Recordjacht in olympische bouwput

Een marathon die op sprintsnelheid moet worden afgelegd. Zo worden de werkzaamheden omschreven die nog moeten worden verricht voordat op 13 augustus 2004 de Olympische Spelen in Athene beginnen....

Zelf deed Denis Oswald - als roeier - drie keer mee aan de Olympische Spelen. Het Zwitserse IOC-lid won eenmaal een medaille, brons, in 1968 in Mexico. En nee, in de boot heeft hij destijds nooit beseft wat er allemaal voor komt kijken om Olympische Spelen te organiseren.

`Je roeide en dat was het. Ik vroeg me nooit af wat de organisatoren hadden moeten ondernemen om de Spelen te kunnen houden. Maar nu weet ik het wel.'

De in Neuchâtel woonachtige jurist volgde twee jaar geleden Jacques Rogge op als voorzitter van de coördinatiecommissie die de logistieke voortgang van de 28ste Zomerspelen in de gaten houdt. Rogge moest in 2001 met dat werk stoppen, omdat de Belgische chirurg werd gekozen tot president van het IOC.

Op 5 september 1997 kreeg Athene de Spelen van 2004 toegewezen. Na 108 jaar zullen de - moderne - Olympische Spelen terugkeren naar de plaats waar het allemaal begon. Wie nu door Athene wandelt, wordt er op grote billboards constant op gewezen: de Olympische Spelen komen volgend jaar thuis.

Diezelfde wandelaar zal soms door het stof geen hand voor ogen kunnen zien, vaak is zelfs de Acropolis volledig aan het zicht onttrokken. De Griekse hoofdstad is een grote bouwput, waar op tientallen plaatsen hoge kranen werken en bouwvakkers 24 uurs-diensten draaien.

Zelfs de toerist die zich 's avonds laat op de Plaka onder de klanken van de immer tokkelende Sirtaki aan zijn Retsina en Tzatziki wil zetten, wordt er door opgeschrikt: vijftig meter verder begint een drilboor te knetteren.

Het is een beeld dat Denis Oswald graag ziet. De voorzitter van de coördinatiecommissie van de Spelen van 2004 reist vaak naar Athene om de voortgang van de werkzaamheden persoonlijk te aanschouwen. Met de veiligheidshelm op het hoofd brengt hij bezoeken aan de bouwputten, waar de olympische sportwedstrijden zullen worden gehouden.

Nooit volgde het IOC de bouwwerkzaamheden voor Olympische Spelen zo nauwgezet. Het lijkt erop alsof de organisatie in Athene (ATHOC) door het IOC onder curatele is gezet. Drie jaar geleden werd duidelijk dat de Grieken met hun bouwwerkzaamheden flinke achterstand hadden opgelopen. Toenmalig IOC-president Samaranch deelde zelfs een gele kaart uit aan ATHOC. De relatie verbeterde toen Gianna Angelopoulos, de kordate Griekse die de Spelen in 1997 naar Athene wist te halen, de nieuwe president van ATHOC werd.

Maar ook daarna maakte Jacques Rogge meermalen kenbaar dat hij grote zorgen had over de vorderingen op Attica. Hij stuurde brandbrieven aan premier Kostas Simitis, epistels die wemelden van de uitroeptekens: `Dit is een ernstige situatie!'

Aan de andere kant suste hij de buitenwacht met geruststellende woorden: `Ik beschouw de progressie in Athene als de Sirtaki. Het begin is traag, maar daarna vindt er een versnelling plaats', zei hij begin dit jaar.

De verhouding tussen IOC en ATHOC is er een van haat en liefde. Het ene moment zijn er vriendelijke woorden vanuit Lausanne richting Athene, een week later spreekt een IOC-lid zijn zorgen weer uit over de zijns inziens trage werkzaamheden.

`Athene loopt het risico het vieze lapje vlees te worden in de sandwich tussen twee geweldige Spelen, Sydney en Peking', zei IOC-lid Kevin Gosper in maart tegen de Australische krant Herald-Sun.

De Australiër was vorige week als lid van de coördinatie-commissie van het IOC ook weer in Athene. Hij maakte grappen met journalisten (`ik ben verkeerd geciteerd'), de relatie tussen IOC en ATHOC leek weer opperbest.

Ook Denis Oswald, die een week eerder bij een wereldbekerwedstrijd roeien in Milaan nog harde woorden had gesproken, was vorige week in Athene redelijk goedgemutst. `Alle olympische competities zullen volgend jaar augustus gewoon kunnen worden afgewerkt.'

Niet dat hij zich, op sommige punten, geen zorgen maakt. `We kunnen ons geen grote uitglijders meer veroorloven. Als er ergens onverhoopte vertraging optreedt, een staking of een aardbeving bijvoorbeeld, dan komen we in grote problemen.'

Wanneer je twee jaar voor de Spelen een vertraging van een maand hebt, rekent de Zwitser voor, dan is er niets aan de hand. `Als je zes maanden voor de Spelen een maand vertraging oploopt, heb je een probleem. En als je een maand voor de Spelen een maand vertraging hebt, dan ben je natuurlijk wel te laat.'

Maar zoals hij het nu kan beoordelen, liggen alle werkzaamheden op schema. Eigenlijk, zegt hij, liggen we vijftien maanden voor de openingsceremonie gelijk met het schema zoals dat destijds voor Barcelona '92 werd gehanteerd.

In Catalonië moesten op de eerste dag van de Spelen nog her en der likjes verf aangebracht worden. `En werden dat toch geen excellente Spelen?'

- Kunnen we spreken van een Mediterrane mentaliteit, een wat trage start, maar op het eind komt alles goed?

Oswald lacht, maar geeft op die vraag geen antwoord. `Maar mag ik u even herinneren aan het feit dat in mijn vaderland, Zwitserland, ooit een Expo met een jaar moest worden uitgesteld, vanwege achterstallige werkzaamheden?'

Toch zat het IOC nog nooit zo dicht op de huid van een organiserend land als deze keer. `Die begeleiding is niet uniek, maar we zijn wel wat strenger dan tijdens voorgaande Spelen. Er staat veel op het spel.'

Hij zou, achteroverleunend in een Zwitserse stoel, de rapporten van ATHOC ook thuis kunnen lezen, maar is toch liever vaak ter plekke. En dan ziet hij in Athene, links en rechts, toch wel de nodige problemen oprijzen.

Zoals de moderne tram die volgend jaar langs de kust moet lopen. Er was wat politiek gekrakeel over, maar dat leek tijdens zijn vorige bezoek opgelost. `Vier weken later kom ik weer kijken, maar is er niemand aan het werk. Hoe komt dat?' De werkzaamheden liggen nu over een kilometer stil omdat er een oud Byzantijns kerkje op het beoogde tracé ligt.

Niet dat het wel of niet rijden van die tram de voortgang van de Spelen zelf in gevaar brengt. Dat geldt ook voor tribunes die misschien niet op tijd gereed zijn. `Dan bouwen we noodvoorzieningen. Zolang de venues maar klaar zijn.'

Dan is er `ongerustheid' over het kunstzinnige glazen dak dat de Grieken over het Olympisch Stadion willen aanbrengen. De bogen zouden al in april aangeleverd worden, maar ze zijn er nog niet. `Daar is zeker anderhalve maand vertraging. Er is nog wel tijd, maar het wordt krap. Als het nog langer duurt, moet dat dak er niet op. Uiterlijk zes weken voor de Spelen moet het stadion klaar zijn, om de faciliteiten te kunnen testen.'

En dan is er nog het voetbalstadion in Piraeus. De thuishaven van Olympiakos werd onlangs gesloopt, ATHOC wil er een nieuwe voetbaltempel voor in de plaats zetten. `De Grieken zeggen dat het mogelijk is om zo'n stadion binnen een jaar te bouwen.'

Oswald heeft dat `nog nooit meegemaakt', maar: `Ik moet zeggen dat er in Athene de laatste tijd soms indrukwekkende vorderingen zijn gemaakt. In het olympisch dorp zijn in een tijdsbestek van negen maanden 360 huizen gebouwd. Het is nog niet klaar, maar de huizen staan. Dat geldt ook voor het perscentrum. Ze werken 24 uur per dag, in drie diensten.'

De infrastructuur - het verkeer, de telecommunicatie en de energievoorzieningen - baart de Zwitser nog de meeste zorgen. `De ringweg zal op tijd gereed zijn, maar ik weet niet of het openbaar vervoer volgend jaar naar behoren zal functioneren. Er komen speciale olympische rijstroken, maar of de Grieken die kunnen vrijhouden? Ik reed deze week met een bus van ATHOC over een busbaan. We kwamen vast te zitten, omdat er auto's geparkeerd stonden. Hoe gaat dat volgend jaar?'

Oswald vraagt zich soms af of zeven jaar wel genoeg is voor een land om Olympische Spelen te kunnen organiseren. `Voor een stad als Atlanta, waar de infrastructuur op orde is, kan het, maar hoe moet dat als we willen dat de Spelen in Afrika of Zuid-Amerika worden gehouden? Het is een oude politieke wens van het IOC om ook daar te sporten, maar die zeven jaar voorbereiding is daarvoor natuurlijk bij lange na niet voldoende.'

Griekenland, zegt Oswald, kan het als betrekkelijk klein land nog net trekken, kleiner kan een land niet zijn om Spelen te organiseren. `Poprad Tatry in Slowakije wilde de Winterspelen van 2006. De investering zou gelijk staan aan het totale jaarlijkse staatsbudget van het land. Dat vinden wij onacceptabel.'

Alleen de veiligheidsvoorzieningen kosten Athene in 2004 al 600 miljoen euro. Een consortium landen, met de VS, Israël, Duitsland en Frankrijk, voorziet de Grieken van adviezen en mankracht. Scotland Yard uit Groot-Brittannië coördineert.

Oswald heeft ook de - vage - geruchten gehoord dat Griekenland op de hitlist van Al Qa'ida zou staan. `Mogelijke aanslagen van terroristen staan sinds München 1972 hoog op de agenda. Er is sprake van anti-Amerikanisme in Griekenland, het Midden-Oosten ligt om de hoek. De veiligheidsvoorzieningen liggen volgend jaar op het allerhoogste niveau.'

Meer over