Regent Donner wil minder 'wobben'

Minister Donner wil het gebruik van de Wet openbaarheid van bestuur indammen. Openbaarheid verstoort het bestuurlijke proces, zegt Donner. Een eng voornemen.

Sheila Sitalsing

Toen het gebeurde, was ik er niet bij, en je moet voorzichtig zijn met informatie uit de tweede hand, maar ze zeggen dat er journalisten zijn die hebben geapplaudisseerd voor Piet Hein Donner. Dat zou plaats hebben gehad toen Donner op de Dag van de Persvrijheid een verhaal mocht afsteken over het nut van openbare overheidsinformatie.

Het onnut eigenlijk, want Donner vindt transparantie maar quatsch. Dat zegt hij natuurlijk niet zo. Donner zegt dingen als: 'Ministers en ambtenaren zijn terecht voorzichtig met openbaarheid gelet op de ervaring met misverstanden, publieke onrust, schade aan belangen en besluiteloosheid die het gevolg kan zijn van ontijdige openbaarheid of misplaatste openbaarheid.' Vooral dat 'misplaatste' intrigeert.

Wobben
De Wet openbaarheid van bestuur noemt hij 'staatssteun voor de pers', omdat die het volgens hem makkelijk maakt om te vissen naar vermeende misstanden en zo zendtijd te vullen. Dat is geestig gevonden, maar natuurlijk groteske onzin. Wobben in Nederland is, mede dankzij trainerende ambtenaren en een wrakke wet, vooral een sprong in het duister en een oefening in geduld.

De wob stelt dat overheidsinformatie het eigendom is van de mensen die de staat betalen - wij dus - en dat dientengevolge elke ambtenaar die van een burger het verzoek krijgt om een overheidsdocument in te zien, dat papier onverwijld dient te overhandigen (behoudens uitzonderingen). Dankzij de wob hebben journalisten, wetenschappers en andere nieuwsgierigen misstanden, bestuurlijke blunders en verkwisting van belastinggeld blootgelegd. De dossiers over dubbelspion Christiaan 'King Kong' Lindemans zijn gewobd, net als de overenthousiaste declaraties van de politietop.

Maar Donner heeft vooral zorgen. Te veel ongeschoren types vuren namelijk te veel ongerichte vragen af op te dure ambtenaren die wel wat beters te doen hebben dan discutabele primeurtjes de wereld in helpen. En een geld dat al dat gewob kost!

Gezelliger
Je kunt natuurlijk zeggen: zet extra WOB-ambtenaren neer. Maar Donner heeft een nette en goedkope oplossing: journalisten en overheid moeten gewoon gezelliger met elkaar omgaan. Samen in alle redelijkheid overleggen hoe we een gebeurlijkheid gaan presenteren aan het volk.

Ronduit ergerlijk vindt de minster het dat er onbeschaamden zijn die via WOB-verzoeken willen achterhalen hoe het proces tot een besluit is verlopen. Dat behoort, zegt hij, tot de 'bestuurlijke intimiteit' waar het publiek niets te zoeken heeft. Openbaarheid verstoort het bestuurlijke proces.

Nu ben ik de laatste die bestuurlijke processen wil verstoren en van staatsrecht heb ik niet zoveel verstand als Donner, maar mij lijkt het essentieel voor de controle op de macht om te weten welke belangen zijn afgewogen toen er cruciale besluiten vielen.

Pluche
Je ziet het wel vaker bij mensen die het pluche mogen bestijgen. Dat ze gaandeweg gaan geloven dat ze daar zitten omdat ze, beter dan de mensen zelf, weten wat goed is voor de mensen. Piet Hein Donner is de personifiëring van het pluche. Als minister van Dondertnietwat geboren. Mensen noemen hem weleens een regent uit de achttiende eeuw. Maar in de achttiende eeuw had je ook mensen als Thomas Paine, revolutionair, filosoof en liberaal, die waarschuwde: 'It is the government with something to hide, or thinks itself justified in so doing, that we must fear most.'

Ik weet niet wie ik het meest vrees: Donner, of de mensen die voor hem hebben geklapt.

Meer over