georgië en Oekraïne.'

EU-functionarissen zeiden er echter aan te twijfelen of Oekraïne voor het eind van dit jaar aan alle verplichtingen kan hebben voldaan. 'Vooral als het gaat om de strijd tegen corruptie moet er nog zoveel gebeuren', verzuchtte een EU-functionaris.

Meer over