Regen en asfalt mangelen Z-Frankrijk

Ook in 2000 en 2002 was het raak in Zuid-Frankrijk. Bruine derrie bedekt dit jaar weer de straten. 'We waren voorbereid op de zwaarste buien van het decennium.'..

'Wij hebben met een mondiaal probleem te maken, als je het mij vraagt: de opwarming van de aarde. Het is werkelijk ieder jaar raak hier in Zuid-Frankrijk.' De 51-jarige Roger Peruccha zit kromgebogen op een stoeltje voor zijn huis en vraagt zich af wat hem is overkomen. Om hem heen is het chaos: reddingswerkers lopen af en aan, hun vrachtwagens en tractoren maken een enorm kabaal en overal zijn mensen bezig modder in kruiwagens te scheppen.

Bruine derrie is alles wat resteert van de vloedgolf van maandagavond, die de benedenverdieping van het huis van de familie Peruccha twee meter onder water zette. Die stand was in een kwartier bereikt, een tijdspanne waarin de door een hernia gekwelde Peruccha met zijn vrouw en dochter zoveel mogelijk spullen naar hun bovenverdieping sleepten. De eerste hulp kwam pas na twee uur. 'We waren zo bang dat het water nog verder zou stijgen, we hebben nog geluk gehad', zegt de 22-jarige dochter Audrey, met modderspatten in haar gezicht.

Dat geluk is relatief, want terwijl Marseille weer normaal functioneert, strijdt het voorstadje La Barasse nog tegen de modder. En dan alleen in die ene straat waar het huis van de familie Peruccha staat. Met tweehonderd gedupeerden gelden die als het zwaarst getroffen gebied van Marseille en omstreken. In heel Zuid-Frankrijk raakten tienduizend mensen dakloos en vielen er vijf doden.

'Er zijn hier tenminste geen doden of gewonden gevallen', stelt Audrey opgewekt. Ook zij vraagt zich af waarom juist haar huis zo is getroffen. 'Ze hebben geloof ik een riviertje dat verderop stroomde door een trottoir vervangen. Het water had vrij spel.' Een rondlopende verzekeringsman heeft een andere verklaring: de bomen op een nabij gelegen berg zijn onlangs gekapt en door wegen vervangen. Doel was de brandweer doorgang te geven 'om in de zomer de bosbranden goed te kunnen bestrijden', grimlacht hij. Gevolg: vrije doorgang voor het regenwater, omdat er geen aarde was om in weg te zakken.

Het probleem van oprukkend asfalt en beton voor woningbouw noemen Zuid-Franse autoriteiten veelvuldig als de vraag wordt gesteld waarom de regio er maar niet in slaagt zijn waterprobleem onder controle te krijgen. Overvloedige regenval en overstromingen leidden ook al in 2000 en 2002 tot rampen – een ondergestroomd Zuid-Frankrijk dreigt een jaarlijks ritueel te worden.

'Jullie hebben het in Nederland een stuk gemakkelijker met die langzaam stijgende rivieren, dat zie je aankomen. Hier gaat het echt razendsnel. Het riviertje dat hier buiten zijn oevers trad, staat negen van de twaalf maanden droog', zegt Patrick Magro, locoburgemeester van Septemes-les-Vallons. Hij zit met kaplaarzen in het stadhuis want ook in zijn huis is het water binnengestroomd: 'De eerste dagen ging ik halfbloot de deur uit naar mijn werk.'

Hij somt de maatregelen op die er de afgelopen jaren zijn genomen om overvloedige regenval aan te kunnen: constructies waardoor het water niet over, maar onder de weg door wordt geleid; bouwverboden op gevaarlijke plekken; bassins om overtollig water in op te slaan. 'We zijn voorbereid op de zwaarste buien van het decennium maar nog niet op de zwaarste van de eeuw, misschien was dat nu wel aan de hand.' Nog meer bassins moeten er komen, stelt hij, in navolging van burgemeester Gaudin van Marseille. 'We hebben er nu vijf à zes in de regio maar er moeten er zeker nog tien à vijftien bij komen', aldus Magro.

Behalve de politiek moeten ook de burgers zich verantwoordelijker gaan gedragen. 'Nu is iedereen zich zeer van het gevaar bewust, maar over een tijdje willen ze toch weer ergens bouwen waar het gevaarlijk is en begrijpen ze niet dat dat niet kan.'

'Overstromingen zijn er in deze streek altijd geweest. De Rhône is, met al het water dat razendsnel uit de Alpen komt, nu eenmaal een gevaarlijker rivier dan de Rijn of de Maas', stelt de bijna bejaarde Roger Meï vast. Hij is de communistische burgemeester van Gardanne, een stadje ten westen van Marseille waar het noodweer geen vat op kreeg: de afwatering werkte er perfect. 'Misschien hebben we geluk gehad, maar we hebben ook jarenlang in preventie geïnvesteerd. Dat doet niet iedere gemeente want electoraal levert het natuurlijk niet veel op', zegt Meï.

President Chirac en minister Sarkozy waren woensdag in zijn stad om het crisiscentrum voor de hele regio te bezoeken. De president riep er dat 'de slachtoffers kunnen rekenen op de solidariteit van de natie nu en in de toekomst'.

Meï haalt er zijn schouders over op: de communist was niet uitgenodigd om bij het bezoek van het staatshoofd aanwezig te zijn. 'Met het crisiscentrum brengen wij hier de solidariteit in de praktijk; zij hebben er aleen maar hun mond over vol.'

Meer over